Ông Trump: Tổng thống Iran mới đề nghị ngừng bắn, Mỹ đặt điều kiện mở eo biển Hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Tổng thống của "chính quyền mới" tại Iran đã đề nghị một lệnh ngừng bắn, nhưng Washington chỉ "xem xét" đề xuất này nếu eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhấn mạnh eo biển chiến lược này phải "mở, thông suốt và an toàn" trước khi Mỹ cân nhắc lời đề nghị từ Tehran.
Ông đồng thời cảnh báo chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục leo thang cho đến khi điều kiện này được đáp ứng. Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ trước bài phát biểu "quan trọng về Iran" của ông Trump trước toàn quốc, dự kiến diễn ra lúc 21h ngày 1/4 (9h sáng 2/4 giờ Hà Nội).
Căng thẳng giữa Mỹ và NATO leo thang
Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump cũng úp mở khả năng Mỹ rời khỏi NATO, mô tả liên minh quân sự này là một "con hổ giấy". Ông khẳng định việc Mỹ rời khỏi NATO "không còn là điều có thể xem xét lại" và bày tỏ sự thất vọng khi các đồng minh châu Âu từ chối hỗ trợ trong cuộc chiến tại Iran.
Nhà Trắng được cho là không hài lòng khi các nước châu Âu từ chối triển khai tàu chiến hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu khí toàn cầu đang bị Iran kiểm soát chặt chẽ. Đồng thời, một số quốc gia cũng không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Tehran.
Phản ứng từ các đồng minh châu Âu
Các lãnh đạo châu Âu đánh giá việc can thiệp quân sự để "mở khóa" eo Hormuz là cực kỳ rủi ro, trong bối cảnh Iran gia tăng tấn công các tàu chở dầu bị coi là không "thân thiện". Nhiều quan chức cũng cho rằng chiến dịch quân sự của Mỹ là lựa chọn đơn phương và không có sự tham vấn trước với đồng minh.
Ngoài ra, châu Âu tỏ ra dè dặt trước nguy cơ sa lầy vào một cuộc "chiến tranh bất tận" mới tại Trung Đông, tương tự Iraq hay Afghanistan. Tổng thống Trump cho rằng sự do dự của các đồng minh là biểu hiện của việc NATO "phản bội" Washington.
Chỉ trích công khai từ ông Trump
Căng thẳng tiếp tục leo thang khi ông Trump công khai chỉ trích các đồng minh chủ chốt như Anh và Pháp. Trên mạng xã hội Truth Social, ông cáo buộc Pháp từ chối cho phép máy bay chở thiết bị quân sự bay qua không phận nước này để hỗ trợ Israel.
Ông Trump cũng công kích năng lực hải quân Anh, cho rằng nước này "không còn đủ sức mạnh trên biển" và sở hữu các tàu sân bay "không hoạt động hiệu quả". Không chỉ ông Trump, một số quan chức cấp cao Mỹ cũng để ngỏ khả năng Washington sẽ xem xét lại vai trò trong NATO sau khi chiến sự Iran kết thúc.
Triển vọng và thách thức phía trước
Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng nếu NATO chỉ yêu cầu Mỹ bảo vệ châu Âu nhưng lại từ chối hỗ trợ khi Washington cần, thì mối quan hệ này "cần được đánh giá lại một cách nghiêm túc". Ông nói: "Nếu chúng ta không được sử dụng căn cứ khi cần thiết, thì đây không phải là một thỏa thuận tốt cho Mỹ".
Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer khẳng định London sẽ không thay đổi lập trường về cuộc chiến tại Iran, bất chấp sức ép từ Washington. Các ý kiến phản biện nhấn mạnh NATO được xây dựng dựa trên nguyên tắc phòng thủ tập thể, không phải để hỗ trợ các chiến dịch tấn công quân sự đơn phương.
Tình hình tiếp tục phức tạp khi Washington tuyên bố gần như kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran, mở đường cho máy bay ném bom B-52 hoạt động sâu trong lãnh thổ, dù nguy cơ trả đũa tên lửa vẫn chưa hạ nhiệt. Cuộc chiến tại Iran đang đặt ra những thách thức lớn cho quan hệ Mỹ - NATO và an ninh toàn cầu.
