Chuyên gia cảnh báo Liban khó duy trì thỏa thuận hòa bình với Israel
Trong bối cảnh Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chấp nhận lời kêu gọi đàm phán hòa bình, các chuyên gia nhận định chính phủ Liban đang có ít khả năng nhất từ trước tới nay để giữ vững một thỏa thuận hòa bình. Tổ chức vũ trang Hezbollah, lực lượng đang giao chiến với Israel tại miền Nam Liban, kiên quyết phản đối thương lượng trực tiếp, đặt ra nghi vấn lớn về việc liệu tổ chức này sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào mà chính quyền Liban có thể ký kết.
Phản ứng từ các bên liên quan
Một quan chức Liban có quan hệ mật thiết với Hezbollah, yêu cầu giữ kín danh tính, cho biết: "Các cuộc đàm phán giữa Israel và Liban thực sự vô nghĩa, vì những người đại diện Liban tham gia hoàn toàn không có lợi thế để thương lượng." Quân đội Israel đã khởi động không kích Liban sau khi Hezbollah phóng tên lửa vào ngày 2/3/2026, chỉ ba ngày sau khi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran bùng nổ. Chiến dịch này đã mở rộng thành một cuộc tấn công trên bộ, gây thiệt hại nặng nề.
Cộng đồng Hồi giáo dòng Shia ủng hộ Hezbollah chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các cuộc không kích của Israel. Họ đã bày tỏ sự mất lòng tin vào một chính quyền mà họ cho là đã thất bại trong việc bảo vệ họ. Những chỉ định chuẩn bị cho đàm phán trực tiếp từ ông Netanyahu được đưa ra một ngày sau khi hàng loạt không kích của Israel khiến hơn 300 người Liban thiệt mạng, trở thành ngày đẫm máu nhất kể từ khi cuộc nội chiến kết thúc năm 1990.
Tình hình hỗn loạn và phản ứng của người dân
Các nhân viên cứu hộ vẫn đang thu thập thi thể từ các đống đổ nát, trong khi người dân trên khắp Liban tổ chức tang lễ cho những nạn nhân. Các cuộc đánh bom của Israel đã phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng công cộng ở miền Nam Liban và khiến nhiều nhân viên an ninh nhà nước thiệt mạng. Hassan Saleh, một cư dân thành phố Tyre, chia sẻ: "Sự tàn bạo của Israel không phân biệt thường dân hay tôn giáo. Chúng ta phải cùng nhau đứng lên đối mặt với sự man rợ này."
Nhiều nguồn tin từ Liban, bao gồm hai quan chức giấu tên, coi hành động chấp nhận đàm phán muộn màng của ông Netanyahu chỉ là bình phong, nhằm nhận phản ứng tích cực từ Washington trong bối cảnh Mỹ và Iran đàm phán cuối tuần này. Mục tiêu cuối cùng của ông vẫn là duy trì cuộc chiến. Nabil Boumonsef, phó tổng biên tập tờ Annahar, nhận định: "Israel đồng ý thương lượng không có nghĩa mọi thứ sẽ suôn sẻ. Vấn đề lớn nhất là chúng ta không có lựa chọn nào khác."
Thách thức từ nội bộ Liban
Chính quyền Liban lịch sử thường thiếu quyền lực, bị cản trở bởi tham nhũng và hệ thống phân chia quyền lực giáo phái, dẫn đến bế tắc chính trị và xung đột nội bộ. Người dân Liban trong nhiều thập kỷ thường lặp lại quan điểm "chính quyền nhà nước không tồn tại", và các cuộc khủng hoảng gần đây càng làm xói mòn vị thế của chính phủ.
- Hệ thống tài chính sụp đổ năm 2019.
- Vụ nổ kho hóa chất tại Beirut năm 2020 khiến hơn 200 người chết, không ai bị buộc tội.
- Thăm dò Arab Barometer tháng 9/2024 cho thấy 76% người Liban không tin tưởng chính phủ.
Tháng 10/2024, Israel đưa quân vào Liban và tăng cường không kích sau một năm xung đột với Hezbollah, khiến hơn 3.700 người thiệt mạng. Ngay cả sau thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024 dưới sự hòa giải của Mỹ, Israel vẫn duy trì lực lượng và tiếp tục không kích các mục tiêu được cho là cơ sở hạ tầng quân sự của Hezbollah.
Hậu quả và trách nhiệm
Người dân trở về miền Nam Liban phải tự chi trả cho việc xây dựng lại nhà cửa mà không có hỗ trợ từ chính phủ. Hàng ngàn người không thể hồi hương đã cáo buộc chính phủ Liban chịu trách nhiệm vì không thể buộc Israel rút quân qua ngoại giao. Trong khi đó, Mỹ và Israel quy trách nhiệm cho nhà nước và quân đội Liban vì không giải giáp hoàn toàn Hezbollah theo thỏa thuận 2024.
Quan chức Liban cho biết, việc cưỡng chế giải giáp Hezbollah sẽ dẫn đến xung đột dân sự, và các đàm phán thuyết phục tổ chức này tự giải giáp đều thất bại do Israel vẫn chiếm đóng lãnh thổ. Sau khi Hezbollah tham gia xung đột Trung Đông ngày 2/3/2026, Liban tuyên bố hoạt động quân sự của tổ chức này là phi pháp, nhưng quân đội Liban không ngăn cản các cuộc tấn công bằng tên lửa, và nhiều quan chức lo ngại về xung đột nội bộ.
Triển vọng đàm phán và phân tích chuyên gia
Ông Netanyahu tuyên bố các cuộc đàm phán sắp tới sẽ tập trung vào giải giáp Hezbollah và một thỏa thuận hòa bình lịch sử giữa Israel và Liban, hai quốc gia về lý thuyết đã tham chiến từ năm 1948. Tuy nhiên, đạt được hai mục tiêu này dường như khó tưởng tượng sau một tuần đẫm máu. Ông Michael Young từ Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông Carnegie nhận định, chính phủ Liban tham gia đàm phán trong tình trạng nội bộ chia rẽ.
Ông Young cho rằng quyết định giải giáp Hezbollah của chính phủ Liban "sẽ tương đồng với việc đối đầu toàn cộng đồng Hồi giáo dòng Shia, một cộng đồng không chấp nhận quyết định này vì họ cho rằng xung quanh toàn là kẻ thù." Ông nhấn mạnh: "Chúng ta đang trong thế yếu vì không nêu rõ điều khoản thương lượng, chia rẽ về mục tiêu, và các yêu cầu sẽ bị từ chối, không thể đảm bảo Israel rút quân."
