Mỹ tăng cường chặn tàu dầu Iran tại châu Á giữa leo thang căng thẳng
Trong ngày thứ Tư, 22 tháng 4 năm 2026, các nguồn tin từ ngành vận tải biển và an ninh đã tiết lộ rằng quân đội Mỹ đã thực hiện hành động chặn ít nhất ba tàu chở dầu mang cờ Iran trên các vùng biển thuộc châu Á. Các tàu này đã bị điều hướng rời khỏi những khu vực biển quan trọng xung quanh Ấn Độ, Sri Lanka và Malaysia, làm dấy lên lo ngại về sự leo thang trong cuộc xung đột kéo dài.
Bối cảnh căng thẳng và lệnh phong tỏa
Chính quyền Washington hiện đang áp đặt lệnh phong tỏa nghiêm ngặt đối với hoạt động thương mại đường biển của Iran. Đáp lại, chính phủ Iran liên tục phóng tên lửa nhằm ngăn chặn các tàu thuyền di chuyển qua Eo biển Hormuz, một tuyến đường huyết mạch cho vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Sau gần hai tháng kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran bùng nổ, vẫn chưa có nhiều tín hiệu tích cực cho thấy các cuộc đàm phán hòa bình sẽ được nối lại, trong khi thỏa thuận ngừng bắn mỏng manh vẫn đang được duy trì một cách khó khăn.
Tình trạng eo biển ngừng hoạt động đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khoảng một phần năm nguồn cung dầu và khí gas của toàn thế giới. Hậu quả là một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang diễn ra, với giá cả leo thang và nguồn cung bấp bênh. Trong những ngày gần đây, lực lượng Mỹ đã bắt giữ một tàu chở hàng và một tàu chở dầu của Iran, trong khi chính phủ Iran tuyên bố đã bắt giữ hai tàu chở container có ý định rời khỏi vùng Vịnh qua Eo biển Hormuz sau khi nổ súng nhằm vào chúng.
Chi tiết về các tàu bị chặn
Theo thông tin từ hai nguồn tin vận tải biển Mỹ và Ấn Độ, cùng với hai nguồn tin an ninh hàng hải phương Tây, quân đội Mỹ đã điều hướng thêm ít nhất ba tàu chở dầu của Iran. Các nguồn tin này và dữ liệu hải trình từ MarineTraffic cho biết:
- Tàu Deep Sea: Mang cờ Iran, là một tàu chở dầu thô, lần cuối xuất hiện trên dữ liệu hải trình ngoài khơi Malaysia trong tuần vừa qua.
- Tàu Sevin: Cũng mang cờ Iran, có kích cỡ nhỏ hơn với khối lượng chở tối đa một triệu thùng dầu và đã mang lượng hàng đạt 65% khối lượng này. Tàu này được ghi nhận lần cuối ngoài khơi Malaysia vào tháng trước.
- Tàu Dorena: Là tàu chở dầu cỡ lớn mang cờ Iran, chở theo hai triệu thùng dầu thô, lần cuối xuất hiện ngoài khơi miền Nam Ấn Độ vào ngày 20 tháng 4. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã xác nhận trên mạng xã hội X rằng tàu này được một tàu chiến của Hải quân Mỹ hộ tống qua Ấn Độ Dương sau khi có ý định vi phạm lệnh phong tỏa.
Ngoài ra, các nguồn tin vận tải biển còn cho biết quân đội Mỹ có thể đã chặn đường tàu Derya mang cờ Iran. Tàu này đã không kịp bốc dỡ lượng dầu từ Iran tại Ấn Độ trước khi lệnh miễn trừ của chính phủ Mỹ hết hạn vào Chủ Nhật vừa rồi, và lần cuối xuất hiện ngoài khơi miền Tây Ấn Độ vào thứ Sáu.
Phản ứng và tác động
Quân đội Mỹ hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức về các yêu cầu bình luận liên quan đến việc chặn đường các tàu này, cũng như không liệt kê chi tiết các tàu bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã tiết lộ rằng kể từ khi lệnh phong tỏa cấm các tàu ra vào cảng của Iran có hiệu lực, quân đội Mỹ đã điều hướng tổng cộng 29 tàu, yêu cầu họ quay đầu hoặc trở lại cảng.
Một nguồn tin an ninh hàng hải khác cho biết động thái này nhằm mục đích điều hướng các tàu của Iran khỏi Eo biển Hormuz để tránh những rủi ro tiềm ẩn từ thủy lôi trong khu vực biển nguy hiểm này. Sự leo thang trong hành động quân sự và thương mại đang làm trầm trọng thêm tình hình, với nguy cơ kéo dài cuộc khủng hoảng năng lượng và ảnh hưởng đến an ninh hàng hải toàn cầu.
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
