Montenegro tiến gần mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2028
Montenegro đang bước vào giai đoạn cuối cùng của hành trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU), với dân số khoảng 626.000 người theo ước tính năm 2026. Quốc gia này là ứng cử viên tiên phong trong quá trình mở rộng của EU tại khu vực Tây Balkan, khi đã hoàn thành 14 trong tổng số 33 chương đàm phán cần thiết.
Mục tiêu tham vọng và lý do gia nhập
Tại Diễn đàn European Pulse do Politico tổ chức ở Barcelona vào ngày 9/4, Thủ tướng Montenegro Milojko Spajic đã công bố mục tiêu đầy tham vọng: đóng tất cả 33 chương đàm phán vào cuối năm 2026 và trở thành thành viên thứ 28 của EU vào năm 2028. Ông Spajic giải thích rằng, việc gia nhập EU không còn chỉ vì hỗ trợ tài chính hay hạ tầng như trước đây, mà trong bối cảnh hiện nay, an ninh mới là yếu tố then chốt.
"Gia nhập EU giờ đây không còn là câu chuyện về hỗ trợ tài chính cho hạ tầng. Lý do then chốt là các giá trị chung mà chúng tôi tin tưởng, và thứ hai là thị trường chung – nửa tỷ người so với nửa triệu người Montenegro", ông Spajic nhấn mạnh. "Và điều thứ ba, đó là một dự án hòa bình, thậm chí có thể là dự án hòa bình cuối cùng trên Trái đất hiện nay, vì vậy đây là giá trị của Liên minh châu Âu".
Động lực an ninh và cơ hội kinh tế
Theo phân tích từ Politico, trên khắp châu Âu, các quốc gia không thuộc EU từ Iceland đến Moldova ngày càng bày tỏ sự quan tâm đến việc gia nhập khối này, chủ yếu vì lý do an ninh và an toàn, thay vì chỉ tập trung vào lợi ích thương mại và kinh tế. Điều này diễn ra sau sự bùng phát của cuộc xung đột Nga-Ukraine từ năm 2022 và các bất ổn địa chính trị khác.
Đối với Montenegro, một quốc gia nhỏ bé ở vùng Balkan, an ninh được coi là động lực quan trọng nhất. Quốc gia này xem EU như một lá chắn bảo vệ sự ổn định và hòa bình khu vực. Việc gia nhập thành công sẽ không chỉ mang lại hy vọng cho toàn bộ Tây Balkan mà còn củng cố sự mở rộng của EU như một công cụ mạnh mẽ.
Bên cạnh đó, thị trường chung EU mở ra cơ hội kinh tế khổng lồ: tiếp cận đến 500 triệu người tiêu dùng, thay vì bị giới hạn trong thị trường nội địa chỉ hơn nửa triệu dân. Điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao mức sống cho người dân Montenegro.
Cải cách thể chế và thách thức phía trước
Montenegro cũng đang hướng tới việc củng cố thể chế dân chủ thông qua các cải cách được mô tả là "chưa từng có tiền lệ". Những cải cách này tập trung vào các lĩnh vực then chốt như:
- Pháp quyền và tư pháp độc lập.
- Chống tham nhũng cấp cao và tội phạm có tổ chức.
- Tự do truyền thông và bảo vệ nhân quyền.
EU yêu cầu các ưu tiên tuyệt đối này phải được đáp ứng đầy đủ trước khi kết thúc quá trình đàm phán. Chính phủ do Thủ tướng Spajic dẫn dắt khẳng định rằng tiến độ đang diễn ra theo đúng kế hoạch, và thủ đô Podgorica sẵn sàng đẩy nhanh hơn nữa để hoàn tất các tiêu chuẩn cao nhất.
Tuy nhiên, con đường gia nhập vẫn còn nhiều thách thức. Một số quốc gia thành viên EU vẫn tỏ ra hoài nghi về việc mở rộng, đòi hỏi phải thực hiện cải cách nội bộ EU trước khi tiếp nhận thêm thành viên mới.
Triển vọng lạc quan và tác động khu vực
Dù vậy, Montenegro vẫn giữ vững tinh thần lạc quan. Hơn 80% người dân nước này ủng hộ việc gia nhập EU, coi đây là con đường mang lại thịnh vượng và ổn định lâu dài. Việc đóng chương về kiểm soát tài chính vào đầu năm nay cho thấy đà tiến triển rõ rệt trong quá trình đàm phán.
Nếu duy trì được đà này, Montenegro không chỉ có thể hoàn tất tất cả các chương đàm phán mà còn có thể trở thành tấm gương cho các quốc gia Tây Balkan khác trên con đường hội nhập vào Liên minh châu Âu.
