Mỹ Tìm Kiếm Sự Hỗ Trợ Từ Châu Âu Trong Cuộc Chiến Với Iran
Trong một cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị sự hỗ trợ từ đồng minh châu Âu ở vùng Vịnh. Ông Trump nhấn mạnh: "Chúng tôi rất muốn được giúp đỡ, nếu có thể, ông hãy lập tức điều tàu đến". Tuy nhiên, lời kêu gọi này đã không nhận được phản hồi tích cực như mong đợi từ phía châu Âu.
Cuộc Chiến Kéo Dài Và Những Thách Thức Mới
Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đã không kết thúc nhanh chóng như dự đoán ban đầu của Washington và Tel Aviv. Mặc dù Iran phải hứng chịu những đòn tấn công mạnh mẽ vào ngày 28/2, khiến lãnh đạo cấp cao bị loại bỏ và thiệt hại nghiêm trọng, nhưng Tehran vẫn kiên cường đứng vững. Họ liên tục phóng tên lửa và UAV để trả đũa nhắm vào Israel cùng các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh.
Trái ngược với những tuyên bố lạc quan từ Mỹ và Israel về việc đánh bại gần như toàn bộ lực lượng tên lửa của Iran, các thành phố Israel và cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực vẫn là mục tiêu thường xuyên của các cuộc tấn công. Khi chiến tranh kéo dài, Iran đã sử dụng một chiến lược được đánh giá là "mạnh hơn cả vũ khí hạt nhân": phong tỏa eo biển Hormuz.
Hậu Quả Kinh Tế Toàn Cầu Và Sự Thất Bại Của Mỹ
Việc eo biển Hormuz – tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu – bị ngưng trệ đã gây ra cơn sốt giá dầu và khí hóa lỏng. Điều này tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế nhiều quốc gia, vì dầu mỏ được coi là "máu" của hệ thống tài chính thế giới. Sau khi các nỗ lực đe dọa buộc Iran mở lại eo biển thất bại, Mỹ buộc phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ đồng minh để giải tỏa khu vực chiến lược này, nhưng vẫn không đạt được kết quả như ý.
Châu Âu Tự Chủ Hơn Trong Hỗ Trợ Ukraine
Căng thẳng giữa ông Trump và ông Macron không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn phản ánh một thực tế rộng lớn hơn: quan hệ giữa Mỹ và châu Âu đang ngày càng xa cách. Điều này thể hiện rõ nét qua cuộc xung đột Nga - Ukraine.
Những Bước Tiến Của Châu Âu
Trong bốn năm qua, châu Âu đã trở thành một trong những đối tác hàng đầu viện trợ vũ khí quân sự cho Ukraine. Từ vị thế thụ động ban đầu, châu Âu đã có những bước dịch chuyển đáng kể để giảm sự phụ thuộc vào viện trợ từ Mỹ và nâng cao năng lực tự chủ về quốc phòng. Liên minh châu Âu (EU) đã thống nhất ưu tiên mua vũ khí từ các nước trong khu vực như Na Uy và Thụy Sĩ, đồng thời chốt gói vay 90 tỷ euro để hỗ trợ Ukraine.
- Tháng 8/2025, các quốc gia như Thụy Điển, Na Uy, Đan Mạch cam kết hơn 1 tỷ USD mua vũ khí Mỹ cho Ukraine.
- Cuối tháng 12/2025, Anh công bố gói hỗ trợ phòng không trị giá 600 triệu bảng Anh, bao gồm thiết bị công nghệ cao để đối phó với UAV của Nga.
- Đức đã vượt Mỹ trở thành nước viện trợ vũ khí lớn nhất cho Ukraine thông qua các cơ chế phối hợp chặt chẽ.
Nguyên Tắc "Sản Xuất Tại Châu Âu"
Pháp thúc đẩy mạnh mẽ nguyên tắc "sản xuất tại châu Âu" nhằm hạn chế việc mua sắm vũ khí từ bên ngoài khu vực. Thỏa hiệp cuối cùng là áp dụng "nguyên tắc xếp tầng", theo đó Ukraine sẽ ưu tiên mua vũ khí từ EU hoặc các nước liên kết như Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Chỉ khi không có sẵn, Kiev mới được phép tìm đến các thị trường khác, bao gồm Mỹ.
Thách Thức Và Lo Ngại Của Châu Âu
Các thành viên EU ngày càng lo ngại về sự suy giảm ảnh hưởng của họ, đặc biệt khi Tổng thống Trump tìm cách làm trung gian chấm dứt xung đột Ukraine thông qua đối thoại trực tiếp với cả Kiev và Moscow, mà bỏ qua sự tham gia của châu Âu. Bản đề xuất 28 điểm của ông Trump bị châu Âu coi như một văn bản "đầu hàng", và chỉ sau phản ứng quyết liệt, nó mới được sửa đổi thành 20 điểm, nhưng không có gì đảm bảo Moscow sẽ chấp nhận.
Nhu Cầu Liên Lạc Trực Tiếp Với Nga
Từ tháng 12/2025, Tổng thống Macron đã thúc giục châu Âu mở lại đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin để giải quyết xung đột Ukraine. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noel Barrot cũng nhấn mạnh rằng EU cần một kênh liên lạc trực tiếp với Nga để khẳng định lợi ích của mình mà không ủy thác trách nhiệm cho bất kỳ ai khác.
Vấn Đề Cạn Kiệt Kho Dự Trữ Vũ Khí
Một yếu tố quan trọng khác là nhiều nước châu Âu, đặc biệt là các thành viên NATO, đang đối mặt với tình trạng cạn kiệt kho dự trữ vũ khí do viện trợ kéo dài cho Ukraine. Trong khi đó, ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã chuyển sang chế độ thời chiến và sản xuất với tốc độ chóng mặt, đáp ứng nhu cầu của lực lượng Nga trên chiến trường. Điều này khiến Ukraine phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt vũ khí và chịu áp lực lớn trong đàm phán.
Phản Ứng Của Châu Âu Trước Lời Kêu Gọi Của Mỹ
Khi xung đột với Iran nổ ra, ông Trump nhận ra rằng không có sự hỗ trợ từ đồng minh châu Âu, Mỹ sẽ gặp khó khăn trong tác chiến. Tuy nhiên, lời kêu gọi hỗ trợ của Mỹ đã vấp phải thái độ lạnh nhạt từ châu Âu. Pháp cùng các đồng minh như Tây Ban Nha và Italy cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng căn cứ không quân của họ để không kích Iran. Không có đồng minh châu Âu nào công khai hưởng ứng lời kêu gọi đưa tàu chiến đến giải tỏa eo Hormuz.
Ông Trump thất vọng đến mức tuyên bố nghiêm túc xem xét việc rút Mỹ khỏi NATO, một động thái chưa từng có tiền lệ và có thể thay đổi căn bản bức tranh địa chính trị toàn cầu. Đây chính là thách thức mà châu Âu phải đối mặt trong thời gian tới, ngay cả sau khi xung đột ở Iran chấm dứt. Sau bốn năm xung đột và viện trợ liên tục, các nước châu Âu hiểu rằng rất khó để duy trì tốc độ viện trợ mà không làm giảm mức dự trữ vũ khí, đe dọa an ninh của nhiều quốc gia trong khu vực.
