Phản ứng thế giới trái chiều trước tân Lãnh tụ Tối cao Iran
Việc Hội đồng Chuyên gia Iran bổ nhiệm giáo sĩ Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, làm lãnh tụ tối cao mới vào ngày 7/3/2026 đã gây chấn động toàn cầu. Quyết định này diễn ra chỉ hơn một tuần sau khi người tiền nhiệm, Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành, đẩy Iran vào một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo được thành lập năm 1979.
Bối cảnh bổ nhiệm và ảnh hưởng của tân lãnh tụ
Dù chưa từng giữ chức vụ chính thức trong bộ máy chính quyền, ông Mojtaba Khamenei từ lâu được cho là có ảnh hưởng đáng kể trong hệ thống quyền lực của Iran. Ông duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và văn phòng của người cha quá cố. Nhiều nhà quan sát, như Al Jazeera đưa tin, nhận định việc lựa chọn ông phản ánh nỗ lực duy trì tính liên tục trong hệ thống lãnh đạo của Tehran trong thời điểm đầy biến động.
Việc bổ nhiệm còn diễn ra trong hoàn cảnh cá nhân đặc biệt, khi ông vừa mất cả cha và vợ trong các cuộc tấn công gần đây. Giới phân tích cho rằng điều này càng làm nổi bật tính biểu tượng của quyết định, khi ban lãnh đạo Iran muốn phát đi thông điệp về sự kiên định trước áp lực từ bên ngoài.
Các tiếng nói ủng hộ từ trong nước và quốc tế
Ngay sau khi quyết định được công bố, nhiều nhân vật chủ chốt trong bộ máy chính trị và an ninh Iran đã lên tiếng ủng hộ. Tổng thống Masoud Pezeshkian, các chỉ huy cấp cao của IRGC và Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani đều bày tỏ sự ủng hộ đối với nhà lãnh đạo mới, nhấn mạnh sự cần thiết của đoàn kết trong bối cảnh đất nước đang đối mặt với chiến sự căng thẳng.
Trên bình diện quốc tế, một số quốc gia trong khu vực nhanh chóng gửi thông điệp chúc mừng. Quốc vương Oman Haitham bin Tariq Al Said đã gửi "điện chúc mừng" tới tân lãnh tụ, theo hãng thông tấn chính thức Oman News Agency. Trước đó, Oman từng đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ.
Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani cũng gửi lời chúc mừng, bày tỏ tin tưởng vào khả năng lãnh đạo của ông Mojtaba Khamenei trong giai đoạn nhạy cảm. Ông al-Sudani nói: "Chúng tôi bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng của ban lãnh đạo mới của Cộng hòa Hồi giáo Iran trong việc quản lý giai đoạn nhạy cảm này và tiếp tục củng cố sự đoàn kết của nhân dân Iran trước các thách thức hiện nay."
Một số cường quốc khác cũng thể hiện sự ủng hộ hoặc lập trường trung lập. Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định Moscow sẽ tiếp tục đứng về phía Tehran, viết trong thông điệp: "Tôi muốn tái khẳng định sự ủng hộ vững chắc của chúng tôi đối với Tehran và sự đoàn kết với những người bạn Iran." Ông nhấn mạnh Nga "đã và sẽ tiếp tục là đối tác đáng tin cậy" của Iran.
Trung Quốc cũng kêu gọi tôn trọng chủ quyền của Iran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói: "Trung Quốc phản đối sự can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác dưới bất kỳ lý do nào, chủ quyền, an ninh cũng như toàn vẹn lãnh thổ của Iran cần được tôn trọng."
Bên cạnh đó, lực lượng Houthi tại Yemen, một đồng minh của Tehran, cũng hoan nghênh quyết định này. Trong tuyên bố đăng trên Telegram, nhóm này viết: "Chúng tôi chúc mừng Cộng hòa Hồi giáo Iran, ban lãnh đạo và nhân dân nước này về việc lựa chọn Sayyid Mojtaba Khamenei làm Lãnh tụ Tối cao của Cách mạng Hồi giáo vào thời điểm quan trọng và mang tính bước ngoặt." Họ còn gọi đây là "một chiến thắng mới cho Cách mạng Hồi giáo và là đòn giáng mạnh vào các kẻ thù của Iran".
Phản ứng gay gắt từ Mỹ và Israel
Tuy nhiên, phản ứng từ phương Tây và Israel lại mang tính chỉ trích mạnh mẽ. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó từng gọi ông Mojtaba Khamenei là "nhân vật tầm thường" và cho rằng bản thân nên có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh đạo mới của Iran, điều đã bị Tehran bác bỏ. Sau khi quyết định được công bố, ông Trump nói với NBC News: “Tôi nghĩ họ đã mắc một sai lầm lớn. Tôi không biết điều đó có kéo dài hay không. Tôi nghĩ họ đã mắc sai lầm." Khi được hỏi về thông điệp dành cho tân lãnh tụ Iran, người đứng đầu Nhà Trắng trả lời trên CBS News: "Tôi không có thông điệp nào cho ông ấy."
Israel cũng phản ứng gay gắt trước quyết định bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới của Iran. Bộ Ngoại giao Israel gọi ông Mojtaba Khamenei là "một bạo chúa giống cha mình" và cho rằng ông sẽ tiếp tục duy trì điều mà Tel Aviv mô tả là "sự tàn bạo của chế độ Iran". Trong một bài đăng trên mạng xã hội X kèm hình ảnh hai cha con ông Khamenei cầm súng, Bộ Ngoại giao Israel viết: "Mojtaba Khamenei. Cha nào con nấy... Tay của Mojtaba Khamenei đã nhuốm máu từ sự định hình thời kỳ cầm quyền của cha ông. Một bạo chúa khác sẽ tiếp tục sự tàn bạo của chế độ Iran."
Sự kiện này làm nổi bật sự chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng quốc tế, với các đồng minh khu vực và một số cường quốc ủng hộ Tehran, trong khi Mỹ và Israel chỉ trích mạnh mẽ. Tình hình tiếp tục đặt ra những thách thức lớn cho hòa bình và ổn định tại Trung Đông, với Iran đang ở trung tâm của các căng thẳng địa chính trị.
