Mỹ chính thức áp đặt lệnh phong tỏa hải quân với Iran
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã công bố lệnh phong tỏa bằng hải quân đối với tất cả tàu thuyền rời khỏi các cảng của Iran, chính thức có hiệu lực từ ngày 13 tháng 4. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại vùng Vịnh sau khi các cuộc đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột vào cuối tuần qua không đạt được kết quả.
Iran đáp trả bằng đe dọa trả đũa
Ngay lập tức, Tehran đã lên tiếng cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp trả đũa nhắm vào các cảng của các quốc gia láng giềng trong khu vực Vịnh. Phản ứng này cho thấy sự cứng rắn của Iran trước áp lực từ Washington.
Tại cuộc họp báo bên ngoài Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump tiết lộ rằng Iran đã chủ động liên lạc vào ngày 13 tháng 4 và bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Nếu họ không đồng ý thì không có thỏa thuận". Ông Trump khẳng định sẽ không chấp thuận bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, tuyên bố dứt khoát: "Chúng tôi sẽ không để điều đó xảy ra".
Cảnh báo quân sự và phản ứng của đồng minh
Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ đã đưa ra cảnh báo quân sự nghiêm khắc, tuyên bố rằng bất kỳ tàu "tấn công nhanh" nào của Iran nếu tiếp cận gần khu vực phong tỏa hàng hải của Mỹ sẽ lập tức bị "loại bỏ".
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa sẽ được "thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia" di chuyển vào hoặc ra khỏi các cảng của Iran ở vùng Vịnh và vịnh Oman. Tuy nhiên, dữ liệu từ LSEG tiết lộ rằng hai tàu chở dầu liên quan đến Iran, chở đầy các sản phẩm dầu mỏ, đã kịp thời rời khỏi eo biển Hormuz vào ngày 13 tháng 4 trước khi lệnh phong tỏa chính thức có hiệu lực.
Một phát ngôn viên quân sự của Iran đã lên án hành động của Mỹ, gọi bất kỳ hạn chế nào đối với vận tải biển quốc tế do Washington áp đặt là hành vi "cướp biển".
Trong khi đó, các đồng minh NATO quan trọng như Anh và Pháp đã tuyên bố sẽ không bị lôi kéo vào xung đột bằng cách tham gia vào lệnh phong tỏa. Thay vào đó, Thủ tướng Anh Kier Starmer thông báo với quốc hội vào ngày 13 tháng 4 rằng ông cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ triệu tập một hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo để "đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz".
Ông Starmer nhấn mạnh: "Và tôi xin nói rất rõ ràng: điều này là để bảo vệ vận tải biển và hỗ trợ tự do hàng hải một khi xung đột kết thúc".
Phân tích và bối cảnh đàm phán thất bại
Nhà phân tích chính trị Iran Mohammad Ghaderi cảnh báo rằng lệnh phong tỏa của Mỹ có nguy cơ chỉ làm trầm trọng thêm tình hình, đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao một lần nữa. Ông phân tích: "Hãy nhìn xem, khi bên kia muốn mở lại eo biển Hormuz, logic mà nói thì việc bao vây nó chỉ làm gia tăng thêm một vấn đề khác. Nhưng lập luận của ông Trump là gì? Lập luận của ông ấy là nếu Iran muốn ngăn cản việc đi qua eo biển, thì ông ta sẽ ngăn cản việc đi qua của Iran trên một khu vực rộng lớn hơn nhiều. Điều này không giải quyết được vấn đề của Mỹ. Đúng vậy, nó gây áp lực lên Iran, nhưng nó không giải quyết được vấn đề của Mỹ. Điều này có nghĩa là gì? Điều này có nghĩa là câu chuyện về sự leo thang giá năng lượng sẽ tiếp tục".
Lệnh phong tỏa được ông Trump công bố ngay sau khi các cuộc thảo luận đa phương tại Islamabad vào cuối tuần qua đi vào bế tắc, không đạt được thỏa thuận cuối cùng. Mục tiêu của các cuộc đàm phán này bao gồm việc dỡ bỏ mối đe dọa từ Iran về việc tấn công các tàu hàng quá cảnh qua eo biển Hormuz.
Các cuộc đàm phán diễn ra sau khi Tehran và Washington đã đạt được một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần vào tuần trước. Tuy nhiên, đến ngày 12 tháng 4, phía Washington tuyên bố Tehran đã từ chối các yêu cầu của Mỹ. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi cáo buộc phái đoàn Iran phải đối mặt với "chủ nghĩa tối đa, sự thay đổi mục tiêu liên tục và phong tỏa" từ phía Mỹ trong suốt quá trình đàm phán.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, nước chủ nhà của các cuộc đàm phán, cho biết các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được tiếp tục để tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho xung đột đang leo thang này.
