Mỹ đe dọa tấn công lưới điện Iran: Nguy cơ khủng hoảng năng lượng và thảm họa hạt nhân
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã đưa ra tuyên bố gây chấn động: nếu Iran không mở cửa eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện của quốc gia này. Lời đe dọa này không chỉ làm dấy lên căng thẳng địa chính trị mà còn kéo theo hàng loạt mối lo ngại về an ninh năng lượng, nguy cơ thiếu nước và đặc biệt là khả năng xảy ra thảm họa hạt nhân nếu các cơ sở trọng yếu bị trúng đạn.
Hệ thống điện Iran: Mục tiêu khó tấn công, tác động hạn chế
Theo phân tích từ Iran International, hệ thống điện của Iran có quy mô lớn, phụ thuộc chủ yếu vào nhiệt điện và được phân bố rộng khắp trên toàn quốc. Điều này khiến việc vô hiệu hóa toàn bộ lưới điện thông qua các cuộc không kích trở nên cực kỳ khó khăn. Iran hiện có khoảng 130 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất lên tới 78.000 megawatt, đáp ứng hơn 95% nhu cầu điện năng của cả nước.
Nhà máy điện lớn nhất Iran là Damavand, nằm cách thủ đô Tehran khoảng 50 km về phía đông nam, có công suất khoảng 2.900 megawatt và diện tích lên đến 200 ha. Tuy nhiên, ngay cả khi bị phá hủy hoàn toàn, Damavand chỉ làm giảm khoảng 3,7% tổng công suất phát điện của Iran. Hệ thống lưới điện được hỗ trợ bởi 857.000 máy biến áp và 5.000 trạm biến áp lớn nhỏ trên khắp đất nước, giúp giảm thiểu tác động từ các cuộc tấn công cục bộ.
Trung Đông đối mặt với nguy cơ mất điện và thiếu nước trầm trọng
Iran đã nhanh chóng phản ứng lại lời đe dọa của Mỹ bằng cảnh báo rằng nếu lưới điện của họ bị tấn công, toàn bộ Trung Đông sẽ rơi vào tình trạng mất điện diện rộng. Người phát ngôn quân đội Iran, ông Ebrahim Zolfaqari, tuyên bố: “Nếu hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị tấn công, toàn bộ cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và các nhà máy khử mặn nước biển trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu”.
Đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia vùng Vịnh, nơi phụ thuộc nặng nề vào các nhà máy khử mặn tiêu tốn nhiều năng lượng để sản xuất nước sinh hoạt. Bahrain và Qatar phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước này, trong khi UAE sử dụng 80% và Saudi Arabia khoảng 50%. Một cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng có thể khiến khu vực này lâm vào cảnh vừa mất điện, vừa mất nước chỉ trong thời gian ngắn.
Nguy cơ thảm họa hạt nhân từ nhà máy điện Bushehr
Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Rafael Mariano Grossi, đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ xảy ra tai nạn hạt nhân nếu nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran bị tấn công. Ông nhấn mạnh: “Tai nạn xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động là điều rất nghiêm trọng. Đây là lằn ranh đỏ nhất trong tất cả các vấn đề liên quan đến an toàn hạt nhân”.
Theo IAEA, nhà máy Bushehr chứa lượng lớn vật liệu hạt nhân và nếu bị tấn công trực tiếp vào lò phản ứng, bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng hoặc mất điện làm mát, khả năng phát tán phóng xạ vào khí quyển sẽ rất cao. Sự cố này không chỉ ảnh hưởng đến Iran mà còn có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho toàn khu vực và thế giới.
Ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu và giao thông hàng hải
Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá nhiên liệu lên mức cao nhất trong gần 4 năm qua. Một nhà phân tích thị trường nhận định với Reuters rằng lời đe dọa mới đây của ông Trump đã đặt thế giới trước “quả bom hẹn giờ 48 tiếng” với mức độ bất định cực cao.
Mặc dù Iran tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở đối với tàu thuyền quốc tế, chỉ đóng với các tàu liên quan đến “kẻ thù của Iran”, nhưng phần lớn tàu vẫn đang phải neo đậu chờ đợi, gây tắc nghẽn nghiêm trọng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo nếu hệ thống lưới điện của họ bị nhắm đến, tuyến vận tải qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng cho đến khi Iran hoàn tất việc sửa chữa các nhà máy điện bị phá hủy.
Tình hình hiện nay đòi hỏi sự kiềm chế tối đa từ tất cả các bên liên quan để tránh leo thang xung đột, vốn có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường cho an ninh khu vực và ổn định kinh tế toàn cầu.
