Mỹ mở mặt trận mới chống ma túy tại châu Mỹ
Trong bối cảnh căng thẳng chiến sự với Iran tại Trung Đông vẫn tiếp diễn, Mỹ đã khởi động một chiến dịch an ninh mới ngay tại khu vực lân cận nhằm đối phó với mối đe dọa ma túy. Ngày 7.3, Tổng thống Donald Trump đã chủ trì Hội nghị thượng đỉnh "Lá chắn châu Mỹ" tại câu lạc bộ golf của ông ở Florida, nơi ông tiếp đón nhiều nhà lãnh đạo từ các quốc gia Mỹ La tinh và Caribê (LAC).
Liên minh mới với 17 quốc gia thành viên
Tại sự kiện này, nhà lãnh đạo Mỹ chính thức công bố việc thành lập Liên minh chống ma túy châu Mỹ với sự tham gia của 17 nước. Ông Trump mô tả các băng nhóm ma túy xuyên quốc gia như một "ung thư" cần phải được loại bỏ khỏi khu vực. "Các lãnh đạo trong khu vực đã để những vùng lãnh thổ rộng lớn ở Tây bán cầu rơi vào sự kiểm soát trực tiếp của các băng nhóm tội phạm. Chúng tôi sẽ không để điều đó tiếp tục xảy ra", Tổng thống Mỹ tuyên bố một cách quyết liệt.
Ông cáo buộc các tổ chức tội phạm này đang thực hiện nhiều hoạt động nguy hiểm:
- Kiểm soát lãnh thổ và thương mại bất hợp pháp
- Gây áp lực lên hệ thống chính trị và tư pháp của các quốc gia
- Sử dụng vũ khí và năng lực quân sự cho mục đích phi pháp
- Thực hiện các vụ ám sát và hành vi khủng bố để đạt được mục tiêu
Sẵn sàng triển khai sức mạnh quân sự
Tổng thống Trump nhấn mạnh liên minh mới sẽ sử dụng mọi nguồn lực và thẩm quyền pháp lý có sẵn, đồng thời sẵn sàng triển khai sức mạnh quân sự để cùng các đối tác đánh bại mối đe dọa ma túy. "Chúng tôi không muốn chúng mở rộng. Cách duy nhất để đánh bại những kẻ thù này là sử dụng sức mạnh quân sự. Chúng ta phải dùng quân đội", ông khẳng định.
Nhà lãnh đạo Mỹ còn tuyên bố sẵn sàng cung cấp tên lửa "cực chính xác" của Mỹ nếu các nước LAC có yêu cầu. Trong tuyên bố chính thức đăng trên trang web Nhà Trắng, ông Trump cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với đồng minh để:
- Ngăn chặn các nhóm tội phạm chiếm lĩnh thêm địa bàn
- Cắt đứt nguồn tiếp cận tài chính cho các chiến dịch bạo lực
- Huấn luyện quân đội các nước đối tác đạt năng lực chiến đấu hiệu quả nhất
Chiến dịch chống ma túy của Mỹ tại khu vực này đã được triển khai từ năm ngoái, tập trung vào vùng biển quanh các nước LAC với hàng loạt đợt không kích nhắm vào tàu thuyền bị nghi ngờ chở ma túy. Gần đây nhất, trong tuần qua, Mỹ đã phối hợp với quân đội Ecuador thực hiện chiến dịch quân sự chống tội phạm ma túy tại quốc gia Nam Mỹ này.
Đồng minh cánh hữu tham gia tích cực
Hội nghị ngày 7.3 có sự tham dự của nhiều đồng minh cánh hữu của ông Trump, những người chia sẻ quan điểm cứng rắn về tội phạm, di cư và kinh tế. Trong số đó có:
- Tổng thống Argentina Javier Milei
- Tổng thống đắc cử Chile Jose Antonio Kast
- Tổng thống El Salvador Nayib Bukele
- Tổng thống Honduras Nasry Asfura
- Tổng thống Ecuador Daniel Noboa
Tại El Salvador, ông Bukele đã xây dựng nhà tù "khổng lồ" và tiếp nhận hàng trăm người bị trục xuất từ Mỹ vào năm ngoái. Trong khi đó, ông Asfura giành chiến thắng trong cuộc bầu cử gây tranh cãi tại Honduras với sự ủng hộ của ông Trump, còn ông Noboa gần đây công bố chiến dịch chống ma túy chung với Mỹ.
Bạo lực ma túy lan rộng, cánh hữu thắng thế
Chuyên gia về Mỹ La tinh Irene Mia tại Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS, Anh) nhận định bạo lực liên quan đến ma túy đã xuất hiện tại những quốc gia mà trước đây vẫn được coi là tương đối an toàn như Ecuador hay Chile. Theo bà Mia, tình hình an ninh ngày càng căng thẳng đã góp phần vào chuỗi chiến thắng tranh cử gần đây của các chính trị gia cánh hữu tại Mỹ La tinh, đồng thời khiến xu hướng can thiệp của Mỹ ít bị phản đối hơn so với trước đây.
Sự vắng mặt đáng chú ý của các nước cánh tả
Tuy nhiên, hội nghị này thiếu vắng sự tham gia của ba nhà lãnh đạo cánh tả quan trọng từ Mexico, Brazil và Colombia. Đây là những quốc gia đóng vai trò then chốt trong vấn đề ma túy khu vực:
- Mexico: Các băng nhóm ma túy đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng
- Brazil: Các cảng biển được cho là điểm trung chuyển hàng cấm quan trọng sang châu Âu
- Colombia: Từ lâu đã là trọng tâm trong chiến lược chống ma túy của Mỹ tại khu vực
Ẩn ý về Trung Quốc trong tuyên bố
Mặc dù không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc, nhưng trong tuyên bố thành lập liên minh, Tổng thống Trump nhấn mạnh Mỹ và đồng minh cần ngăn chặn các mối đe dọa từ bên ngoài, "bao gồm những ảnh hưởng xấu từ bên ngoài Tây bán cầu". Chính quyền của ông xem việc đối phó với sức ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại Tây bán cầu là ưu tiên hàng đầu, và đã nhiều lần thúc giục các chính phủ trong khu vực hạn chế vai trò của Bắc Kinh trong các dự án hạ tầng chiến lược.
Trong phản ứng từ phía Trung Quốc, Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định trong cuộc họp báo rằng các nước Mỹ La tinh và Caribê có quyền tự do lựa chọn đối tác hợp tác. Ông nhấn mạnh sự hợp tác giữa Bắc Kinh và các nước LAC không nhắm vào bất kỳ nước thứ ba nào, đồng thời thể hiện sự tôn trọng đối với chủ quyền và lựa chọn của các quốc gia trong khu vực.
