Mỹ Công Bố Chiến Dịch 'Cơn Thịnh Nộ Kinh Tế' Siết Cấm Vận Dầu Mỏ Iran
Trong bài phát biểu quan trọng tại Nhà Trắng, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã chính thức thông báo việc siết chặt các biện pháp cấm vận đối với ngành dầu mỏ của Iran. Chiến dịch mang tên "Cơn thịnh nộ kinh tế" được mô tả sẽ gây tác động tài chính lên Tehran "tương đương một chiến dịch ném bom", theo lời ông Bessent.
Chiến Lược Phong Tỏa Cảng Và Đe Dọa Cấm Vận Thứ Cấp
Điểm cốt lõi của chiến lược mới này là sự kết hợp giữa việc phong tỏa các cảng biển của Iran cùng với đe dọa áp đặt cấm vận thứ cấp lên bất kỳ quốc gia hoặc ngân hàng nước ngoài nào dám tiếp nhận dòng tiền từ dầu mỏ của nước Cộng hòa Hồi giáo. Buổi họp báo tại Nhà Trắng ngày 15.4 có sự tham gia của Bộ trưởng Bessent đã làm rõ quyết tâm của Washington trong việc gia tăng sức ép trực tiếp lên Tehran.
Chiến lược này được đưa ra trong bối cảnh các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump nhận định rằng các diễn biến sau lệnh ngừng bắn và phong tỏa cảng biển Iran ở eo biển Hormuz đang nghiêng về phía có lợi cho Mỹ. Nhà phân tích kỳ cựu Miad Maleki từ Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ nhận định với CNN rằng lệnh phong tỏa kết hợp cấm vận của Mỹ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xuất khẩu của Tehran, từ đó giáng thêm đòn mạnh vào nền kinh tế Iran - một tác động mà ngay cả các cuộc oanh tạc quân sự cũng khó sánh bằng.
Rủi Ro Phản Ứng Ngược Và Phản Đối Từ Đồng Minh
Tuy nhiên, giới quan sát quốc tế cũng nêu bật những rủi ro tiềm ẩn mà lệnh cấm vận mới nhất có thể "dội ngược" lại chính nền kinh tế Mỹ. Ông Daniel Pickard, luật sư chuyên về luật thương mại quốc tế tại Công ty luật Buchanan Ingersoll & Rooney của Mỹ, cảnh báo rằng việc áp cấm vận thứ cấp có thể dẫn đến "phản ứng tiêu cực về ngoại giao và kinh tế" từ các đồng minh truyền thống, qua đó gây tổn hại nghiêm trọng đến nỗ lực xây dựng liên minh chống Tehran.
Ông Pickard chia sẻ với AP: "Nhiều đối tác thương mại quan trọng của Mỹ đã công khai phản đối cuộc xung đột đang diễn ra tại Iran. Hầu hết các chuyên gia am hiểu về các lệnh cấm vận đều đồng tình rằng biện pháp cấm vận kinh tế sẽ chỉ mang lại hiệu quả cao khi có càng nhiều bên cùng phối hợp tham gia."
Lằn Ranh Mỏng Giữa Áp Lực Và Kháng Cự
Theo phân tích từ CNN, một số nhà phân tích bảo thủ khi đánh giá tác động của lệnh phong tỏa đã đưa ra những kịch bản có phần "lý tính", trong đó thiệt hại kinh tế nghiêm trọng sẽ buộc giới lãnh đạo Tehran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán. Thế nhưng, khả năng chịu đựng của Iran trước các đòn đánh kinh tế lại được xem là một biến số cực kỳ khó đoán định.
Một số hãng truyền thông Mỹ đưa tin rằng Tổng thống Trump ban đầu tin tưởng rằng cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel có thể sớm chấm dứt cuộc chiến, ngay cả trước khi Iran chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz. Trước lệnh phong tỏa từ Mỹ, quân đội Iran đã lập tức cảnh báo sẽ ngăn chặn mọi hoạt động vận tải ở vùng Vịnh.
Hãng thông tấn Mehr ngày 16.4 dẫn lời chỉ huy Ali Abdollahi thuộc quân đội Iran tuyên bố mạnh mẽ: "Nếu Mỹ tiếp tục các hành động gây mất an ninh cho tàu dầu và tàu thương mại của Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ không cho phép bất kỳ hình thức xuất nhập khẩu nào tiếp diễn ở vịnh Ba Tư, biển Oman và biển Đỏ."
Kịch Bản Toàn Cầu Và Tác Động Chính Trị Nội Bộ Mỹ
Giờ đây, giới quan sát quốc tế đang dõi theo xem kịch bản nào sẽ xảy ra trước mắt. Liệu áp lực kinh tế khổng lồ của Mỹ lên Iran sẽ buộc Tehran sớm thay đổi đường lối, hay lệnh phong tỏa kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế và năng lượng toàn cầu - mà ngay cả nước Mỹ cũng không tránh khỏi tác động?
Nếu kịch bản chuyển biến theo chiều hướng bất lợi cho Washington, uy tín chính trị của Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng vào tháng 11 tới đây có thể bị giảm sút đáng kể.
Nỗ Lực Trung Gian Hòa Giải Và Diễn Biến Quốc Tế
Trong nỗ lực trung gian hòa giải, Pakistan đã cử phái đoàn do Thống chế Asim Munir dẫn đầu đến Iran vào ngày 15.4. Theo thông tin từ Reuters, giới chức Iran cho biết chuyến thăm này đã có những hiệu quả nhất định trong việc giảm bớt khác biệt giữa các bên, tuy nhiên những bất đồng cơ bản vẫn còn tồn tại, đặc biệt là liên quan đến lập trường về chương trình hạt nhân của Iran.
Đồng thời, Đài CNN tối qua dẫn lời quan chức Li Băng tiết lộ rằng Tổng thống Li Băng Joseph Aoun đã từ chối điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Đài LBCI ở Li Băng cũng xác nhận thông tin rằng ông Aoun đã thông báo đến Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio về quyết định không điện đàm với lãnh đạo Israel. Thông tin này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi ông khẳng định lãnh đạo Israel và Li Băng sẽ có lần đầu tiên trao đổi trực tiếp sau 34 năm.
Trước đó, Đài Al-Jadeed từng đưa tin các bên đang xúc tiến tổ chức điện đàm ba bên giữa ông Aoun, ông Netanyahu và ông Rubio, nhằm thảo luận khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Li Băng.
