Châu Âu lo ngại Mỹ 'bỏ rơi' Ukraine vì xung đột với Iran
Theo Politico, nỗi sợ lớn nhất của giới lãnh đạo châu Âu hiện nay là Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ bỏ mặc Ukraine vì cuộc chiến với Iran. Bốn nhà ngoại giao EU tiết lộ rằng các nước lo lắng Nhà Trắng có thể trả đũa đồng minh châu Âu vì đã từ chối lời kêu gọi hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz, chủ yếu bằng cách cắt đứt phần viện trợ còn lại của Washington cho Kyiv.
Nguy cơ rạn nứt quan hệ xuyên Đại Tây Dương
Trong nỗ lực tránh rạn nứt hơn nữa quan hệ xuyên Đại Tây Dương, châu Âu hy vọng đề nghị trợ giúp hạn chế sẽ đủ sức thuyết phục ông Trump tiếp tục đồng hành với Ukraine. Tại Hội nghị thượng đỉnh EU tuần trước, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh: "Cuộc chiến ở Iran không được làm chúng ta sao nhãng khỏi việc hỗ trợ Ukraine".
Không khó để hiểu tại sao châu Âu lại lo lắng đến vậy. Trong những ngày gần đây, ông Trump liên tục chỉ trích EU vì không giúp Mỹ khai thông eo biển Hormuz. Ông còn công khai nói về mối liên kết giữa Mỹ và NATO trong xung đột ở Trung Đông, thậm chí viết trên mạng xã hội Truth Social: "NATO chỉ là con hổ giấy. Họ than phiền về giá dầu cao, nhưng lại không muốn giúp mở cửa eo biển Hormuz. Quá hèn nhát. Chúng ta sẽ ghi nhớ chuyện này".
Mối lo từ phía Ukraine và Nga
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thẳng thắn bày tỏ ông có "linh cảm rất xấu" về tác động của cuộc chiến Trung Đông với Ukraine. Ông than thở trong khi xung đột Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn, đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu giữa Ukraine và Nga đang "liên tục trì hoãn".
Đồng thời, theo một nguồn tin, Nga đã đề nghị trao đổi có đi có lại với Mỹ, theo đó Moscow sẽ ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Iran nếu Washington ngừng cung cấp cho Ukraine thông tin tình báo về Nga. Mặc dù Mỹ đã từ chối lời đề nghị, thông tin này cho thấy khả năng Mỹ đánh đổi vai trò ở Ukraine với ở Trung Đông.
Châu Âu nỗ lực thể hiện thiện chí
Giới lãnh đạo châu Âu, bao gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thư ký NATO Mark Rutte, đang thể hiện sự tán thành với mục tiêu khai thông eo biển Hormuz của tổng thống Mỹ. Ông Rutte thẳng thắn ca ngợi nỗ lực của ông Trump, gọi việc Mỹ và Israel phá hủy năng lực quân sự của Iran là "rất quan trọng" đối với an ninh châu Âu.
Ông Macron tỏ ra thận trọng hơn trước công chúng, nhưng lại rất tích cực hoạt động phía sau hậu trường. Trong hai cuộc điện đàm riêng với ông Trump, tổng thống Pháp đảm bảo Paris sẽ giúp giải tỏa eo biển khi điều kiện cho phép. Sau đó, ông Macron cho biết Pháp đang theo đuổi mục tiêu khai thông eo biển Hormuz thông qua Liên Hợp Quốc.
Thủ tướng Starmer cũng nỗ lực hỗ trợ ông Trump ở Trung Đông, bật đèn xanh cho Mỹ dùng căn cứ của Anh để tấn công các mục tiêu của Iran nhắm vào eo biển Hormuz. Ông còn dẫn đầu một tuyên bố chung ký kết bởi Vương quốc Anh, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Canada và Nhật Bản, bày tỏ "sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển".
Hình thức quan trọng hơn nội dung
Một nhà ngoại giao EU cho biết: "Chúng tôi cần cho ông Trump thấy chúng tôi đang tích cực tại Trung Đông. Điều đó có lợi cho chúng tôi, và cho cả Ukraine nữa". Tuy nhiên, những cam kết như vậy hiện còn mơ hồ. Tổng thống Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đều khẳng định họ không có ý định tham gia vào cuộc chiến ở Iran.
Nhưng đối với ông Trump, "hình thức bề ngoài rất quan trọng, đôi khi còn quan trọng hơn cả nội dung", người này nói. Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb bày tỏ: "Quan hệ Mỹ và châu Âu đang xuất hiện vết nứt. Một lần nữa, với tư cách là người ủng hộ mạnh mẽ Mỹ và quan hệ xuyên Đại Tây Dương, tôi rất lấy làm tiếc. Nhưng đó là thực tế tôi phải chấp nhận, và cố gắng cứu vãn mọi thứ".
