Mỹ 'Dội Bom Kinh Tế' Vào Iran: Kịch Bản Nghiệt Ngã Và Nguy Cơ Khủng Hoảng Toàn Cầu
Giới chuyên gia quốc tế đang lên tiếng cảnh báo về một kịch bản nghiệt ngã khi Mỹ thực thi lệnh phong tỏa hải quân toàn diện nhằm vào Iran. Hành động này không chỉ làm leo thang nguy cơ xung đột trực tiếp giữa hai quốc gia mà còn có khả năng châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu chưa từng có, với tác động mạnh mẽ đến các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ, đặc biệt là Trung Quốc.
Căng Thẳng Leo Thang Tại Eo Biển Hormuz
Sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad thất bại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh triển khai phong tỏa hải quân với Iran. Đáp lại, Tehran tuyên bố mọi hành động tấn công vào hệ thống cảng của nước này sẽ bị đáp trả bằng những đòn tấn công vào các cảng trong khu vực. Chuyên gia Farzin Nadimi, thành viên cấp cao thuộc Viện Washington, nhận định rằng các cuộc đụng độ giữa Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có thể gia tăng đáng kể khi Iran tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz.
"IRGC có thể sử dụng xuồng cao tốc, thủy lôi hoặc thiết bị tương tự để cản trở hoạt động hàng hải và chiến dịch rà phá", ông Nadimi cho biết. Trong khi Mỹ hướng tới đạt kết quả nhanh chóng thông qua phong tỏa, Iran có thể tìm cách kéo dài xung đột, hạn chế hiệu quả hoạt động trên biển và gây áp lực lên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Ông cũng nhấn mạnh Iran có thể đáp trả bằng cách tấn công các cảng của những quốc gia tham gia duy trì lưu thông hàng hải, làm gia tăng nguy cơ chiến tranh lan rộng, bao gồm cả khả năng Israel tham gia.
Kịch Bản Kinh Tế Iran Suy Sụp Trong Ba Tháng
Theo tờ Jerusalem Post, nền kinh tế Iran, vốn phụ thuộc chặt chẽ vào xuất khẩu dầu mỏ, có thể sụp đổ trong khoảng ba tháng nếu lệnh phong tỏa được thực thi thành công. Ông PJ Crowley, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ, nhận định rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có thể làm suy sụp nền kinh tế Iran. "Một ngưỡng sụp đổ về mặt kinh tế là chuyện không phải bàn cãi", ông Crowley nói với Al Jazeera.
Hiện Iran xuất khẩu khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày qua eo Hormuz, với Trung Quốc là khách hàng chính. Việc gián đoạn nguồn thu dầu mỏ có thể nhanh chóng giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế Iran, đồng thời gia tăng bất ổn xã hội. Ước tính khoảng 158 triệu thùng dầu Iran hiện mắc kẹt trên biển do Eo biển Hormuz bị đóng cửa.
Hệ Lụy Kinh Tế Và Xã Hội Nghiêm Trọng
Trong trường hợp xuất khẩu dầu và phi dầu mỏ bị gián đoạn hoàn toàn, nền kinh tế Iran có thể thiệt hại khoảng 400 triệu USD mỗi ngày. Hệ quả trực tiếp trong nước sẽ là cắt giảm trợ cấp và giá cả các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, nhiên liệu tăng mạnh. Khi hơn 85% hàng xuất khẩu của Iran phụ thuộc vào các cảng biển, nền kinh tế có thể rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng trong vòng chưa đầy ba tháng.
Sản xuất nội địa, bao gồm thực phẩm, vật liệu công nghiệp và các ngành quy mô nhỏ như nhựa, sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng, cùng với sự suy giảm gần như hoàn toàn của thương mại số do việc hạn chế Internet kéo dài. Một chuyên gia ẩn danh nhận định với Jerusalem Post rằng áp lực tài chính kéo dài có thể khiến nền kinh tế do nhà nước kiểm soát của Iran sụp đổ hoàn toàn trong vòng một năm, kéo theo những hệ lụy sâu rộng về kinh tế và xã hội, không chỉ trong nước mà còn trên phạm vi khu vực và toàn cầu.
Diễn Biến Hiện Tại Và Tác Động Toàn Cầu
Theo New York Times, Mỹ vẫn tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz trong ngày 15/4, quá trình phong tỏa đã kéo dài hơn 48 giờ. Dữ liệu từ các chuyên trang hàng hải cho thấy không có dấu hiệu tàu thuyền liên quan tới Iran ra vào eo biển kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu tiến hành trong ngày 13/4 theo giờ Mỹ. Giới chuyên gia nhận định rằng Iran đang tìm cách nâng chi phí kinh tế toàn cầu của lệnh phong tỏa nhằm gây sức ép ngược lại với Mỹ, nhưng một lệnh phong tỏa hải quân cần thời gian để phát huy hiệu quả và tiềm ẩn nguy cơ leo thang thành xung đột toàn diện.
