Người dân Iran xoay xở giữa 'mưa bom bão đạn' và khủng hoảng kinh tế
Cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel, bùng phát từ ngày 28/2, đã đẩy người dân Tehran vào cảnh sống trong lo sợ và thiếu thốn. Tiếng nổ vang lên hàng ngày, khói bốc mù mịt từ các vụ tấn công, trong khi giá cả leo thang và nguồn cung cơ bản bị đe dọa.
Cuộc sống tiếp diễn giữa bom đạn
Sepehr, một cư dân ở phía đông Tehran, chia sẻ với Al Jazeera: "Cuộc chiến có thể kéo dài nhiều tuần, nên gia đình tôi sẽ chỉ rời đi nếu tình hình trở nên quá tồi tệ. Còn lúc này, cuộc sống vẫn tiếp diễn". Anh mô tả cảnh tượng những cột khói dày đặc bốc lên từ các vụ tấn công, làm rung chuyển cửa kính tòa nhà, diễn ra trên khắp thành phố rộng lớn với gần 10 triệu dân này.
Đường phố thủ đô trở nên yên ắng hơn, nhiều cửa hàng đóng cửa, nhưng các nhu yếu phẩm cơ bản vẫn được bày bán, cả trực tiếp lẫn trực tuyến. Marjan, sống ở khu phía tây Tehran, cho biết: "Sau khi các cuộc oanh tạc tạm lắng xuống, tôi ra ngoài đi bộ một đoạn ngắn để mua đồ ở cửa hàng gần nhà. Thường có hàng người xếp hàng mua bánh mì, nhưng không quá dài".
Lạm phát phi mã và khủng hoảng nguồn cung
Giới chức Iran thông báo một số cơ sở cung cấp nước và điện đã bị hư hại trong các đợt không kích, kêu gọi người dân tiết kiệm tài nguyên. Tuy nhiên, chưa có báo cáo về mất điện diện rộng.
Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát thực phẩm ở nước này lên tới 105% vào cuối tháng 2, đưa Iran vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ lạm phát cao nhất thế giới. Cụ thể:
- Dầu ăn tăng 207%
- Thịt đỏ tăng 117%
- Trứng và sản phẩm sữa tăng 108%
- Trái cây tăng 113%
- Bánh mì và ngô tăng 142%
Marjan lo lắng: "Ai biết được sau này sẽ thế nào. Dù sao thì giá cả cũng đang khiến mọi người đau đầu". Thị trường dược phẩm cũng hỗn loạn, với giá thuốc tăng vọt và tình trạng thiếu hụt một số loại như thuốc chống trầm cảm.
Chính phủ Iran tiếp tục trợ cấp tiền mặt nhỏ cho người dân mua hàng thiết yếu, mở rộng danh mục bao gồm cả tã em bé - mặt hàng đã tăng giá hơn gấp đôi trong vài tháng qua. Giới chức cũng trao quyền cho thống đốc tỉnh và bộ trưởng nhập khẩu hàng thiết yếu với số lượng lớn, giảm thủ tục hành chính để đảm bảo nguồn cung nếu xung đột kéo dài.
Nền kinh tế 'đóng băng' và gián đoạn thông tin
Nền kinh tế Iran, vốn đã bị tổn thương sau nhiều thập kỷ, một lần nữa rơi vào trạng thái gần như 'đóng băng'. Đồng rial giao dịch ở mức khoảng 1,66 triệu rial đổi 1 USD, gần mức thấp kỷ lục, trong khi thị trường chứng khoán chìm trong sắc đỏ và vàng tăng vọt.
Giữa lúc bom đạn tiếp tục rơi, chính quyền Iran đã chặn truy cập Internet toàn cầu suốt 6 ngày. Người dân chỉ có thể tiếp cận kênh tin tức và dịch vụ nhắn tin do nhà nước kiểm soát, chủ yếu đăng tải tuyên bố chính thức và bản tin về các cuộc tấn công được cho là thành công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Nhà báo Milad Alavi viết trên mạng xã hội X: "Dòng tweet này được đăng sau 6 tiếng thử nghiệm hơn 59 cấu hình VPN và kết nối proxy. Internet ở Iran, cả cố định và di động, đã bị ngắt kết nối. Chúng tôi gần như không có thông tin gì".
Theo dữ liệu từ CloudFlare và NetBlocks, kết nối Internet ở Tehran và trên khắp Iran giảm xuống dưới 1% so với bình thường sau các cuộc tấn công. Một thị trường chợ đen đã hình thành để 'luồn' ra Internet toàn cầu, với kết nối proxy đắt đỏ và chậm chạp.
NetBlocks nhận định: "Một môi trường ngày càng mang tính Orwell đang hình thành khi các công ty viễn thông đe dọa người dùng cố gắng kết nối với Internet toàn cầu bằng hành động pháp lý". Nhiều người dùng báo cáo nhận được tin nhắn cảnh báo từ cơ quan quản lý viễn thông sau khi tìm cách sử dụng hoặc chia sẻ VPN.
Cuộc xung đột đến nay đã khiến hơn 1.000 người thiệt mạng, với những tác động sâu rộng đến đời sống người dân Iran, từ kinh tế đến thông tin, trong bối cảnh tương lai ngày càng bất định.
