Mỹ Tuyên Bố Phong Tỏa Toàn Bộ Tàu Xuất Phát Từ Các Cảng Iran
Báo cáo ngày 14/4 của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa của Mỹ đối với các tàu liên quan đến Iran. Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một số tàu vẫn đi qua eo biển Hormuz sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực từ ngày 13/4.
Diễn Biến Phức Tạp Trên Biển
Một số tàu đã dừng lại ở phía đông eo biển, dọc bờ biển phía nam Iran, được cho là do lực lượng Mỹ yêu cầu. CENTCOM cho biết đã có 6 tàu thương mại nhận chỉ thị qua radio và quay đầu về cảng Iran, nhưng không tiết lộ danh tính. Lệnh phong tỏa được thực thi từ vịnh Oman và biển Arab, khu vực chiến lược nơi từng có hơn 120 tàu qua lại mỗi ngày trước khi xung đột bùng phát.
Một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ hơn 12 tàu quân sự đang hiện diện tại vùng biển quốc tế ở vịnh Oman. Sau khi chiến sự nổ ra, Iran gần như chặn toàn bộ hoạt động vận tải qua eo Hormuz, gây sụt giảm nguồn cung năng lượng toàn cầu. Bước đi mới của Mỹ nhằm cắt dòng chảy dầu mỏ, được xem là "mạch sống" của nền kinh tế Iran.
Đàm Phán Mỹ-Iran Có Thể Nối Lại
Trong cuộc phỏng vấn ngày 14/4, Tổng thống Trump cho biết đàm phán với Iran có thể nối lại trong tuần này. Các quan chức vùng Vịnh, Pakistan và Iran cũng nhận định nhóm đàm phán có thể quay lại Pakistan vào cuối tuần. Một nguồn tin cấp cao từ Iran cho biết chưa có thời điểm cụ thể được ấn định.
Động thái phong tỏa của Mỹ vấp phải phản ứng gay gắt từ Tehran, nhưng tín hiệu ngoại giao tích cực đã giúp xoa dịu thị trường dầu mỏ, kéo giá dầu xuống dưới 100 USD. Cuộc đàm phán tại Islamabad cuối tuần qua không đạt kết quả, làm dấy lên nghi ngờ về lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, hiện còn hiệu lực thêm một tuần.
Bất Đồng Về Chương Trình Hạt Nhân
Tham vọng hạt nhân của Iran là điểm bất đồng chính. Mỹ đề xuất đình chỉ toàn bộ hoạt động hạt nhân trong 20 năm, trong khi Tehran chỉ đồng ý dừng từ 3 đến 5 năm. Ngoài ra, Washington yêu cầu đưa toàn bộ uranium đã làm giàu ra khỏi Iran, còn Iran đề xuất làm loãng và giữ vật liệu tại nước này.
Một nguồn tin tham gia đàm phán cho biết các cuộc tiếp xúc vẫn đạt tiến triển trong việc thu hẹp khác biệt, đưa hai bên tiến gần hơn tới một thỏa thuận khả thi.
Israel Và Lebanon Đàm Phán Trực Tiếp
Trong diễn biến khác, đàm phán giữa các đặc phái viên Israel và Lebanon đã diễn ra tại Washington, do Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chủ trì. Đây là cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ, với cả hai bên đánh giá tích cực dù chưa có khung thỏa thuận hòa bình nào được công bố.
Hai bên có mục tiêu khác biệt: Lebanon muốn Israel ngừng bắn, trong khi Israel yêu cầu giải giáp lực lượng Hezbollah và loại trừ thảo luận về lệnh ngừng bắn tại Lebanon. Sự hiện diện của ông Rubio cho thấy Washington mong muốn đạt tiến triển, với ông Trump kêu gọi Israel giảm cường độ tấn công để tránh làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn với Iran.
Phản Ứng Của Người Dân Và Thách Thức
Hàng nghìn người dân Tehran đã xuống đường ngày 13/4, biểu tình ủng hộ chính phủ và phản đối kế hoạch phong tỏa của Mỹ. Nhiều người coi cảnh báo của Tổng thống Trump chỉ là "đe dọa suông".
Giới chuyên gia nhận định các tàu liên quan đến Iran có thể không muốn ra vùng biển phía đông eo Hormuz do sự hiện diện dày đặc của tàu chiến Mỹ. Dù Mỹ tuyên bố tàu trung lập vẫn có thể đi qua, nhiều hãng vận tải cho biết chưa nhận được hướng dẫn cụ thể về an toàn.
Ông Nils Haupt, phát ngôn viên hãng vận tải Đức Hapag-Lloyd, đặt câu hỏi: "Chúng tôi cần biết liệu có an toàn không. Thủy lôi đã được gỡ hết chưa? Có nguy cơ bị tấn công không? Tàu có được hộ tống hay không?"
Tình hình phức tạp khi Iran cho rằng chiến dịch của Israel tại Lebanon phải được đưa vào thỏa thuận với Mỹ, điều mà Washington bác bỏ, cho rằng không có mối liên hệ giữa hai tiến trình đàm phán.
