Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Tăng cường quân sự và đàm phán hạt nhân song hành
Trong bối cảnh căng thẳng chưa hạ nhiệt, Mỹ và Iran đang thực thi chiến lược kép: vừa đàm phán hạt nhân, vừa gia tăng hiện diện quân sự tại Trung Đông. Phát biểu trước báo giới, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh Iran cần đạt được một "thỏa thuận công bằng", đồng thời để ngỏ phương án sử dụng vũ lực nếu tiến trình ngoại giao thất bại.
Tăng cường quân sự chưa từng có
Theo truyền thông quốc tế, chính quyền Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông ở mức lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã được điều động từ khu vực Caribe, vượt qua eo biển Gibraltar vào ngày 20/2 để tiến vào Địa Trung Hải, như một động thái răn đe rõ ràng.
Nguồn tin mới nhất từ New York Times dẫn các hình ảnh vệ tinh và dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy sự gia tăng đáng kể lực lượng không quân. Tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở miền trung Jordan, có hơn 60 máy bay tấn công đang đậu, gấp 3 lần số lượng máy bay thường trực tại đây. Ngoài ra, ít nhất 68 máy bay vận tải đã hạ cánh xuống căn cứ này kể từ ngày 15/2, trong khi một số lượng lớn máy bay tiêm kích có thể đang được cất giấu trong các hầm trú ẩn kiên cố.
Các bức ảnh vệ tinh còn tiết lộ sự hiện diện của nhiều loại máy bay hiện đại hơn so với các phi đội thông thường, bao gồm tiêm kích tàng hình F-35, cùng nhiều thiết bị bay không người lái và trực thăng quân sự. Bên cạnh đó, các hệ thống phòng không mới cũng đã được lắp đặt để bảo vệ căn cứ, cho thấy mức độ chuẩn bị kỹ lưỡng của Mỹ.
Đàm phán hạt nhân: Tiến triển và thách thức
Trong khi đó, đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn với một số dấu hiệu tích cực. Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trong cuộc trả lời phỏng vấn trên kênh MS NOW, khẳng định Washington không yêu cầu Tehran phải chấm dứt vĩnh viễn hoạt động làm giàu urani trong vòng đàm phán hiện tại.
Ông Araghchi nêu rõ các cuộc thảo luận tập trung vào việc bảo đảm chương trình hạt nhân của Iran mang tính hòa bình, thay vì đặt điều kiện "làm giàu bằng 0" như lập trường công khai trước đây của Mỹ. Người đứng đầu ngành ngoại giao Iran cũng nhấn mạnh Tehran sẵn sàng triển khai các "biện pháp xây dựng lòng tin" nhằm "bảo đảm chương trình của Iran không thể bị chuyển hướng sang các mục đích phi hòa bình", bao gồm khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.
Các biện pháp này, theo ông Araghchi, bao gồm những cam kết kỹ thuật và cơ chế kiểm soát quốc tế. Ông cũng cho biết Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi có tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây, cho thấy sự tham gia của cộng đồng quốc tế trong tiến trình này.
Chiến lược kép: Đàm phán và đe dọa
Thời gian gần đây, chính quyền của cựu Tổng thống Trump đang gia tăng sức ép để buộc Iran phải đi tới một thỏa thuận hạt nhân, với cảnh báo về hành động quân sự nếu thất bại. Cả Mỹ và Iran đều thực thi chiến lược vừa đàm phán, vừa gia tăng đe dọa về quân sự. Hai bên đều thúc đẩy đàm phán với sự trung gian của Oman, nhưng đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng cho kịch bản xung đột.
Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh Iran "sẵn sàng cho ngoại giao và đàm phán, cũng như sẵn sàng cho chiến tranh". Chuyên gia Iran Ali Vaez thuộc Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế nhận định Tehran sẽ coi bất kỳ hành động quân sự nào là mối đe dọa sống còn và có khả năng sẽ đáp trả. Theo ông, giới lãnh đạo Iran không "đánh cược" khi đưa ra những cảnh báo trên và vẫn có thể duy trì quyền lực ngay cả khi phải đối mặt với các cuộc không kích của Mỹ, nếu xảy ra.
Lo ngại từ Liên Hợp Quốc
Liên Hợp Quốc đang vô cùng quan ngại về tình hình liên quan đến Iran. Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 20/2, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, ông Stephane Dujarric, cho biết tổ chức này đặc biệt lo ngại trước các phát ngôn cứng rắn, hoạt động quân sự và việc tăng cường hiện diện hải quân trong khu vực.
Liên Hợp Quốc kêu gọi Mỹ và Iran tiếp tục theo đuổi con đường ngoại giao nhằm tránh một cuộc xung đột có thể gây bất ổn sâu rộng tại Trung Đông. Sự can dự của cộng đồng quốc tế, bao gồm IAEA, cho thấy nhu cầu cấp thiết về một giải pháp hòa bình, nhưng với những động thái quân sự gần đây, tương lai vẫn còn nhiều bất định.
