EU lục đục vì Israel: Không đủ phiếu đình chỉ thỏa thuận, lộ rõ chia rẽ nội khối
Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với sự chia rẽ nội bộ sâu sắc liên quan đến chính sách đối với Israel, khi nhiều nước thành viên kêu gọi hành động cứng rắn nhưng không đạt đủ phiếu để đình chỉ thỏa thuận giữa hai bên. Tình hình này phản ánh những bất đồng chiến lược trong khối, đặc biệt trong bối cảnh lo ngại về hoạt động xây dựng khu định cư tại Bờ Tây và tình hình nhân đạo tại Dải Gaza.
Kêu gọi hành động nhưng thiếu đồng thuận
Tại cuộc họp các ngoại trưởng EU ở Luxembourg, nhiều bộ trưởng đã lên tiếng yêu cầu đình chỉ toàn phần hoặc một phần Hiệp định Liên kết EU - Israel, có hiệu lực từ năm 2000. Lý do được đưa ra bao gồm các vấn đề như xây dựng khu định cư, khủng hoảng nhân đạo ở Gaza, và đạo luật tử hình mới của Israel. Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares nhấn mạnh: “Ngày hôm nay, uy tín của châu Âu đang bị đặt lên bàn cân”, đồng thời thúc đẩy thảo luận về việc đình chỉ hiệp định.
Tuy nhiên, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, cho biết sau cuộc họp rằng khối này chưa có đủ sự ủng hộ cần thiết để thực hiện biện pháp đó. Bà khẳng định: “Tôi không thấy có sự thay đổi lập trường nào liên quan đến việc đình chỉ”, và sẽ chuyển các đề xuất của bộ trưởng tới Ủy viên Thương mại EU để xem xét thêm.
Bất đồng giữa các quốc gia thành viên
Sự chia rẽ trong EU thể hiện rõ qua các lập trường khác nhau của các nước thành viên. Trong khi Đức và Italy ưu tiên duy trì đối thoại với Israel, thì Ireland và Bỉ lại thúc đẩy thay đổi chính sách mạnh mẽ hơn. Ngoại trưởng Đức nhấn mạnh sự ủng hộ đối với giải pháp hai nhà nước cho Palestine, nhưng cho rằng điều này cần được thực hiện thông qua đối thoại xây dựng với Israel.
Mặt khác, Ngoại trưởng Bỉ thừa nhận rằng việc đình chỉ hoàn toàn hiệp định khó có thể đạt được do sự khác biệt quan điểm giữa các nước. Điều này làm nổi bật thách thức trong việc đạt được sự đồng thuận tuyệt đối cần thiết cho các quyết định quan trọng như vậy.
Ảnh hưởng thương mại và các biện pháp trừng phạt
EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Israel, với kim ngạch trao đổi hàng hóa đạt 42,6 tỷ euro (50 tỷ USD) trong năm 2024. Trước đó, vào tháng 9, Ủy ban châu Âu đã đề xuất đình chỉ một số điều khoản thương mại trong hiệp định, ảnh hưởng đến khoảng 5,8 tỷ euro (6,8 tỷ USD) hàng xuất khẩu của Israel. Israel đã phản ứng mạnh mẽ, gọi đề xuất này là “lệch lạc về mặt đạo đức và chính trị”.
Ngoài ra, EU cũng đang xem xét các đề xuất áp đặt trừng phạt đối với những người định cư bạo lực và các bộ trưởng Israel bị cho là cực đoan. Các biện pháp này đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối, và các nhà ngoại giao kỳ vọng chúng có thể được thông qua sau khi Hungary có chính phủ mới vào tháng 5. Thụy Điển và Pháp cũng đã kêu gọi EU hành động mạnh hơn để hạn chế các hoạt động thương mại liên quan đến các khu định cư bị coi là bất hợp pháp.
Bối cảnh quốc tế và kỳ vọng của Palestine
Các khu định cư của Israel tại Bờ Tây bị Liên Hợp Quốc và phần lớn cộng đồng quốc tế xem là bất hợp pháp, trong khi Israel bác bỏ quan điểm này. Người Palestine kỳ vọng Bờ Tây sẽ là một phần của nhà nước tương lai, làm tăng thêm căng thẳng trong khu vực. Sự chia rẽ của EU trong vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ với Israel mà còn tác động đến uy tín và vai trò của khối trên trường quốc tế.
Tóm lại, cuộc tranh luận về việc đình chỉ thỏa thuận với Israel đã làm lộ rõ những rạn nứt nội bộ trong EU, với các quốc gia thành viên có quan điểm trái ngược về cách tiếp cận chính sách. Trong khi một số nước thúc đẩy hành động cứng rắn, số khác lại ưu tiên đối thoại, khiến cho khả năng đạt được đồng thuận trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
