Iran Mở Rộng Đòn Đáp Trả, Các Nước Vùng Vịnh Hứng Chịu Hậu Quả Nặng Nề
Sau khi Mỹ và Israel tiến hành oanh tạc các mục tiêu tại Iran vào ngày 28 tháng 2, Tehran đã không ngần ngại thực hiện đòn trả đũa quyết liệt. Đáng chú ý, cuộc tấn công này không chỉ nhắm vào Israel mà còn lan rộng đến gần như toàn bộ các quốc gia láng giềng trong khu vực Vịnh. Tính đến thời điểm hiện tại, tất cả 6 thành viên của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), bao gồm Ả Rập Xê Út, Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đều đã phải gánh chịu thiệt hại từ các cuộc tấn công của Iran.
Mặc dù Iran chính thức tuyên bố chỉ nhắm vào các căn cứ quân sự của Mỹ, nhưng trên thực tế, nhiều cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng như sân bay, khách sạn và các cơ sở dầu khí cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tình hình này đang đặt các nước vùng Vịnh vào một thế tiến thoái lưỡng nan: tiếp tục chịu đựng các cuộc tấn công hoặc chọn cách phản công và có nguy cơ bị coi là đồng minh của Israel.
Tính Toán Chiến Lược Của Iran Và Phản Ứng Của Các Nước Vùng Vịnh
Vốn lo ngại về một cuộc xung đột toàn diện với Iran, các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ từ lâu đã tăng cường quan hệ với Washington, chi hàng tỷ USD để mua vũ khí và cho phép Mỹ thiết lập các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình. Tuy nhiên, những thương vong và thiệt hại gần đây đã giáng một đòn mạnh vào hình ảnh ổn định mà các quốc gia này đã cố gắng xây dựng, vốn được coi như những ốc đảo yên bình giữa bối cảnh khủng hoảng và xung đột triền miên tại Trung Đông.
Trước khi chiến sự leo thang, nhiều nước vùng Vịnh đã nỗ lực ngăn chặn căng thẳng giữa Mỹ và Iran, điển hình là Oman với vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán về thỏa thuận hạt nhân. Phái đoàn của Mỹ và Iran đã tiến hành ba vòng đối thoại, và vào ngày 27 tháng 2, Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi thậm chí còn bày tỏ hy vọng rằng một thỏa thuận có thể đạt được trong thời gian ngắn. Thế nhưng, chỉ vài giờ sau, bom đạn đã rơi xuống Iran, làm đảo lộn mọi nỗ lực ngoại giao.
Theo nhà ngoại giao Jeffrey Feltman, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề Cận Đông, chiến lược của Iran là gây thiệt hại tối đa để thúc đẩy các nước vùng Vịnh gây áp lực buộc Mỹ phải xuống thang. Toàn bộ 6 nước GCC đều là đồng minh thân thiết của Mỹ, và Tehran hy vọng rằng nếu đòn tấn công đủ mạnh, các quốc gia này có thể sẽ yêu cầu Tổng thống Mỹ Donald Trump giảm leo thang căng thẳng.
Những Rủi Ro Và Lựa Chọn Khó Khăn Cho Khu Vực
Tuy nhiên, một số nhà ngoại giao cấp cao Ả Rập đánh giá đây là một chiến lược sai lầm, có thể khiến Iran bị cô lập và làm dấy lên sự giận dữ từ các nước láng giềng. Ông Hamad bin Jassim bin Jaber Al-Thani, cựu Thủ tướng Qatar, cho rằng Tehran đã đánh mất sự ủng hộ của vùng Vịnh qua hành động đáp trả này. Ông cảnh báo rằng việc tấn công Iran có thể làm cạn kiệt nguồn lực của các nước vùng Vịnh và tạo cơ hội cho các lực lượng bên ngoài can thiệp.
Một cuộc chiến khu vực toàn diện được coi là kịch bản tồi tệ nhất đối với các nước vùng Vịnh. Việc đáp trả trực tiếp có thể biến xung đột thành một cuộc chiến kéo dài, phá hủy hoàn toàn sự ổn định mà các lãnh đạo GCC đã nỗ lực duy trì. Hơn nữa, các nền kinh tế trong khu vực phụ thuộc lớn vào xuất khẩu dầu khí, du lịch, đầu tư nước ngoài và logistics. Chiến sự kéo dài sẽ đe dọa eo biển Hormuz, làm tăng chi phí, gây thiệt hại cơ sở hạ tầng, và khiến dòng vốn đầu tư rút chạy, đe dọa các kế hoạch đa dạng hóa kinh tế.
Phản Ứng Của Các Nước Vùng Vịnh Và Triển Vọng Tương Lai
Hiện tại, vẫn chưa có sự đồng thuận tại vùng Vịnh về những bước đi tiếp theo. Một số quan chức vẫn hy vọng khôi phục hoạt động ngoại giao, trong khi những người khác cho rằng mọi chuyện đã an bài. Trong tuyên bố chung vào ngày 1 tháng 3, GCC đã lên án hành động của Iran, khẳng định quyền tự vệ nhưng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phòng thủ và ngoại giao.
Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham, một đồng minh của Tổng thống Trump, dự báo rằng các nước vùng Vịnh có thể tham gia cùng Mỹ một cách trực tiếp hơn trong tương lai. Một số chuyên gia nhận định nếu Iran tiếp tục tấn công, các quốc gia vùng Vịnh có thể cân nhắc cho phép Mỹ và Israel sử dụng lãnh thổ của họ để tiến hành các cuộc tấn công. Ngoài ra, GCC cũng có thể xem xét tự tấn công Iran thông qua cơ chế quân sự chung của tổ chức này để tránh bị coi là hợp tác với Israel.
Trong khi đó, căng thẳng tiếp tục leo thang với các cuộc không kích của Israel tại Tehran và phản ứng của Iran nhắm vào Jerusalem. Các vụ tấn công cũng được ghi nhận tại Iraq và vịnh Ba Tư, cùng với sự điều động quân sự từ các nước như Úc và Tây Ban Nha. Nga đã cáo buộc Mỹ và Israel muốn lôi kéo các nước Ả Rập vào xung đột, trong khi khẳng định Iran chưa đề nghị viện trợ quân sự từ Moscow.
