Chiến dịch quân sự lớn châm ngòi khủng hoảng đa phương
Bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông đã bước vào giai đoạn mới cực kỳ nguy hiểm sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran từ ngày 28/2. Hình ảnh do Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cung cấp cho thấy một chiếc F/A-18E Super Hornet đang chuẩn bị hạ cánh xuống tàu sân bay USS Abraham Lincoln sau nhiệm vụ tham gia chiến dịch này. Các cuộc tấn công đã khiến thủ đô Tehran của Iran rung chuyển vì những vụ nổ lớn, với quân đội Israel tuyên bố đang nhắm vào "trái tim" của Tehran.
Phản ứng dây chuyền từ các đồng minh và cộng đồng quốc tế
Tuyên bố chung của Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz bày tỏ "kinh hoàng" trước những cuộc tấn công "liều lĩnh" của Iran vào các đồng minh của họ. Ba nhà lãnh đạo châu Âu khẳng định: "Chúng tôi sẽ thực hiện các bước để bảo vệ lợi ích của chúng tôi và của các đồng minh trong khu vực, có thể thông qua việc cho phép thực hiện hành động phòng thủ cần thiết và tương xứng để phá hủy khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran ngay tại nguồn gốc của chúng."
Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey tiết lộ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã bắn vào nơi chỉ cách nhóm 300 quân nhân Anh ở Bahrain vài trăm mét. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp xác nhận một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã gây hư hại nhà chứa máy bay tại căn cứ hải quân Pháp ở cảng Abu Dhabi.
Liên minh vùng Vịnh lên án mạnh mẽ
Mỹ cùng các đồng minh vùng Vịnh gồm Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar, Ả-rập Xê-út và UAE đã ra tuyên bố chung lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran. Tuyên bố chỉ trích Iran tấn công "bừa bãi và liều lĩnh", "nhắm vào lãnh thổ có chủ quyền, gây nguy hiểm cho dân thường và làm hư hại cơ sở hạ tầng dân sự". Một nhà kho tại khu công nghiệp ở thành phố Sharjah của UAE đã bị bắn trúng trong cuộc tấn công của Iran ngày 1/3.
"Chúng tôi đoàn kết trong việc bảo vệ công dân, chủ quyền và lãnh thổ của mình, và tái khẳng định quyền tự vệ trước các cuộc tấn công này. Hành động của Iran là sự leo thang nguy hiểm, vi phạm chủ quyền của nhiều quốc gia và đe dọa ổn định khu vực", tuyên bố nhấn mạnh.
Các cường quốc toàn cầu bày tỏ quan ngại
Tổng thống Nga Vladimir Putin kịch liệt lên án vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, gọi đó là "sự vi phạm trắng trợn mọi chuẩn mực đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế". Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng tuyên bố: "Việc giết hại trắng trợn lãnh đạo của một quốc gia có chủ quyền và kích động lật đổ chế độ là không thể chấp nhận được."
Các nhà ngoại giao hàng đầu từ 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp vào ngày 1/3 để thảo luận về tình hình. Cao uỷ phụ trách đối ngoại EU Kaja Kallas nhận định: "Cái chết của ông Ali Khamenei là một thời điểm mang tính bước ngoặt trong lịch sử Iran. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo vẫn chưa chắc chắn."
Diễn biến quân sự phức tạp tại nhiều mặt trận
Israel đã bắt đầu tấn công các mục tiêu của Hezbollah tại Li-băng sau khi đánh chặn một vật thể phóng từ Li-băng vào lãnh thổ Israel. Hezbollah tuyên bố họ đã phóng "tên lửa và dàn máy bay không người lái" vào một căn cứ quân đội Israel ở phía nam Haifa "để trả thù" cho cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran. Đây là đợt bắn phá đầu tiên mà lực lượng thân Iran thực hiện kể từ tháng 11/2024.
Thủ tướng Li-băng Nawaf Salam gọi việc phóng rocket từ miền nam Li-băng là "hành động vô trách nhiệm và đáng ngờ", khẳng định: "Chúng tôi sẽ không cho phép đất nước bị lôi kéo vào những cuộc phiêu lưu mới."
Tuyên bố và kế hoạch từ Washington
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ có đủ đạn dược để tiếp tục không kích Iran trong 4-5 tuần. Trong cuộc phỏng vấn với The New York Times, ông nói: "Chúng tôi có lượng đạn dược khổng lồ. Đạn dược của Mỹ được lưu trữ khắp thế giới, tại nhiều quốc gia khác nhau." Tuy nhiên, Bộ Chiến tranh Mỹ cảnh báo cuộc xung đột với Iran có thể làm cạn kiệt dự trữ vũ khí, đạn dược quan trọng.
Ông Trump cũng so sánh tình hình Iran với Venezuela, cho rằng Venezuela là ví dụ "hoàn hảo" về cách có thể thay đổi lãnh đạo quốc gia. Khi được hỏi về người kế nhiệm tại Iran, Tổng thống Mỹ nói: "Tôi có 3 lựa chọn rất tốt. Tôi sẽ không tiết lộ họ vào lúc này."
Phản ứng từ Tehran và những cảnh báo
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo về "chiếc hộp Pandora nguy hiểm" trong bức thư gửi Liên Hợp Quốc. Ông nhấn mạnh việc sát hại Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei "cấu thành một sự vi phạm nghiêm trọng và chưa từng có đối với những chuẩn mực nền tảng nhất chi phối quan hệ giữa các quốc gia".
Iran đã tuyên bố quốc tang 40 ngày cho Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng một số nhân vật chủ chốt khác thiệt mạng trong các cuộc không kích. Truyền thông Iran xác nhận nhiều thành phố lớn, trong đó có Tehran, đã hứng chịu các đợt tấn công dữ dội.
Những phát triển đáng chú ý khác
Úc loại trừ tham gia: Ngoại trưởng Úc Penny Wong khẳng định Úc sẽ không tham gia các cuộc không kích chống Iran, dù nước này ủng hộ hành động quân sự của Mỹ và Israel nhằm ngăn chặn Iran đạt được năng lực hạt nhân.
Lầu Năm Góc chuẩn bị họp báo: Bộ Chiến tranh Mỹ thông báo sẽ tổ chức một cuộc họp báo về chiến dịch tại Iran, với sự tham gia của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân.
Liên đoàn Ả-rập lên tiếng: Tổ chức gồm 22 quốc gia gọi các cuộc tấn công của Iran là "sự vi phạm trắng trợn chủ quyền của các quốc gia ủng hộ hòa bình và phấn đấu vì sự ổn định".
Giáo hoàng kêu gọi hòa bình: Giáo hoàng Leo XIV bày tỏ "vô cùng lo ngại" về các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và kêu gọi cả hai bên "ngăn chặn vòng xoáy bạo lực trước khi nó trở thành một vực thẳm không thể cứu vãn".
Tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều câu hỏi được đặt ra về khả năng leo thang thành một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn, trong bối cảnh các bên đều tuyên bố sẵn sàng bảo vệ lợi ích và quyền tự vệ chính đáng của mình.
