Ngày 15.6, lãnh đạo nhiều nước và tổ chức quốc tế đã lên tiếng sau khi Mỹ và Iran nhất trí một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres viết trên mạng xã hội X: “Tôi nhiệt liệt chúc mừng Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình, trong đó quy định ngừng bắn ngay lập tức và vĩnh viễn, việc mở lại eo biển Hormuz, cũng như một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo”.
Phản ứng từ các quốc gia và tổ chức
Ông Guterres bày tỏ lòng biết ơn đến các nước trung gian như Pakistan, Qatar, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và các nước khu vực đã hỗ trợ các bên đạt thỏa thuận.
Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh trọng tâm cần chuyển sang khôi phục tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz và không thu phí. Ông cho biết nếu cần, Anh sẽ làm việc với đối tác để lập phái bộ đa phương do Anh và Pháp dẫn đầu, hỗ trợ rà phá bom mìn.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo các nhà lãnh đạo G7 sẽ thảo luận vào ngày 15.6 về việc mở cửa eo biển Hormuz trong dài hạn. Nhóm E4 (Anh, Pháp, Đức, Ý) tiết lộ nhiều bên sẵn sàng nới lỏng cấm vận Iran sau thỏa thuận.
Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim al-Thani hoan nghênh thỏa thuận, mong muốn các bên tham gia đàm phán với tinh thần tích cực. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn Qatar vì nỗ lực hòa giải. Hiện chưa có phản ứng từ Israel, bên từng tuyên bố không tham gia thỏa thuận.
Lộ trình đàm phán chi tiết
Theo dự thảo bản ghi nhớ (MOU) do Bloomberg đăng tải ngày 15.6, Mỹ và Iran sẽ chấm dứt chiến sự ngay khi ký MOU. Washington dỡ phong tỏa hàng hải, Tehran nối lại quá cảnh tàu thương mại từ vịnh Ba Tư đến biển Oman. Mỹ cũng nới lỏng cấm vận Iran.
Sau đó, các bên đàm phán ký thỏa thuận cuối cùng. Mỹ cam kết giải phóng và cho phép Iran sử dụng hoàn toàn quỹ và tài sản bị đóng băng. Trong 30 ngày kể từ ký MOU, Mỹ đưa vận tải hàng hải về công suất tối đa, Iran khôi phục lưu lượng tàu và dọn thủy lôi. Trong 60 ngày, hai bên hoàn tất đàm phán, thống nhất lộ trình chấm dứt cấm vận, tái thiết kinh tế và vấn đề hạt nhân.
Mỹ và Iran chưa bình luận về nội dung MOU. Lễ ký kết dự kiến diễn ra ngày 19.6 tại Thụy Sĩ.
