Mỹ chưa thống nhất tấn công Iran, lo ngại ảnh hưởng bầu cử giữa kỳ
Theo thông tin từ Reuters ngày 21.2, một quan chức cấp cao Nhà Trắng tiết lộ chính quyền Mỹ hiện vẫn "chưa có sự ủng hộ thống nhất" về việc tiến hành tấn công quân sự vào Iran. Điều này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh tăng cường hiện diện quân sự với quy mô lớn tại khu vực và đang cân nhắc các biện pháp quân sự đối với Tehran.
Lo ngại từ các cố vấn
Các cố vấn của chính quyền Mỹ bày tỏ mối quan ngại sâu sắc rằng việc leo thang quân sự có thể gây ra những tác động tiêu cực đến tâm lý cử tri Mỹ. Đặc biệt, thời điểm này rất nhạy cảm khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng sẽ diễn ra vào tháng 11 tới. Sự chia rẽ nội bộ này được hé lộ khi nhiều bên đang theo dõi sát sao các động thái của Washington sau khi tập trung lực lượng và gia tăng sức ép nhằm ngăn chặn tham vọng hạt nhân của Iran.
Bế tắc trong đàm phán
Hai vòng đàm phán quan trọng đã diễn ra tại Muscat (Oman) vào ngày 6.2 và tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 17.2, nhưng vẫn gặp phải bế tắc trên nhiều vấn đề then chốt. Các điểm tranh cãi chính bao gồm:
- Việc làm giàu uranium của Iran
- Chương trình phát triển tên lửa
- Yêu cầu dỡ bỏ các lệnh cấm vận
Theo một nguồn thạo tin, khi các nhà trung gian đàm phán Oman chuyển bức thư từ phía Mỹ với các đề xuất liên quan đến tên lửa, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi thậm chí đã trả lại mà không mở ra xem. Sau vòng đàm phán tại Geneva, ông Araqchi tuyên bố hai bên đã nhất trí về "các nguyên tắc định hướng", nhưng Nhà Trắng khẳng định vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa hai phía.
Cảnh báo và đe dọa
Đến ngày 19.2, Tổng thống Trump đưa ra cảnh báo nghiêm khắc, yêu cầu Iran phải đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của mình. Ông tuyên bố nếu không, "những điều thực sự tồi tệ" sẽ xảy ra và đặt thời hạn từ 10 đến 15 ngày. Đáp lại, Tehran đe dọa sẽ trả đũa các căn cứ của Mỹ trong khu vực nếu bị tấn công.
Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc sử dụng vũ lực, dù ông thừa nhận vào ngày 20.2 về khả năng ra lệnh tiến hành một đòn tấn công hạn chế nhằm buộc Iran đạt được thỏa thuận.
Lập trường cứng rắn của Iran
Ông Ali Larijani, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, tuyên bố Iran sẵn sàng cho phép Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) giám sát rộng rãi để chứng minh nước này không tìm kiếm vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định khó có khả năng Tehran nhượng bộ, khi ông Khamenei luôn xem việc làm giàu uranium và phát triển tên lửa là các quyền thuộc chủ quyền quốc gia không thể thương lượng.
Nguy cơ xung đột leo thang
Một số quan chức khu vực nhận định Iran đang mạo hiểm khi cương quyết đòi Mỹ nhượng bộ, trong khi Tổng thống Trump bị mắc kẹt giữa chính việc tăng cường quân sự của mình. Ông Alan Eyre, cựu quan chức ngoại giao Mỹ và chuyên gia về Iran, phân tích cả hai bên đều giữ vững lập trường và ông Trump sẽ giữ thể diện, không thể tập hợp lực lượng rồi lại rút quân sau khi đạt một thỏa thuận không như mong muốn.
Dự kiến Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào ngày 28.2 để thảo luận về vấn đề Iran. Một quan chức Mỹ tiết lộ phải đến giữa tháng 3, mọi lực lượng của nước này mới được bố trí đầy đủ trong khu vực.
Kịch bản tấn công tiềm tàng
Các quan chức châu Âu và khu vực cho rằng quy mô triển khai lực lượng tới khu vực sẽ cho phép Mỹ tiến hành các đòn tấn công nhằm vào Iran, đồng thời bảo vệ các căn cứ quân sự, các đồng minh và Israel. Nếu các cuộc đàm phán thất bại, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ David Des Roches dự đoán các hoạt động của Mỹ tại vùng Vịnh đã phát đi tín hiệu về cách tấn công.
Theo đó, Mỹ có thể thực hiện các bước sau:
- Làm mù hệ thống phòng không của Iran
- Tấn công hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)
IRGC được cho là đứng sau nhiều vụ tấn công tàu chở dầu và từng đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Tình hình càng trở nên phức tạp khi Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) vừa kêu gọi các chiến binh đối đầu với chính quyền mới của Syria, báo hiệu giai đoạn hoạt động mới có thể làm gia tăng bất ổn trong khu vực.
