Dự án sân vận động Olympic 2032 tại Brisbane gây tranh cãi kéo dài
Kế hoạch xây dựng sân vận động trị giá 2,3 tỷ USD phục vụ Thế vận hội Olympic 2032 tại Brisbane, Australia đang trở thành tâm điểm tranh cãi gay gắt. Dự án không chỉ liên quan đến chi phí khổng lồ mà còn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nhóm bảo vệ môi trường và cộng đồng thổ dân bản địa.
Thiết kế đặc trưng và vị trí gây tranh cãi
Sân vận động được thiết kế lấy cảm hứng từ kiểu nhà ở ngoại ô đặc trưng của bang Queensland, còn gọi là "Queenslander". Liên danh Cox Architecture và Hassell đã giành chiến thắng trong cuộc thi thiết kế quốc tế với đề án này. Công trình dự kiến sẽ là nơi tổ chức các môn điền kinh Olympic và Paralympic, cùng lễ khai mạc và bế mạc.
Tuy nhiên, quyết định xây dựng sân hoàn toàn mới tại Công viên Victoria rộng 158 mẫu Anh (63 ha), nằm ngay phía bắc trung tâm Brisbane, đang vấp phải làn sóng phản đối dữ dội. Điều này trái ngược với phương án ban đầu của chính quyền Queensland là ưu tiên nâng cấp các công trình hiện hữu để hạn chế chi phí và tác động môi trường.
Lo ngại về môi trường và di sản văn hóa
Nhóm vận động Save Victoria Park đã mô tả các hình ảnh mô phỏng của dự án là "hình ảnh máy tính được 'tô xanh' một cách đánh bóng". Họ cảnh báo đề xuất này sẽ gây ra "sự mất mát thảm khốc đối với quỹ đất công viên mang giá trị di sản".
Các nghiên cứu độc lập cho thấy:
- Công trình sẽ chiếm khoảng 12-13% diện tích đất của công viên
- Có thể ảnh hưởng đến 2/3 diện tích công viên
- Hơn 1.200 cây xanh sẽ bị chặt hạ trong quá trình xây dựng
Andrea Lunt, người phát ngôn của nhóm Save Victoria Park, nhấn mạnh: "Những hình ảnh này về cơ bản đang bán một giấc mơ viển vông. Thực tế của Công viên Victoria còn tuyệt vời hơn nhiều. Chúng ta đang có công viên trung tâm tuyệt đẹp, giàu giá trị lịch sử".
Di sản văn hóa bản địa bị đe dọa
Tháng 8/2025, tổ chức phi lợi nhuận của người bản địa Yagara Magandjin Aboriginal Corporation đã nộp đơn xin Chính phủ Liên bang đề nghị bảo vệ pháp lý vĩnh viễn cho công viên. Ông Gaja Kerry Charlton, trưởng lão tộc Yagarabul, mô tả khu đất này "có ý nghĩa và lịch sử to lớn", nơi các cộng đồng Thổ dân từng tụ họp trong hàng nghìn năm.
"Chúng tôi rất lo ngại rằng ở đó có thể chứa các hiện vật, cây cổ thụ và hệ sinh thái quan trọng", ông nói. "Thậm chí, có thể còn tồn tại cả hài cốt tổ tiên. Chúng tôi kiên định với trách nhiệm bảo vệ khu đất này".
Lập luận ủng hộ từ chính quyền
Stephen Conry, Chủ tịch Cơ quan Điều phối và Hạ tầng Thế vận hội (GIICA), lập luận rằng dự án này thực chất sẽ "tối đa hóa việc sử dụng không gian công viên và mảng xanh". Ông cho rằng đề xuất sẽ giúp "hàng trăm nghìn người" có thể "tận hưởng và sử dụng Công viên Victoria".
Phó Thủ hiến bang Queensland Jarrod Bleijie bác bỏ các chỉ trích, nhắc lại lịch sử gần đây của khu đất: "Họ tin rằng công viên này đã hoạt động trong nhiều năm. Không phải vậy. Nó từng là sân golf. Và trước khi là sân golf thì nó còn là bãi rác".
Kế hoạch sử dụng sau Olympic
Giống các kỳ Thế vận hội gần đây, bài toán "di sản hậu Olympic" là vấn đề lớn được đặt ra. Sân vận động Brisbane sẽ trở thành sân nhà mới của đội bóng bầu dục Brisbane Lions, cùng với hai đội cricket.
Richard Coulson, giám đốc của Cox Architecture, cho biết: "Tại Brisbane, chúng tôi không gặp những thách thức như London hay một số kỳ Olympic khác. Chúng tôi có thể chuyển khá nhanh từ chế độ phục vụ Thế vận hội sang chế độ khai thác lâu dài sau đó".
Các kiến trúc sư cho biết họ đã thuê đơn vị tư vấn do người bản địa sở hữu - Blaklash - để "định hướng quá trình tham vấn có ý nghĩa và liên tục với các cộng đồng thổ dân trong suốt dự án".
Tiến độ và phản đối tiếp diễn
Sân Brisbane dự kiến sẽ chính thức khởi công trong năm nay và hoàn thành vào năm 2031. Trong khi đó, nhóm Save Victoria Park nuôi hy vọng quyết định này có thể bị đảo ngược, cho biết các đơn xin bảo vệ pháp lý vĩnh viễn cho công viên vẫn đang được xem xét.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh", Lunt khẳng định. "Bởi chúng tôi thực sự cam kết bảo vệ công viên này đúng nghĩa là một công viên, chứ không phải trở thành khu phức hợp giải trí - thể thao".
Dự án sân vận động Olympic 2032 tại Brisbane tiếp tục là điểm nóng tranh luận giữa nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng thể thao đẳng cấp thế giới và bảo tồn giá trị môi trường, văn hóa lịch sử của cộng đồng địa phương.
