Iran đề xuất thỏa thuận 5 năm ngừng làm giàu uranium
Chính phủ Iran vừa đưa ra đề xuất quan trọng trong các cuộc đàm phán hạt nhân, cam kết ngừng làm giàu uranium ở mức cao trong thời gian 5 năm. Đề xuất này được xem như một nỗ lực nhằm phá vỡ thế bế tắc kéo dài và tạo đà cho việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân lịch sử JCPOA.
Đổi lấy dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt
Theo các nguồn tin ngoại giao, Tehran yêu cầu các nước phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, phải dỡ bỏ hoàn toàn mọi lệnh trừng phạt kinh tế đang áp đặt lên quốc gia Hồi giáo này. Đây được coi là điều kiện tiên quyết để Iran thực hiện cam kết ngừng làm giàu uranium ở mức 60% - vốn chỉ cách mức 90% cần thiết để sản xuất vũ khí hạt nhân một bước ngắn.
Phía Iran nhấn mạnh rằng họ cần những đảm bảo cụ thể và có thể kiểm chứng về việc dỡ bỏ trừng phạt, bao gồm cả việc tiếp cận lại nguồn tài chính bị đóng băng ở nước ngoài và khôi phục hoàn toàn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. "Chúng tôi sẵn sàng hợp tác nhưng cần thấy thiện chí thực sự từ phía đối tác", một quan chức Iran phát biểu.
Bối cảnh đàm phán căng thẳng
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Iran và Hoa Kỳ tại Doha, Qatar đang diễn ra hết sức căng thẳng. Cả hai bên đều cáo buộc nhau thiếu thiện chí và không linh hoạt trong việc tìm kiếm giải pháp chung.
Các chuyên gia phân tích cho rằng đề xuất 5 năm của Iran có thể tạo ra một lộ trình rõ ràng hơn cho việc khôi phục JCPOA - thỏa thuận được ký kết năm 2015 nhưng bị Hoa Kỳ đơn phương rút khỏi dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump. Kể từ đó, Iran đã dần vi phạm các cam kết trong thỏa thuận và tăng cường hoạt động làm giàu uranium.
- Iran hiện sở hữu kho dự trữ uranium làm giàu ở mức 60% với khối lượng đáng kể
- Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã nhiều lần cảnh báo về việc này
- Các nước phương Tây lo ngại về khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Tehran
Phản ứng từ các bên liên quan
Phía Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu vẫn chưa đưa ra phản ứng chính thức trước đề xuất mới nhất của Iran. Tuy nhiên, giới ngoại giao phương Tây tỏ ra thận trọng, cho rằng cần xem xét kỹ lưỡng các điều khoản cụ thể và cơ chế giám sát việc thực hiện.
Một số quốc gia trong khu vực Trung Đông, đặc biệt là Israel và Ả Rập Xê-út, đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về bất kỳ thỏa thuận nào có thể cho phép Iran duy trì chương trình hạt nhân. Họ cho rằng "bất kỳ nhượng bộ nào cũng phải đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ" để đảm bảo Tehran không lợi dụng thời gian này để phát triển vũ khí hạt nhân.
Cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra trong bối cảnh thời gian không còn nhiều, khi chương trình hạt nhân của Iran ngày càng tiến gần hơn đến ngưỡng có thể sản xuất vũ khí. Giới phân tích nhận định rằng đề xuất 5 năm này có thể là cơ hội cuối cùng để cứu vãn JCPOA và ngăn chặn một cuộc khủng hoảng hạt nhân mới tại Trung Đông.
