Chiến lược 'bào mòn tài chính' của Iran: Dùng vũ khí giá rẻ khiến đối phương tốn kém
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Iran đang triển khai một chiến lược quân sự tinh vi nhằm vào Mỹ và các đồng minh như Israel cùng các quốc gia Vùng Vịnh. Thay vì tập trung vào các cuộc đối đầu trực tiếp, Tehran chọn cách sử dụng hàng loạt vũ khí có giá thành thấp, như drone và tên lửa, để tấn công, buộc đối phương phải tiêu tốn nguồn lực khổng lồ cho việc phòng thủ.
Đòn tấn công đa diện và mục tiêu kinh tế
Các đợt tấn công của Iran không chỉ nhắm vào các căn cứ quân sự của Mỹ và Israel mà còn mở rộng sang nhiều khu vực then chốt. Những cơ sở dầu khí tại Saudi Arabia, Qatar và các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz đã trở thành mục tiêu, cho thấy Tehran đang nhắm đến lợi ích kinh tế của các quốc gia được coi là đồng minh của Washington. Điều này phản ánh một chiến lược toàn diện, kết hợp giữa yếu tố trừng phạt và gây sức ép kinh tế.
Phép toán kinh tế chiến tranh: Chênh lệch chi phí khổng lồ
Theo phân tích từ Middle East Eye, chiến lược của Iran tạo ra sự chênh lệch đáng kể về chi phí giữa tấn công và phòng thủ. Chẳng hạn, một drone cảm tử Shahed của Iran có giá chỉ từ 20.000 đến 50.000 USD, trong khi tên lửa đạn đạo có giá khoảng 1-2 triệu USD. Trái lại, để đánh chặn những mục tiêu này, các nước như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) phải chi số tiền lớn hơn nhiều lần.
Ước tính, trong ba ngày đầu của chiến dịch, Iran đã phóng 165 tên lửa đạn đạo, hai tên lửa hành trình và hơn 500 drone về phía UAE. Tổng chi phí tấn công của Tehran rơi vào khoảng 177-360 triệu USD, nhưng chi phí đánh chặn của UAE có thể lên tới 1,45 đến 2,28 tỷ USD. Chuyên gia Kelly Grieco từ Trung tâm Stimson nhận định, cứ mỗi USD Iran chi cho drone, UAE lại phải chi khoảng 20-28 USD để bắn hạ chúng.
So sánh với 'dùng Ferrari chặn xe đạp điện'
Sự chênh lệch này khiến nhà phân tích Gregg Carlstrom của The Economist ví von rằng việc phòng thủ giống như dùng những chiếc Ferrari đắt tiền để chặn xe đạp điện giá rẻ. Chiến lược dùng vũ khí rẻ để bào mòn hệ thống phòng thủ không phải là mới, như được thấy trong cuộc chiến tại Ukraine, nơi Nga sử dụng drone Shahed để gây quá tải cho phòng không của Kyiv.
Thách thức về năng lực sản xuất và thời gian
Một vấn đề then chốt là tốc độ sản xuất vũ khí. Trong khi Iran có thể chế tạo hàng trăm drone mỗi ngày và sản xuất hơn 100 tên lửa mỗi tháng, theo thừa nhận của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, thì Mỹ và đồng minh lại đối mặt với hạn chế. Chẳng hạn, tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 mất khoảng ba năm từ khi đặt hàng đến khi bàn giao, và tổng sản lượng toàn cầu năm 2025 chỉ vào khoảng 620 quả.
Ali Alizadeh, nhà phân tích chính trị, cho rằng Iran có lợi thế nhờ năng lực tự chủ sản xuất với chi phí thấp, cho phép họ duy trì cuộc chiến lâu dài hơn. Ông nhấn mạnh, nếu xung đột kéo dài, lợi thế về chi phí và sản xuất có thể nghiêng về phía Tehran.
Phản ứng của Mỹ và đồng minh
Chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang chuẩn bị đề nghị Quốc hội phê duyệt thêm khoảng 50 tỷ USD để bổ sung nguồn lực cho chiến dịch chống Iran, sau khi đã tiêu tốn hàng tỷ USD trong những ngày đầu xung đột. Theo ước tính, chi phí trong 24 giờ đầu sau khi Mỹ tấn công Iran có thể lên tới 779 triệu USD, và tổng chi phí ban đầu có thể vượt 5 tỷ USD chỉ trong vài ngày.
Washington cũng đang cân nhắc viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để buộc các nhà thầu tăng tốc sản xuất vũ khí. Tuy nhiên, các chuyên gia như David Jordan cảnh báo rằng khả năng duy trì tỷ lệ đánh chặn cao phụ thuộc vào nguồn dự trữ, và Mỹ cùng đồng minh có thể gặp khó khăn nếu xung đột kéo dài.
Tương lai của cuộc xung đột
Cục diện có thể thay đổi nếu Mỹ và Israel thành công trong việc phá hủy các bệ phóng và kho vũ khí của Iran, đặc biệt nếu Tehran không nhận được hỗ trợ từ bên ngoài. Israel tuyên bố đã phá hủy một nửa số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran, điều này có thể giúp cán cân nghiêng về phía phòng thủ. Tuy nhiên, drone Shahed vẫn có thể là mối đe dọa dai dẳng nếu Iran phân tán kho dự trữ.
Chiến lược 'bào mòn tài chính' của Iran không chỉ là một thách thức quân sự mà còn là bài toán kinh tế phức tạp, đòi hỏi Mỹ và đồng minh phải có giải pháp linh hoạt để đối phó trong bối cảnh xung đột có nguy cơ kéo dài.
