Iran Ổn Định Bộ Máy Lãnh Đạo Sau Cái Chết Của Lãnh Tụ Tối Cao
Sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel vào Tehran ngày 28-2, Iran đã nhanh chóng thành lập hội đồng điều hành đất nước. Hội đồng này bao gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, người đứng đầu tư pháp Gholamhossein Mohseni Ejei và một thành viên Hội đồng Giám hộ, nhằm duy trì sự ổn định chính trị.
Mục Tiêu Tấn Công Và Phản Ứng Tức Thì Của Iran
Cuộc tấn công của Mỹ và Israel không chỉ nhắm vào cơ sở quân sự mà còn tập trung vào khu nhà ở của ông Khamenei, với ý đồ thay đổi chế độ. Tuy nhiên, các chuyên gia từ Hội đồng Quan hệ đối ngoại (CFR) nhấn mạnh rằng việc loại bỏ lãnh tụ không đồng nghĩa với sự sụp đổ của chế độ, vì Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran mới là nòng cốt. Iran đã phản công ngay lập tức bằng tên lửa đạn đạo và drone nhắm vào Israel cùng các căn cứ Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar, UAE và Saudi Arabia, kéo nhiều quốc gia vào vòng xoáy xung đột.
Kế Hoạch Kế Nhiệm Và Chiến Lược Phòng Thủ Của Tehran
Iran đã chuẩn bị cho kịch bản này từ trước. Theo báo New York Times, ông Khamenei đã thiết lập "4 tầng kế nhiệm" cho các vị trí chủ chốt trong chính phủ và quân đội. Hội đồng Chuyên gia, gồm 88 giáo sĩ Hồi giáo, có trách nhiệm bầu chọn lãnh tụ mới càng sớm càng tốt. Song song, Iran tìm cách phong tỏa eo biển Hormuz - nơi chiếm 1/5 nguồn cung dầu mỏ thế giới - bằng thủy lôi từ tàu ngầm, dù Mỹ có thể ngăn chặn.
Phản Ứng Có Tính Toán Và Khả Năng Cầm Cự
Phản ứng lần này của Iran phân tán hơn so với cuộc chiến 12 ngày năm ngoái, nhưng vẫn mang tính chiến lược. Nhà phân tích Ali Vaez từ Tổ chức Khủng hoảng quốc tế (ICG) cho rằng Iran đang "cầm cự" với "ngưỡng chịu đau cao", hy vọng Mỹ và Israel sẽ chùn bước trong cuộc chiến tiêu hao. Iran không đơn độc, với sự hậu thuẫn từ các lực lượng như Houthi ở Yemen và Hezbollah ở Lebanon, có thể mở rộng mặt trận ra ngoài biên giới.
Tuyên Bố Thánh Chiến Và Diễn Biến Leo Thang
Ngày 1-3, Đại giáo chủ Makarem Shirazi tuyên bố phát động "thánh chiến" chống Mỹ và Israel, trong khi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo thông báo bắn 4 tên lửa đạn đạo vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ. Một quan chức Mỹ xác nhận tên lửa không chạm tới tàu, nhưng quân đội Mỹ thông báo 3 binh sĩ thiệt mạng vì hỏa lực của Iran. Diễn biến chiến sự leo thang nhanh chóng, với Hội đồng Bảo an LHQ họp khẩn và kêu gọi ngừng bắn.
Tương Lai Bất Định Và Phương Án Khả Thi
Với hệ thống phòng không suy yếu và kho tên lửa còn khoảng 2.000 quả, khả năng phản công của Iran đang bị thu hẹp. Tuy nhiên, tiến sĩ H. A. Hellyer từ Viện Nghiên cứu liên hợp hoàng gia (RUSI) nhận xét rằng Mỹ khó có thể đưa bộ binh vào Iran, nên chính quyền Tehran vẫn kiểm soát được tình hình trong nước. Phương án khả thi nhất là tiếp tục cầm cự và trả đũa, nhưng khi chưa có bên nào muốn đàm phán, kết cục của cuộc chiến vẫn còn mơ hồ.
