Ông Trump Mất Gì Trong Cuộc Chiến Iran? Phân Tích Vị Thế Suy Yếu
Bất chấp những tuyên bố chiến thắng từ Washington, giới phân tích nhận định vị thế chiến lược và uy tín của chính quyền Tổng thống Donald Trump đã suy yếu nghiêm trọng so với thời điểm trước xung đột với Iran. Tờ The Economist nhận định cuộc chiến này đã phơi bày những hạn chế về cách thức triển khai quyền lực, đồng thời lộ rõ giới hạn của năng lực quân sự Mỹ trước các hình thái chiến tranh bất đối xứng.
Mục Tiêu Dở Dang Và Hậu Quả Nặng Nề
Mặc dù Nhà Trắng tuyên bố "chiến thắng hoành tráng", thực tế cho thấy Mỹ vẫn chưa đạt được ba mục tiêu cốt lõi. Khu vực Trung Đông hiện trở nên bất ổn hơn bao giờ hết, với một thế hệ lãnh đạo mới ở Iran, đứng đầu là Mojtaba Khamenei, lên nắm quyền với thái độ cứng rắn hơn trước phương Tây. Năng lực làm giàu Uranium của Iran không bị triệt tiêu, và áp lực quân sự có thể thúc đẩy Tehran theo đuổi vũ khí hạt nhân như một công cụ răn đe tối thượng.
Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Mỹ, cuộc chiến đã tiêu tốn khoản tài chính khổng lồ hơn 33 tỷ USD, đồng thời tiêu tốn đáng kể nguồn đạn dược chiến lược như hệ thống Patriot và THAAD, vốn cần thiết để răn đe các đối thủ lớn. Việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz đã khiến thị trường năng lượng thế giới khủng hoảng nghiêm trọng, với giá xăng tại Mỹ tăng đột biến 39%, đạt đỉnh 4,14 USD/gallon, bất chấp tuyên bố về "độc lập năng lượng" của nước này.
Uy Tín Bị Tổn Hại Và Tương Lai Bấp Bênh
Chính quyền Trump đã gây ra những tổn hại đối với uy tín của Mỹ, trong khi nền kinh tế toàn cầu vẫn lâm vào khủng hoảng và cần nhiều tháng để phục hồi. Thỏa thuận hòa bình hiện vẫn rất bấp bênh khi Mỹ và Iran không thống nhất được phạm vi áp dụng, bao gồm cả tình hình tại Lebanon và cách thức mở lại Eo biển Hormuz.
Lập trường đàm phán của hai bên còn cách biệt lớn đến mức họ thậm chí chưa thể thống nhất về khuôn khổ nội dung sẽ được thảo luận trong các cuộc gặp dự kiến tại Islamabad. Giới phân tích cho rằng việc phát động cuộc chiến vô tình trao "chìa khóa" eo biển Hormuz cho Iran, với Tehran hiện thu phí quá cảnh đối với các tàu đi qua, tạo áp lực tăng giá năng lượng toàn cầu.
Thành Tựu Tạm Thời Và Bài Học Sâu Sắc
Giới phân tích cho rằng những thành tựu mà Mỹ và Israel đạt được trong cuộc chiến đều tạm thời, khác xa với đòn giáng quyết định mà Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mong đợi. Các cuộc không kích dù vô hiệu hóa thành công lực lượng hải quân và không quân chính quy của Iran, nhưng chỉ phá hủy khoảng 1/3 trữ lượng tên lửa, và Iran vẫn duy trì được nguồn uranium làm giàu ở cấp độ cao.
Đáng chú ý, hầu hết thiệt hại về hạ tầng đều nằm trong khả năng tái thiết của Iran. Sức mạnh quân sự đã không còn giúp Washington duy trì vị thế áp đảo trong các cuộc xung đột, đặc biệt là khi gặp phải phép thử "chiến tranh bất đối xứng" của Iran.
Những Vấn Đề Sâu Sắc Và Hệ Lụy Nhân Văn
Dù ưu thế quân sự của Mỹ vẫn thể hiện rõ, cuộc chiến cũng bộc lộ những vấn đề sâu sắc. Tờ Economist dẫn lời giới phân tích cho rằng giá trị của sức mạnh quân sự Mỹ có thể đã bị đánh giá quá cao, với năng lực công nghiệp không đủ nhanh để tái cung ứng cho lực lượng vũ trang. Thay vì làm cho Mỹ mạnh mẽ hơn, ông Trump và Bộ trưởng chiến tranh Hegseth đã khiến thế giới có ấn tượng về một siêu cường quân sự thất thường, không đáng tin cậy và nguy hiểm.
Hơn 1.700 người Iran, bao gồm 254 trẻ em, 13 lính Mỹ và những người vô tội khác trên khắp khu vực đã thiệt mạng một cách vô ích. Với việc cả hai bên đều tấn công vào các cơ sở y tế và hạ tầng dân sự, một cuộc khủng hoảng nhân đạo chắc chắn sẽ kéo dài bất chấp lệnh ngừng bắn. Khi Tổng thống Trump đưa ra những lời đe dọa cực đoan, yếu tố nhân văn dường như bị xem nhẹ, đi ngược lại truyền thống chính sách đối ngoại lâu dài của Mỹ.
Lệnh ngừng bắn tại Islamabad hiện nay là một bước ngoặt đầy triển vọng, mở ra lộ trình thực tế cho các nỗ lực ngoại giao nhằm tái lập hòa bình. Đây là thời điểm quan trọng để các bên chuyển từ đối đầu sang đối thoại, tập trung vào các giải pháp chiến lược nhằm ổn định thị trường năng lượng và khôi phục an ninh khu vực.
