EU đề xuất khôi phục toàn diện Hiệp định Hợp tác với Syria, mở ra kỷ nguyên mới
Mối quan hệ giữa Syria và Liên minh châu Âu (EU) đang bước vào một trang sử mới đầy hứa hẹn, khi Ủy ban châu Âu (EC) chính thức đề xuất khôi phục toàn diện Hiệp định Hợp tác EU và Syria, vốn được thiết lập từ năm 1978. Đây được xem là một bước điều chỉnh chiến lược quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình trong chính sách đối ngoại của EU, đồng thời mở ra cánh cửa hợp tác sâu rộng hơn giữa hai bên, tạo đà phục hồi kinh tế và hội nhập quốc tế cho quốc gia Trung Đông sau nhiều năm xung đột.
Hiệp định từng bị đình chỉ và bối cảnh mới
Hiệp định Hợp tác EU-Syria từng là nền tảng vững chắc cho quan hệ song phương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thương mại. Tuy nhiên, thỏa thuận này đã bị đình chỉ từ năm 2011 do EU phản đối chính quyền của cựu Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria. Trước khi xung đột nổ ra, EU là một trong những đối tác thương mại chính của Syria, với kim ngạch thương mại đạt đỉnh điểm hơn 7 tỷ euro vào năm 2010.
Động thái điều chỉnh quan hệ được đưa ra trong bối cảnh EU triển khai khuôn khổ hợp tác mới theo định hướng của Chủ tịch EC Ursula von der Leyen, công bố hồi tháng 1/2026. Sau khi EU dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Syria vào tháng 5/2025, bà Ursula von der Leyen đã có chuyến thăm Damascus đầu năm 2026, đặt nền móng cho chương trình hợp tác mới đầy tham vọng.
Ba định hướng lớn và kế hoạch hợp tác chi tiết
Nhân chuyến thăm lịch sử này, phía EU đã công bố ba định hướng lớn nhằm thúc đẩy hòa giải và phục hồi tại Syria:
- Thiết lập đối tác chính trị mới, nối lại các cuộc tiếp xúc chính thức và xây dựng mối quan hệ kinh tế - an ninh chặt chẽ hơn.
- Xây dựng khuôn khổ hợp tác kinh tế - thương mại tăng cường, bao gồm huy động vốn tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh thông qua trung tâm hỗ trợ kỹ thuật mới.
- Gói hỗ trợ tài chính khoảng 620 triệu euro cho giai đoạn 2026-2027, tập trung vào viện trợ nhân đạo, phục hồi sớm và các chương trình hợp tác song phương.
EU còn muốn đưa Syria vào các dự án kết nối khu vực, như Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu, định vị quốc gia này như một trung tâm về giao thông, năng lượng và liên kết kỹ thuật số.
Syria nỗ lực hội nhập và vai trò trung chuyển
Sau khi được dỡ bỏ hầu hết lệnh trừng phạt của phương Tây, Syria đang tích cực tìm cách hội nhập rộng rãi hơn vào cộng đồng quốc tế sau cuộc chiến tranh kéo dài 14 năm. Quốc gia này đang nổi lên như một điểm trung chuyển quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng do việc đóng cửa Eo biển Hormuz gây ra. Đáng chú ý, chuyến tàu đầu tiên chở dầu xuất khẩu của Iraq vận chuyển bằng đường bộ đã khởi hành từ cảng Baniyas của Syria. Đồng thời, Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Jordan đã nhất trí nâng cấp mạng lưới đường sắt để tạo ra hành lang kết nối Nam Âu với vùng Vịnh.
Hỗ trợ an ninh và giải quyết vấn đề người tị nạn
Trong nỗ lực giúp khôi phục và duy trì ổn định, EU hỗ trợ đào tạo cho cảnh sát Syria và tăng cường hợp tác chống khủng bố, buôn lậu ma túy và tội phạm có tổ chức. Một điểm quan trọng khác là tạo điều kiện cho người tị nạn Syria hồi hương, khi châu Âu hiện đang tiếp nhận hơn một triệu người tị nạn và người xin tị nạn. Vấn đề này đã trở thành chương trình nghị sự hàng đầu trong các cuộc thảo luận giữa các nước châu Âu và Damascus kể từ khi chế độ của cựu Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ vào cuối năm 2024.
Việc khôi phục toàn diện Hiệp định Hợp tác EU và Syria không chỉ là bước đột phá trong quan hệ song phương, mà còn phản ánh cam kết vững chắc của EU trong việc đồng hành cùng Syria trên con đường chuyển đổi và phát triển bền vững, mở ra một tương lai mới đầy hy vọng cho cả hai bên.
