Con trai cố Lãnh tụ Iran chính thức đảm nhận vị trí tối cao
Truyền thông Iran sáng ngày 9.3 đã đưa tin quan trọng về việc chuyển giao quyền lực tại quốc gia Trung Đông này. Theo tuyên bố từ các giáo sĩ cấp cao Iran, ông Mojtaba Khamenei (57 tuổi) - con trai của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei - đã chính thức được bầu làm người kế nhiệm cha mình.
Nhân vật bí ẩn với ảnh hưởng hậu trường
Ông Mojtaba Khamenei vốn là một nhân vật cực kỳ bí ẩn ngay cả trong nội bộ Iran. Mặc dù ít xuất hiện trước công chúng và hiếm khi phát biểu, ông lại là người có ảnh hưởng lớn trong hậu trường quyền lực. Ông đã điều phối các hoạt động quân sự và tình báo quan trọng tại văn phòng của cha mình trong nhiều năm qua.
Điều đáng chú ý là ông Mojtaba có mối quan hệ rất chặt chẽ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và được xem là ứng viên được lực lượng này ủng hộ mạnh mẽ. Với học vị đại giáo sĩ (ayatollah), ông mang đầy đủ tư cách tôn giáo cần thiết ngay tại thời điểm lên nắm quyền.
Quá trình kế nhiệm đầy bất ngờ
Ông Vali R. Nasr, chuyên gia về Iran và Hồi giáo Shiite tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), nhận định việc lựa chọn ông Mojtaba là một quyết định gây bất ngờ nhưng mang nhiều ý nghĩa chiến lược. "Việc lựa chọn ông Mojtaba là lựa chọn sự tiếp nối cha ông ấy, và ông ấy cũng sẵn sàng hơn các ứng viên khác để nhanh chóng củng cố quyền lực, khẳng định kiểm soát đối với hệ thống", ông Nasr phân tích.
Tuy nhiên, thông tin từ ba quan chức cấp cao Iran tiết lộ rằng cố Lãnh tụ Ali Khamenei đã từng bày tỏ với các cố vấn thân cận về việc không muốn con trai mình kế nhiệm. Ông lo ngại điều này sẽ biến vai trò lãnh đạo thành hình thức cha truyền con nối, trái với tinh thần của cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 vốn cam kết chấm dứt việc chuyển giao quyền lực theo dòng họ.
Bối cảnh chính trị phức tạp
Việc ông Mojtaba Khamenei lên nắm quyền diễn ra trong bối cảnh Iran đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng:
- Khủng hoảng kinh tế và chính trị kéo dài
- Xung đột khu vực và căng thẳng quốc tế
- Áp lực từ các lệnh trừng phạt của phương Tây
Sự kiện này cho thấy các lực lượng trong vòng quyền lực Iran - bao gồm các giáo sĩ cao cấp, IRGC và chính trị gia có ảnh hưởng - đã đoàn kết lại trong thời điểm khó khăn.
Triển vọng cải cách và phản ứng quốc tế
Một số nhà phân tích nhận định ông Mojtaba Khamenei có thể sẽ nghiêng về phía cải cách nhiều hơn so với phong cách của cha ông. Lý do được đưa ra là ông thuộc thế hệ giáo sĩ trẻ hơn, thực dụng hơn, và nhờ dòng dõi của mình, ông sẽ gặp ít sự phản kháng từ các phe phái cứng rắn và bảo thủ trong hệ thống.
Về phía quốc tế, phản ứng từ Mỹ đang được theo dõi sát sao. Tại cuộc họp báo ở Washington ngày 3.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phát biểu đáng chú ý: "Chẳng mấy chốc chúng ta sẽ không còn biết ai nữa", ông nói về tình hình lãnh đạo Iran.
Đáng chú ý hơn, trong cuộc phỏng vấn với ABC News ngày 8.3, Tổng thống Trump đã đưa ra điều kiện rõ ràng: "Ông ta sẽ phải có sự phê chuẩn của chúng ta. Nếu không, ông ta sẽ không trụ được lâu". Tuyên bố này cho thấy quan hệ Mỹ-Iran sẽ tiếp tục căng thẳng dưới thời tân Lãnh tụ.
Giờ đây, ông Mojtaba Khamenei không chỉ nắm quyền với tư cách là nhà lãnh đạo tôn giáo và chính trị mới của Iran, mà còn là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang của quốc gia này. Vị trí này đặt ông vào trung tâm của mọi quyết định quan trọng về an ninh, đối ngoại và chính sách đối nội của Iran trong thời gian tới.
