Liên minh châu Âu (EU) ngày 1/6 đã chính thức đạt được thỏa thuận mang tính lịch sử về Luật Trục xuất, được xem là chính sách di cư nghiêm khắc nhất từ trước đến nay của khối.
Bước tiến quan trọng trong kiểm soát di cư
“Đây là một bước thực sự rất quan trọng để đảm bảo rằng chúng tôi có quyền kiểm soát những gì đang xảy ra ở EU, về việc ai được vào và ai phải rời khỏi EU”, Ủy viên Nội vụ EU Magnus Brunner chia sẻ với các phóng viên ngay sau khi kết thúc hội đàm.
Ông Brunner nhấn mạnh: “Bước tiếp theo là tăng cường hợp tác ngoại giao về vấn đề di cư, cùng với các nước thứ ba”. Tuy nhiên, ông tránh đề cập đến bất kỳ quốc gia thứ ba cụ thể nào có thể được chọn làm nơi đặt các “trung tâm hồi hương”.
Thực trạng đáng báo động
Theo số liệu chính thức, hiện chỉ khoảng 20-29% người di cư bất hợp pháp bị ra lệnh rời EU thực sự rời khỏi khối. Trước tình trạng này, các nước EU quyết định siết chặt chính sách một cách quyết liệt.
Luật mới cho phép các nước thành viên ký thỏa thuận với quốc gia thứ ba để thiết lập các trung tâm trung chuyển hoặc lưu trú tạm thời cho người bị trục xuất, gọi chung là “trung tâm hồi hương”. Nhiều biện pháp mạnh tay khác cũng được tăng cường nhằm đẩy nhanh việc trục xuất người di cư không có quyền cư trú hợp pháp khỏi khối.
Những điểm đáng chú ý của luật mới
Đáng chú ý, người di cư có thể bị đưa đến các nước mà họ không có bất kỳ mối liên hệ nào, ngoại trừ trẻ em không có người đi kèm. Các gia đình có con cái vẫn có thể bị áp dụng biện pháp này.
Luật mới cho phép các nước thành viên EU ký thỏa thuận với quốc gia thứ ba để thiết lập các “trung tâm hồi hương”, nhằm đẩy nhanh việc trục xuất người di cư không có quyền cư trú hợp pháp khỏi khối.
Italy tiên phong, các nước khác noi theo
Italy là nước đi đầu khi đã xây dựng 2 “trung tâm hồi hương” tại Albania. Các nước khác cũng đã rục rịch triển khai mô hình tương tự từ tháng 3.
Ví dụ, Hà Lan đang hợp tác với Đan Mạch, Đức, Hy Lạp và Áo để thiết lập các “trung tâm hồi hương” chung, trong khi các cuộc đàm phán song phương với Uganda về một thỏa thuận tương tự đã bị tạm dừng.
Chính phủ Hà Lan cho biết, họ muốn có những bước đi cụ thể vào cuối năm nay, trong bối cảnh Amsterdam phải đối mặt với điều mà Thủ tướng Rob Jetten gọi là “khủng hoảng tị nạn”.
Mở rộng quyền hạn cho cơ quan chức năng
Bên cạnh đó, luật mới mở rộng nhiều quyền hạn cho cơ quan chức năng. Thời gian tạm giam tối đa tăng từ 6 tháng lên 2 năm, có thể gia hạn thêm 6 tháng và không giới hạn đối với những trường hợp bị coi là rủi ro an ninh.
Các nhà chức trách cũng được phép khám xét nơi cư trú hoặc các địa điểm liên quan của người di cư bất hợp pháp.
Ngoài ra, lệnh cấm nhập cảnh được nâng lên 10 năm, thậm chí suốt đời đối với các phần tử bị cho là nguy hiểm. Quyền kháng cáo cũng bị hạn chế khi việc trục xuất không còn bị hoãn tự động trong quá trình xét xử.
Phản ứng trái chiều
Luật mới cứng rắn hơn với người di cư cũng vấp phải chỉ trích gay gắt từ các tổ chức xã hội dân sự và nghị sĩ cánh tả. Tuy nhiên, nó lại phản ánh xu hướng chính trị đang dịch chuyển mạnh sang cánh hữu tại châu Âu.
Dưới áp lực từ các đảng dân túy và cực hữu, nhiều chính phủ buộc phải siết chặt chính sách di cư để đáp ứng dư luận trong nước, đặc biệt khi các trung tâm tiếp nhận đang quá tải.
Dự kiến luật sẽ được phê duyệt chính thức và có hiệu lực trong thời gian tới. Việc triển khai thành công sẽ đánh dấu bước ngoặt lớn trong chính sách di cư của EU. Đồng thời, tranh cãi về tính nhân đạo và tính khả thi của các “trung tâm hồi hương” chắc chắn sẽ tiếp diễn trong những tuần và tháng tới.
Minh Đức (Theo Euronews, Korea Herald)
