Hàn Quốc: Lễ khai giảng 'đơn độc' và cuộc khủng hoảng nhân khẩu học trầm trọng
Tháng 3 hằng năm thường là thời điểm rộn ràng của học sinh tiểu học Hàn Quốc khi bước vào năm học mới. Tuy nhiên, trong mùa khai giảng năm nay, thay vì không khí nô nức đón lứa học trò mới, nhiều trường học trên khắp đất nước này đã rơi vào tình cảnh phải tổ chức "lễ khai giảng đơn độc". Theo báo cáo từ tờ Chosun Daily, chỉ riêng tại tỉnh Gangwon, đã có 21 trường tiểu học chỉ đón một học sinh mới nhập học. Hơn 20 trường khác thậm chí không thể tổ chức lễ nhập học vì không có bất kỳ học sinh lớp 1 nào đăng ký.
Thực trạng đáng báo động trên toàn quốc
Đáng lo ngại, đây không phải là câu chuyện cá biệt mà đang trở thành hiện tượng phổ biến ở Hàn Quốc hiện nay. Bộ Giáo dục Hàn Quốc cho biết, trong mùa khai giảng năm 2026, có tới 210 trường tiểu học trên cả nước không có học sinh mới nhập học, con số này tăng 81% so với mức cùng kỳ 5 năm trước. Tình trạng thiếu học sinh không chỉ xảy ra tại các khu vực ít dân cư, mà còn lan rộng đến nhiều thành phố lớn. Lần đầu tiên, tại các đô thị như Seoul và Gwangju, một số trường học cũng phải đối mặt với cảnh không có học sinh nhập học lớp 1.
Nguyên nhân sâu xa: Tỷ lệ sinh thấp kỷ lục
Thực trạng nêu trên là hệ quả tất yếu của cuộc khủng hoảng tỷ lệ sinh thấp kéo dài nhiều năm qua tại Hàn Quốc. Năm 2023, tỷ lệ sinh của quốc gia này đã rơi xuống mức thấp nhất thế giới. Mặc dù năm 2025 là năm thứ hai liên tiếp ghi nhận chiều hướng tăng, song Hàn Quốc vẫn là nước duy nhất trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) có tỷ lệ sinh dưới 1 con/phụ nữ. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức 2,1 con/phụ nữ cần thiết để duy trì dân số ổn định mà không cần đến người nhập cư.
Tác động nghiêm trọng đến kinh tế và xã hội
Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đã trở thành rủi ro lớn đối với nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ 4 châu Á. Nhiều khoảng trống trên thị trường lao động không được lấp đầy, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Theo Cơ quan thông tin việc làm Hàn Quốc (KEIS), quốc gia này có thể đối mặt với tình trạng thiếu 820.000 lao động vào năm 2033. Lực lượng lao động bị thu hẹp đồng nghĩa với tốc độ tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động có nguy cơ giảm sút đáng kể.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) Rhee Chang Yong đã cảnh báo rằng, tỷ lệ sinh ở mức cực thấp hiện nay có nguy cơ khiến kinh tế Hàn Quốc tăng trưởng âm sau năm 2050. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề và sự cấp thiết phải có giải pháp kịp thời.
Giải pháp từ chính phủ và thách thức còn tồn tại
Để đảo ngược xu hướng này, Hàn Quốc đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó trong thời gian qua. Năm 2025, hàng chục nghìn tỷ won đã được phân bổ cho các chương trình tăng tỷ lệ sinh, bao gồm giảm gánh nặng về sinh con và nuôi dạy trẻ, cũng như hỗ trợ phụ nữ cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực không ngừng nghỉ, già hóa dân số vẫn là "nỗi nhức nhối" trong xã hội quốc gia châu Á này.
Giới phân tích chỉ ra rằng, những mối lo thường trực về giá nhà đắt đỏ, chi phí giáo dục cao, áp lực công việc cùng vai trò truyền thống đặt gánh nặng chăm sóc con cái lên vai phụ nữ là những nguyên nhân chính khiến nhiều người trẻ trì hoãn việc kết hôn và sinh con. Thực tế cho thấy, đây không phải là "bài toán" có thể dễ dàng tìm được lời giải trong ngày một, ngày hai.
Chiến lược thu hút lao động nước ngoài
Vì vậy, thu hút lao động nước ngoài được Seoul xác định là yếu tố quan trọng để cân bằng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế. Mới đây, Hàn Quốc đã công bố Chiến lược tương lai của chính sách nhập cư đến năm 2030, đặt mục tiêu tái định vị nhập cư là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia trung và dài hạn.
Một trong những điểm nhấn của chiến lược mới là mở rộng chương trình "visa hạng nhất", vốn chỉ được áp dụng cho các chuyên gia thuộc lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, robot, bán dẫn. Để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài, Hàn Quốc dự kiến trao thêm cơ hội sở hữu loại visa này cho các giáo sư, nhà nghiên cứu khoa học-công nghệ. Ngoài ra, sinh viên quốc tế tốt nghiệp tại Hàn Quốc cũng có thể cư trú dài hạn và tham gia thị trường lao động.
Giải pháp này sẽ giúp Xứ sở Kim chi tận dụng nguồn nhân lực đã được đào tạo, thích nghi tốt với môi trường sống tại Hàn Quốc, qua đó giảm áp lực thiếu nhân lực tại các doanh nghiệp địa phương. Già hóa dân số là bài toán khó, và giới phân tích cho rằng, với Hàn Quốc, lời giải không chỉ đến từ các giải pháp tăng tỷ lệ sinh, mà còn ở chiến lược thu hút lao động nước ngoài. Đây là hướng đi tạm thời, song cần thiết để tìm lối thoát khỏi vòng xoáy dân số già, bảo đảm ổn định xã hội và giữ đà tăng trưởng bền vững.
