Mỹ - Israel Thất Bại Trong Kịch Bản 'Lật Đổ Từ Bên Trong' Iran
Kỳ vọng của Mỹ và Israel rằng chiến dịch quân sự có thể châm ngòi một cuộc nổi dậy lật đổ chính quyền Iran đã không thành hiện thực. Sau nhiều tuần giao tranh, Tehran vẫn đứng vững và người dân chưa xuống đường như họ dự tính, làm lộ rõ những sai lầm trong kế hoạch ban đầu.
Kế Hoạch Táo Bạo Của Mossad
Theo tờ New York Times, khi Mỹ và Israel chuẩn bị bước vào cuộc chiến với Iran, lãnh đạo cơ quan tình báo đối ngoại của Israel (Mossad) đã trình lên Thủ tướng Benjamin Netanyahu một kế hoạch táo bạo. Ông David Barnea, Giám đốc Mossad, tuyên bố rằng chỉ trong vài ngày sau khi chiến sự nổ ra, cơ quan này có thể kích hoạt lực lượng đối lập bên trong Iran, châm ngòi cho các cuộc biểu tình, bạo loạn và thậm chí dẫn tới sự sụp đổ của chính quyền.
Kế hoạch này cũng được ông Barnea trình bày với các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Washington vào giữa tháng 1. Ông Netanyahu đã chấp nhận kế hoạch này, và dù có nhiều nghi ngại từ phía các quan chức Mỹ và một số cơ quan tình báo Israel khác, cả ông và Tổng thống Trump đều tỏ ra lạc quan.
Họ tin rằng việc tiêu diệt các lãnh đạo Iran ngay từ đầu chiến dịch, kết hợp với các hoạt động tình báo nhằm thúc đẩy thay đổi chế độ, có thể kích hoạt một cuộc nổi dậy quy mô lớn và nhanh chóng kết thúc chiến tranh. “Các bạn hãy giành lại chính phủ của mình: nó sẽ thuộc về các bạn”, ông Trump kêu gọi người dân Iran trong bài phát biểu đầu tiên sau khi chiến sự bắt đầu.
Thực Tế Phũ Phàng Sau Ba Tuần
Tuy nhiên, sau ba tuần giao tranh, một cuộc nổi dậy như vậy vẫn chưa xảy ra. Các đánh giá tình báo của Mỹ và Israel cho thấy chính quyền tại Iran tuy bị suy yếu nhưng vẫn đứng vững. Nỗi sợ hãi trước lực lượng quân đội và cảnh sát Iran đã làm giảm đáng kể khả năng bùng phát các cuộc nổi loạn trong nước.
Niềm tin rằng Mỹ và Israel có thể kích động một cuộc nổi dậy diện rộng được xem là sai lầm nền tảng trong quá trình chuẩn bị cho cuộc chiến - một cuộc chiến hiện đã lan rộng khắp Trung Đông. Thay vì sụp đổ từ bên trong, chính quyền Iran đã củng cố vị thế và leo thang xung đột, liên tục tung ra các đòn tấn công và đáp trả.
Sự Im Lặng Thay Thế Kỳ Vọng
Kể từ bài phát biểu đầu tiên của ông Trump, các quan chức Mỹ hầu như không còn công khai nói về khả năng nổi dậy tại Iran, dù một số người vẫn hy vọng điều đó có thể xảy ra. Giọng điệu của ông Netanyahu cũng trở nên thận trọng hơn, dù ông vẫn cho rằng chiến dịch không kích của Mỹ - Israel sẽ được hỗ trợ bởi lực lượng trên mặt đất.
“Bạn không thể tạo ra một cuộc cách mạng chỉ bằng không kích”, ông Netanyahu nói tại một cuộc họp báo. Ông cũng thừa nhận: “Còn quá sớm để nói liệu người dân Iran có tận dụng được những điều kiện mà chúng tôi tạo ra để xuống đường hay không. Tôi hy vọng là có. Nhưng cuối cùng, điều đó phụ thuộc vào họ”.
Dù vậy, phía sau hậu trường, ông Netanyahu được cho là đã tỏ ra thất vọng khi những hứa hẹn của Mossad không trở thành hiện thực. Trong một cuộc họp an ninh vài ngày sau khi chiến tranh bắt đầu, ông phàn nàn rằng Tổng thống Trump có thể chấm dứt chiến tranh bất cứ lúc nào, trong khi các hoạt động của Mossad vẫn chưa mang lại kết quả.
Hoài Nghi Từ Các Chuyên Gia
Trước khi chiến tranh nổ ra, ông Netanyahu đã viện dẫn đánh giá lạc quan của Mossad về khả năng nổi dậy tại Iran để thuyết phục ông Trump rằng việc lật đổ chính quyền Tehran là mục tiêu khả thi. Tuy nhiên, nhiều quan chức cấp cao của Mỹ, cũng như các nhà phân tích tại cơ quan tình báo quân đội Israel (AMAN), tỏ ra hoài nghi.
Các lãnh đạo quân đội Mỹ đã cảnh báo ông Trump rằng người dân Iran sẽ không xuống đường biểu tình trong khi bom đạn vẫn đang rơi xuống đầu họ. Các đánh giá tình báo cũng cho rằng khả năng một cuộc nổi dậy quy mô lớn đe dọa chính quyền là rất thấp.
Nate Swanson, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ từng tham gia nhóm đàm phán Iran, cho biết ông chưa từng thấy một kế hoạch nghiêm túc nào trong chính phủ Mỹ nhằm thúc đẩy nổi dậy tại Iran. “Nhiều người không xuống đường vì họ sẽ bị bắn chết”, ông nói. “Khoảng 60% sẽ chọn ở nhà”.
Kế Hoạch Hỗ Trợ Người Kurd Thất Bại
Một phần trong kế hoạch của Mossad là hỗ trợ các lực lượng dân quân người Kurd tại miền bắc Iraq tiến vào Iran. Israel từ lâu có quan hệ với các nhóm người Kurd, và cả CIA lẫn Mossad đều đã hỗ trợ vũ khí và huấn luyện cho họ trong nhiều năm.
Tuy nhiên, phía Mỹ sau đó không còn ủng hộ phương án này. Tổng thống Trump thậm chí tuyên bố rõ ràng rằng ông không muốn người Kurd tham chiến. Lãnh đạo người Kurd cũng phủ nhận kế hoạch này, cảnh báo rằng một cuộc xâm nhập có thể phản tác dụng, khiến người Iran đoàn kết hơn chống lại “mối đe dọa ly khai”.
Đánh Giá Tình Báo: Chính Quyền Iran Khó Sụp Đổ
Trước chiến tranh, các cơ quan tình báo Mỹ đã đánh giá nhiều kịch bản. Khả năng chính quyền Iran sụp đổ hoàn toàn được xem là thấp. Một kịch bản khác là các phe phái trong chính quyền có thể xung đột nội bộ, nhưng điều này nhiều khả năng chỉ dẫn đến tranh chấp quyền lực giữa các nhóm tôn giáo, chứ không phải một phong trào dân chủ.
Kịch bản khả dĩ nhất vẫn là các lực lượng cứng rắn tiếp tục nắm quyền. Thực tế cũng cho thấy, ngay cả trong các cuộc biểu tình lớn trước đây, chính quyền Iran vẫn nhanh chóng dập tắt bất ổn.
Yossi Cohen, cựu Giám đốc Mossad, từng kết luận rằng nỗ lực này là “lãng phí thời gian” sau khi phân tích quy mô biểu tình cần thiết để thực sự đe dọa chính quyền. Tuy nhiên, trong năm qua, khi khả năng xảy ra chiến tranh tăng lên, ông Barnea đã thay đổi hướng đi, tái đầu tư nguồn lực vào kế hoạch lật đổ chính quyền Iran từ bên trong.
Dù vậy, sau những đòn tấn công đầu tiên, cuộc nổi dậy vẫn không xuất hiện. Các quan chức Israel cho biết họ chưa từ bỏ hy vọng. “Chúng ta cần lực lượng trên mặt đất - nhưng phải là người Iran”, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter nói. “Và tôi tin rằng họ sẽ xuất hiện”.
