Iran bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới trong bối cảnh khủng hoảng
Ngày 7/3, Hội đồng Chuyên gia Iran đã chính thức bổ nhiệm giáo sĩ Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, làm lãnh tụ tối cao mới của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Quyết định này được đưa ra chỉ hơn một tuần sau khi người tiền nhiệm, Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành, đẩy Iran vào một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ khi nước này được thành lập năm 1979.
Bối cảnh bổ nhiệm và ảnh hưởng của tân lãnh tụ
Dù chưa từng nắm giữ chức vụ chính thức trong bộ máy chính quyền, ông Mojtaba Khamenei từ lâu được đánh giá là có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống quyền lực Iran, đặc biệt thông qua mối quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và văn phòng của người cha quá cố. Việc lựa chọn ông được nhiều nhà quan sát nhận định là nỗ lực nhằm duy trì tính liên tục trong hệ thống lãnh đạo Tehran trong thời điểm đầy biến động.
Quyết định bổ nhiệm còn mang tính biểu tượng cao khi ông Mojtaba Khamenei vừa trải qua mất mát cá nhân lớn, bao gồm cả cha và vợ trong các cuộc tấn công gần đây. Giới phân tích cho rằng điều này nhấn mạnh thông điệp về sự kiên định của ban lãnh đạo Iran trước áp lực từ bên ngoài.
Các phản ứng ủng hộ từ trong nước và quốc tế
Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều nhân vật chủ chốt trong bộ máy chính trị và an ninh Iran đã lên tiếng ủng hộ tân lãnh tụ. Tổng thống Masoud Pezeshkian, các chỉ huy cấp cao của IRGC và Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani đều bày tỏ sự đoàn kết, nhấn mạnh sự cần thiết của thống nhất trong bối cảnh đất nước đang đối mặt với chiến sự căng thẳng.
Trên bình diện quốc tế, một số quốc gia trong khu vực và cường quốc toàn cầu đã gửi thông điệp chúc mừng hoặc thể hiện lập trường ủng hộ. Quốc vương Oman Haitham bin Tariq Al Said gửi điện chúc mừng, trong khi Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani bày tỏ tin tưởng vào khả năng lãnh đạo của ông Mojtaba Khamenei trong giai đoạn nhạy cảm.
Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định Moscow sẽ tiếp tục đứng về phía Tehran, nhấn mạnh Nga là đối tác đáng tin cậy của Iran. Trung Quốc cũng kêu gọi tôn trọng chủ quyền của Iran, với người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Côn nói rằng việc bổ nhiệm dựa trên hiến pháp Iran và phản đối sự can thiệp vào công việc nội bộ.
Lực lượng Houthi tại Yemen, một đồng minh của Tehran, hoan nghênh quyết định này, gọi đây là chiến thắng mới cho Cách mạng Hồi giáo.
Phản ứng gay gắt từ Mỹ và Israel
Trái ngược với các tiếng nói ủng hộ, phản ứng từ phương Tây và Israel mang tính chỉ trích mạnh mẽ. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó từng gọi ông Mojtaba Khamenei là nhân vật tầm thường và cho rằng Mỹ nên có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh đạo Iran, điều bị Tehran bác bỏ. Sau khi quyết định được công bố, ông Trump nhận định Iran đã mắc sai lầm lớn và từ chối đưa ra thông điệp cho tân lãnh tụ.
Israel phản ứng gay gắt hơn, với Bộ Ngoại giao nước này gọi ông Mojtaba Khamenei là bạo chúa giống cha và cho rằng ông sẽ tiếp tục duy trì sự tàn bạo của chế độ Iran. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Israel đăng hình ảnh hai cha con ông Khamenei cầm súng, nhấn mạnh sự kế thừa quyền lực.
Bối cảnh xung đột và tác động đến khu vực Trung Đông
Việc bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới diễn ra trong bối cảnh Iran đang đối mặt với xung đột leo thang với Mỹ và Israel, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định tại Trung Đông. Các cuộc không kích gần đây đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng, bao gồm việc Tehran chìm trong khói đen sau các vụ tấn công vào kho nhiên liệu.
Giới phân tích đặt câu hỏi về hiệu quả của chiến lược không kích của Mỹ, với lịch sử cho thấy khó đạt được kết quả như ý trong các chiến dịch tương tự. Xung đột Iran được coi là một trong những cuộc chiến nguy hiểm nhất của Mỹ tại Trung Đông, với hệ lụy khó lường từ các nỗ lực thay đổi chế độ.
Tổng thống Trump từng nhận định xung đột với Iran có thể kết thúc trong vài ngày tới, đồng thời có cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Putin để thảo luận về tình hình, cho thấy sự phức tạp và tầm ảnh hưởng toàn cầu của vấn đề này.
