Hai tàu sân bay Mỹ áp sát Iran, hàng chục chiến hạm dồn lực lượng tạo thế gọng kìm
Ngày 20/2, tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Gibraltar để tiến vào Địa Trung Hải, trong một động thái quân sự đáng chú ý. Hình ảnh từ Gibraltar cho thấy con tàu khổng lồ này di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược, với dãy núi Morocco phía xa. Dữ liệu theo dõi hàng hải xác nhận khu trục hạm USS Mahan, thuộc nhóm tác chiến của Gerald R. Ford, cũng đã vượt eo biển này.
Trước đó, tàu từng phát tín hiệu nhận dạng tự động ngoài khơi Đại Tây Dương của Morocco, làm dấy lên suy đoán rằng nó đang trên hành trình tới Trung Đông. Tại đây, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã hiện diện ngoài khơi Oman, cách Iran khoảng 700 km. Việc hai trong số 11 tàu sân bay của Mỹ đồng thời triển khai gần Iran cho thấy mức độ tập trung lực lượng hiếm thấy trong những năm gần đây.
Mỹ siết chặt vòng vây quân sự quanh Iran
Mỗi tàu sân bay Mỹ dẫn đầu một nhóm tác chiến hùng hậu, bao gồm nhiều khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường, hàng chục máy bay và hơn 5.600 thủy thủ. Riêng nhóm của USS Abraham Lincoln có ba khu trục hạm lớp Arleigh Burke, hai tàu có khả năng tấn công tên lửa tầm xa và ba tàu tác chiến gần bờ đang neo tại căn cứ hải quân Bahrain. Ngoài ra, Mỹ còn duy trì hai khu trục hạm ở phía đông Địa Trung Hải gần căn cứ Souda Bay và một tàu khác tại Biển Đỏ.
Tổng cộng, ít nhất 13 chiến hạm Mỹ đang hiện diện xung quanh Iran, tạo thành một vòng vây quân sự chặt chẽ. Song song với lực lượng hải quân, Mỹ cũng gia tăng đáng kể năng lực không quân tại Trung Đông. Căn cứ Muwaffaq Salti ở miền trung Jordan nổi lên như một mắt xích then chốt, với hơn 60 máy bay tấn công đỗ tại đây – gấp khoảng ba lần mức thông thường.
Động thái quân sự diễn ra giữa lúc đàm phán hạt nhân bế tắc
Các hoạt động triển khai quân sự này diễn ra song song với việc Washington và Tehran nối lại đàm phán hạt nhân từ ngày 6/2, sau khi các cuộc đối thoại trước đó đổ vỡ. Mỹ muốn mở rộng đàm phán sang chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, trong khi Tehran chỉ chấp nhận thảo luận về việc hạn chế – chứ không chấm dứt – làm giàu uranium để đổi lấy dỡ bỏ trừng phạt.
Ông Trump đã tuyên bố trong vòng 10 ngày tới, thế giới sẽ biết liệu Mỹ đạt được thỏa thuận với Iran hay phải hành động quân sự. Theo các nguồn tin, các phương án quân sự đã được chuẩn bị ở mức độ cao, từ tấn công có chọn lọc đến kịch bản thay đổi chế độ tại Tehran. Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc một đòn tấn công hạn chế ban đầu nhằm gia tăng sức ép mà chưa kích hoạt phản ứng trả đũa quy mô lớn.
Khu vực chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất
Ở chiều ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành tập trận tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu – đồng thời tham gia tập trận hải quân chung với Nga tại Vịnh Oman. Israel được cho là đang chuẩn bị cho khả năng phối hợp hành động với Mỹ nếu đàm phán thất bại.
Trong khi đó, giới chức Jordan, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất công khai ủng hộ đối thoại, khẳng định không cho phép sử dụng lãnh thổ của họ để tiến hành tấn công Iran. Tuy nhiên, hai quan chức Israel nói với Reuters rằng khả năng leo thang quân sự trong ngắn hạn là rất cao.
Theo một số chuyên gia khu vực, cả Washington lẫn Tehran đang bị “mắc kẹt” trong thế đối đầu. Việc Mỹ dồn lực lượng quy mô lớn khiến Nhà Trắng khó rút lui mà không đạt được cam kết mạnh mẽ từ Iran về chương trình hạt nhân. Cựu nhà ngoại giao Mỹ Alan Eyre cảnh báo rằng nếu không bên nào lùi khỏi lằn ranh đỏ, nguy cơ tính toán sai lầm có thể đẩy khu vực vào một vòng xoáy xung đột mới.
Đồng thời, Bộ Ngoại giao Nga ngày 20/2 cho biết Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi để trao đổi về tình hình liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, cho thấy sự quan tâm quốc tế đang gia tăng. Căng thẳng leo thang cũng khiến giá dầu và giá vàng tăng, do giới giao dịch lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu.
