Tòa án Tối cao Mỹ mở phiên tòa lịch sử về quyền công dân theo nơi sinh
Tòa án Tối cao Mỹ tại Washington D.C. đã chính thức mở phiên tòa vào ngày 1.4, nhằm phân định kết quả của cuộc tranh luận kéo dài về quyền công dân theo nơi sinh. Phiên tòa này được dự báo sẽ có tác động sâu rộng đến chính sách nhập cư và quyền lợi của hàng triệu người tại Hoa Kỳ.
Sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump và phản ứng từ tòa án
Vào ngày đầu tiên quay lại Nhà Trắng hồi tháng 1.2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp với nội dung hủy bỏ quyền công dân theo nơi sinh đối với trẻ em có cha mẹ ở Mỹ bất hợp pháp hoặc theo diện thị thực tạm thời. Tuy nhiên, các tòa án cấp thấp hơn đã ra phán quyết chặn sắc lệnh trên vì lý do vi hiến.
Các phán quyết này dựa trên điều khoản quốc tế của Tu chính án thứ 14 trong Hiến pháp Mỹ, quy định rằng gần như tất cả những người sinh ra trên đất Mỹ đều là công dân nước này. Tu chính án nêu rõ: "Tất cả những người sinh ra hoặc được nhập tịch tại Mỹ, và thuộc quyền tài phán của nước này, đều là công dân Mỹ."
Tranh luận pháp lý và động thái của Tổng thống Trump
Trong một động thái cho thấy tầm quan trọng của vụ việc, Tổng thống Trump hôm 31.3 đã tuyên bố với các phóng viên rằng ông có thể đích thân dự phiên tranh luận tại Tòa án Tối cao. Nếu điều này thực sự diễn ra, đây sẽ là một quyết định hiếm thấy đối với một Tổng thống Mỹ đương nhiệm, làm nổi bật tính chất then chốt của vụ án.
Chính quyền Trump tranh luận rằng Tu chính án thứ 14, được thông qua ngay sau cuộc Nội chiến năm 1861-1865, chỉ đề cập đến quyền công dân theo nơi sinh của những người từng là nô lệ, chứ không phải là con cái của dân nhập cư bất hợp pháp hoặc theo diện thị thực tạm thời như hiện nay. Họ cho rằng việc áp dụng rộng rãi quyền này trong bối cảnh hiện đại là không phù hợp với ý định ban đầu của các nhà lập pháp.
Tiền lệ pháp lý từ vụ án Wong Kim Ark
Trước đó, Tòa án Tối cao từng bác bỏ cách diễn giải hẹp về quyền công dân theo nơi sinh trong vụ án năm 1898 liên quan đến một người tên Wong Kim Ark. Ông sinh năm 1873 tại thành phố San Francisco, bang California, trong một gia đình đến từ Trung Quốc.
Sau khi về thăm quê cha, ông Wong không được phép nhập cảnh Mỹ vào năm 1895. Thế nhưng, Tòa án Tối cao sau đó đã phán quyết ông vẫn là công dân Mỹ do sinh ra trên lãnh thổ nước này, thiết lập một tiền lệ quan trọng cho các vụ việc sau này.
Kết quả dự kiến và tác động lâu dài
Về vụ kiện đang diễn ra, dự kiến Tòa án Tối cao sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7. Phán quyết này không chỉ ảnh hưởng đến chính sách nhập cư mà còn có thể định hình lại cách hiểu về Hiến pháp Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.
Quyền công dân theo nơi sinh hiện không áp dụng cho các đối tượng như các nhà ngoại giao nước ngoài hoặc những bộ lạc bản địa có chủ quyền của Mỹ. Tuy nhiên, vụ án này tập trung vào nhóm dân nhập cư bất hợp pháp và tạm thời, làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi về công bằng xã hội và an ninh biên giới.
