Thỏa thuận thương mại Mỹ - Ấn: Từ niềm vui đến cơn đau đầu cho Thủ tướng Modi
Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, tâm trạng tại Ấn Độ đã chuyển từ phấn khởi sang lo âu sâu sắc xung quanh thỏa thuận thương mại mới với Hoa Kỳ. Thủ tướng Narendra Modi, người ban đầu nhận được lời khen ngợi vì đạt được thỏa thuận giảm thuế quan, giờ đây đang đối mặt với làn sóng chỉ trích dữ dội từ phe đối lập, các nhóm nông dân và cả giới chuyên gia kinh tế.
Khởi đầu đầy hứa hẹn bị phủ bóng đen
Mọi chuyện bắt đầu vào ngày 3/2, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội về việc dỡ bỏ mức thuế trừng phạt 50% đối với phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ. Thông báo này được cộng đồng doanh nghiệp Ấn Độ đón nhận như một luồng gió mới, giúp phá vỡ thế bế tắc thương mại kéo dài từ giữa năm 2025. Thị trường chứng khoán Ấn Độ lập tức tăng 3%, đồng rupee cũng phục hồi phần nào so với USD.
Thủ tướng Modi đã nhiệt tình đáp lại bằng một bài đăng cảm ơn Tổng thống Trump "thay mặt cho 1,4 tỷ người dân Ấn Độ". Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang. Những thông báo chi tiết tiếp theo từ Nhà Trắng đã nhanh chóng biến thỏa thuận này thành một vấn đề chính trị nhức nhối.
Những điểm gây tranh cãi và lo ngại
Cam kết mua hàng hóa khổng lồ: Một trong những điều khoản gây sốc nhất là cam kết Ấn Độ sẽ mua 500 tỷ USD hàng hóa Mỹ trong vòng 5 năm tới. Con số này gần như gấp đôi kim ngạch nhập khẩu hiện tại của Ấn Độ từ Mỹ, đặt ra câu hỏi lớn về tính khả thi và áp lực lên cán cân thương mại.
Vấn đề nhạy cảm về dầu mỏ Nga: Sự khác biệt giữa tuyên bố chung và thông tin từ Nhà Trắng đã làm dấy lên bão tranh cãi. Trong khi văn bản chính thức không đề cập, bản thông tin của Mỹ lại nêu rõ việc giảm thuế là để "ghi nhận cam kết của Ấn Độ về việc ngừng mua dầu của Nga". Điều này chạm vào chính sách đối ngoại độc lập mà New Delhi luôn duy trì, đặc biệt trong bối cảnh xung đột Ukraine.
Mối đe dọa với nông dân và an ninh lương thực: Các điều khoản về giảm thuế đối với nông sản Mỹ, bao gồm cả việc nhập khẩu "một số loại đậu" - nguyên liệu chính cho món dal, đã chạm đến nỗi lo sâu sắc về sinh kế của hàng triệu nông dân Ấn Độ. Tổ chức Samyukt Kisan Morcha, đại diện cho các liên đoàn nông dân, đã lên án thỏa thuận là "sự đầu hàng hoàn toàn" và kêu gọi biểu tình.
Phản ứng dữ dội từ nhiều phía
Phe đối lập trong Quốc hội Ấn Độ không ngần ngại chỉ trích thỏa thuận, gọi đây là hành động "đầu hàng toàn diện" lợi ích quốc gia. Họ cho rằng thỏa thuận mở cửa thị trường then chốt cho cạnh tranh không công bằng và làm suy yếu chủ quyền quy định về thương mại số của Ấn Độ.
Ông Ajay Srivastava, cựu quan chức thương mại, cảnh báo: "Việc ràng buộc quá chặt các chính sách kinh tế và an ninh vào bất kỳ một quốc gia nào đều tiềm ẩn rủi ro đáng kể. Thỏa thuận này đã hy sinh tính độc lập trong chính sách đối ngoại của chúng ta."
Ngay cả lĩnh vực dệt may, vốn ban đầu hoan nghênh thỏa thuận, cũng bắt đầu lo ngại khi Mỹ ký thỏa thuận riêng với Bangladesh, tạo lợi thế cạnh tranh bất lợi cho các nhà xuất khẩu Ấn Độ.
Áp lực chồng chất lên chính phủ Modi
Thủ tướng Narendra Modi hiện đang ở trong thế kẹt khó xử. Một mặt, ông cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết căng thẳng thương mại với Mỹ. Mặt khác, ông phải đối mặt với sự phản đối mạnh mẽ từ trong nước, đặc biệt từ cộng đồng nông dân vốn là lực lượng ủng hộ quan trọng.
Những chỉnh sửa sau đó trên trang web của Nhà Trắng, như việc bỏ cụm từ "một số loại đậu" và thay đổi từ "cam kết" thành "có ý định" mua hàng hóa Mỹ, cho thấy sự nhạy cảm của vấn đề. Tuy nhiên, thiện chí này dường như là quá ít và quá muộn để xoa dịu làn sóng bất bình đang dâng cao.
Với kế hoạch đình công của nông dân và áp lực từ Quốc hội, tương lai của thỏa thuận thương mại này vẫn còn nhiều bấp bênh. Thỏa thuận được kỳ vọng sẽ chính thức hóa vào tháng 3, nhưng hành trình đó chắc chắn sẽ không hề dễ dàng đối với chính phủ của Thủ tướng Modi.
