Đồng minh châu Âu phản đối chiến dịch quân sự Mỹ-Israel tại Iran
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các quốc gia trên thế giới tham gia một nỗ lực toàn cầu chống lại Iran. Ông còn điều động tàu chiến tới mở cửa Eo biển Hormuz – một tuyến đường biển chiến lược bị phong tỏa, gây sốc cho nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, lời kêu gọi này đã vấp phải sự từ chối mạnh mẽ từ chính những đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại châu Âu.
Lập trường cứng rắn của Đức và Pháp
Vào thứ Tư, ông Merz, một nhà lãnh đạo Đức, đã phát biểu trước các nhà lập pháp, bày tỏ sự đồng tình rằng Iran không thể trở thành mối đe dọa cho các nước láng giềng. Tuy nhiên, ông cũng thể hiện sự nghi ngờ sâu sắc về nguyên nhân đằng sau cuộc xung đột do Mỹ và Israel tổ chức. "Cho tới ngày hôm nay, tôi vẫn chưa thấy có kế hoạch đáng tin nào cho thấy chiến dịch này sẽ thành công", ông Merz nhấn mạnh. Ông còn chỉ trích chính quyền Washington vì không tham khảo ý kiến của châu Âu và không khẳng định sự hỗ trợ từ khối này là cần thiết.
Ông Merz khẳng định: "Nếu được tham khảo, chúng tôi đã có thể khuyên không nên tổ chức chiến dịch theo phương hướng như hiện tại. Vì vậy, chúng tôi đã tuyên bố chừng nào cuộc chiến này còn tiếp diễn, chúng tôi sẽ còn từ chối tham gia những nỗ lực đảm bảo quyền tự do di chuyển bằng biện pháp quân sự trong các khu vực như Eo biển Hormuz".
Lãnh đạo các nước châu Âu đã thẳng thừng từ chối tham gia chiến dịch quân sự của Mỹ-Israel tại Iran. Họ lo ngại bị kéo vào một cuộc xung đột khó đoán trước, với mục tiêu không rõ ràng và không nhận được sự ủng hộ từ công dân các quốc gia mình. Trong thứ Hai, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng đưa ra phát biểu tương tự: "Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi, chúng tôi không hề bắt đầu nó".
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lặp lại lập trường này khi khẳng định: "Chúng tôi không phải phe tham chiến". Sự thống nhất trong quan điểm giữa Đức và Pháp cho thấy một mặt trận chung của châu Âu trong việc phản đối chiến dịch quân sự tại Iran.
Phản ứng từ Anh và Tây Ban Nha
Tổng thống Trump đã chỉ trích gay gắt Thủ tướng Anh Keir Starmer, nhận định ông "không bằng Winston Churchill", nhà lãnh đạo Anh thời Thế Chiến II. Tuy nhiên, ông Starmer và các lãnh đạo châu Âu khác lại nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ công chúng. Một cuộc thăm dò của YouGov cho thấy 49% người Anh phản đối chiến dịch của Mỹ tại Iran, so với chỉ 28% ủng hộ.
Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Sanchez đã ngay lập tức lên án chiến dịch của Mỹ tại Iran là liều lĩnh và bất hợp pháp. Ông còn gạt bỏ những đe dọa từ ông Trump về việc cắt đứt quan hệ thương mại nếu Tây Ban Nha không cho phép sử dụng các căn cứ chung cho mục đích chiến tranh. Trong đầu tháng 3/2026, Phó Thủ tướng Tây Ban Nha Maria Jose Montero tuyên bố: "Chúng tôi nhất định sẽ không hành động như thể nước chư hầu, chúng tôi sẽ không tha thứ cho những lời đe dọa và sẽ bảo vệ những giá trị của chúng tôi coi trọng".
Lập trường cứng rắn của chính phủ Tây Ban Nha nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng. Một cuộc thăm dò do công ty 40db của Tây Ban Nha thực hiện cho thấy 68% số người được hỏi phản đối cuộc chiến tại Iran.
Lo ngại về mục tiêu không rõ ràng và bài học từ quá khứ
Chính phủ các nước châu Âu cho biết họ không muốn tham gia một cuộc chiến mà họ không thể lên tiếng ảnh hưởng và không thể mường tượng được mục tiêu cụ thể. Một quan chức châu Âu yêu cầu giữ kín danh tính tiết lộ rằng mục tiêu chiến tranh của chính phủ Mỹ không được xác định rõ, và rất có thể khác biệt so với mục tiêu của Israel, đặc biệt là về vấn đề thay thế chế độ.
Trong thời gian dài vừa qua, các nước châu Âu đã lo ngại rằng những hành động khiến Tổng thống Trump bức xúc có thể dẫn đến việc ông cắt đứt các hỗ trợ từ Mỹ trong các vấn đề liên quan đến Ukraine, hoặc buộc chính quyền Kyiv phải chấp nhận một thỏa thuận thiên vị cho Moscow. Ngay cả sự tồn vong của liên minh NATO cũng đã trở thành mục tiêu của nhiều sự nghi ngờ, sau khi chính phủ nhiều nước bị sốc trước kế hoạch của ông Trump nhằm giành lấy Greenland từ đồng minh Đan Mạch vào đầu năm 2026.
Mặc dù chưa có dấu hiệu nào cho thấy ông Trump có kế hoạch trừng phạt các đồng minh NATO, nhưng ông đã nhận định rằng chính phủ các nước này đã "đưa ra một quyết định sai lầm nghiêm trọng" khi từ chối tham gia chiến dịch quân sự tại Iran.
Châu Âu tìm kiếm sự đồng lòng và bình tĩnh
Nhìn chung, các lãnh đạo châu Âu đã quyết định ưu tiên sự đồng lòng và tìm cách đối mặt với những quyết định lãnh đạo thất thường từ phía ông Trump. Lãnh đạo cơ quan chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, cho biết khối này đã "trở nên bình tĩnh hơn, vì chúng tôi… đã đoán trước sẽ có những diễn biến ngoài ý muốn xảy ra, và đã học được bài học cần phải chấp nhận chúng đúng theo bản chất của chúng, bình tĩnh và tập trung".
Sự phản đối mạnh mẽ từ châu Âu không chỉ phản ánh mối lo ngại về một cuộc chiến tranh không cần thiết, mà còn cho thấy sự chia rẽ ngày càng sâu sắc trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh truyền thống. Trong khi ông Trump tiếp tục thúc đẩy chiến dịch quân sự, châu Âu đang kiên định với lập trường hòa bình và ổn định, ưu tiên bảo vệ lợi ích quốc gia và giá trị cốt lõi của mình.
