Các nước vùng Vịnh thúc Mỹ tiếp tục chiến dịch chống Iran, coi đây là 'cơ hội lịch sử'
Theo Hãng tin AP ngày 31.3, trong các cuộc trao đổi riêng tư, đại diện của Ả Rập Xê Út, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain đã bày tỏ quan điểm rõ ràng: họ không muốn chiến dịch quân sự của Mỹ tại Trung Đông kết thúc nếu chưa có sự thay đổi đáng kể trong lãnh đạo hoặc hành vi của Iran. Một số quốc gia trong khu vực thậm chí coi đây là một "cơ hội lịch sử" để làm suy yếu vị thế của Tehran trên trường quốc tế.
Áp lực gia tăng trong bối cảnh Mỹ cân nhắc chiến lược
Áp lực từ các quốc gia vùng Vịnh xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đứng trước sự lựa chọn khó khăn: tuyên bố Iran đã suy yếu và chuyển sang đàm phán hòa bình, hoặc tiếp tục leo thang căng thẳng nếu không đạt được thỏa thuận mong muốn. Nước Mỹ cũng phải đối mặt với thách thức nội bộ khi duy trì sự ủng hộ trong nước đối với cuộc chiến đã khiến hơn 3.000 người thiệt mạng và gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu.
Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng vẫn khẳng định mình nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ khu vực. "Tất cả đều đang phản công", Tổng thống Trump tuyên bố trên chuyên cơ Không lực Một vào ngày 29.3, khi đề cập đến sự hợp tác của Ả Rập Xê Út, Qatar, UAE, Kuwait và Bahrain.
Lập trường cứng rắn và sự khác biệt nội bộ
Theo Reuters, chính quyền của ông Trump cũng đang xem xét khả năng các quốc gia vùng Vịnh đóng góp tài chính cho nỗ lực xung đột, điều này càng nhấn mạnh thêm mức độ liên kết chặt chẽ giữa Mỹ và các đồng minh khu vực. Về phần mình, các nhà lãnh đạo khu vực hiện nay ủng hộ những nỗ lực của Mỹ, nhưng trong nội bộ vẫn tồn tại những khác biệt đáng kể:
- UAE được cho là có lập trường cứng rắn nhất, thậm chí thúc đẩy phương án tấn công trên bộ vào Iran. Điều này xuất phát từ việc nước này đã hứng chịu hơn 2.300 cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái kể từ khi xung đột bùng phát.
- Kuwait và Bahrain cũng ủng hộ việc gia tăng sức ép quân sự đối với Tehran.
- Oman và Qatar lại nghiêng về các giải pháp ngoại giao và đối thoại hòa bình.
Yêu cầu cụ thể từ Ả Rập Xê Út
Theo các nguồn thạo tin, Ả Rập Xê Út cho rằng việc chấm dứt xung đột sớm sẽ không tạo ra một "thỏa thuận tốt". Riyadh nhấn mạnh rằng bất kỳ giải pháp nào cũng cần phải đáp ứng các yêu cầu cốt lõi:
- Vô hiệu hóa chương trình hạt nhân của Iran.
- Hạn chế năng lực tên lửa đạn đạo của Tehran.
- Chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
- Bảo đảm eo biển Hormuz không thể bị phong tỏa trong tương lai.
Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman được cho là đã nói với các quan chức Nhà Trắng rằng việc tiếp tục làm suy yếu năng lực quân sự và giới lãnh đạo Iran sẽ phục vụ lợi ích lâu dài của khu vực vịnh Ba Tư.
Quan điểm cứng rắn từ UAE và những lo ngại leo thang
Cùng chia sẻ quan điểm cứng rắn, bà Noura Al Kaabi, một quan chức ngoại giao cao cấp của UAE, đã viết trên tờ The National: "Một Iran phóng tên lửa đạn đạo, vũ khí hóa thương mại toàn cầu và hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm không còn là điều có thể chấp nhận được trong bối cảnh khu vực nữa. Chúng tôi muốn có sự đảm bảo rằng điều này sẽ không bao giờ xảy ra nữa".
Tuy nhiên, các nước vùng Vịnh cũng tỏ ra thận trọng trước nguy cơ leo thang xung đột. Giới chức Ả Rập Xê Út đặc biệt lo ngại Iran có thể đáp trả bằng cách tấn công vào hạ tầng năng lượng - trụ cột kinh tế của vương quốc dầu mỏ này.
Phản ứng từ Washington và dự báo bất định
Nhà Trắng từ chối bình luận về các thông tin trên. Song, trong một phát biểu với ABC News vào ngày 30.3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã khẳng định Washington và các nước vùng Vịnh có chung quan điểm về mối đe dọa từ Iran.
Giới phân tích quốc tế nhận định cục diện Trung Đông vẫn tiềm ẩn nhiều bất định. Theo chuyên gia Yasmine Farouk từ Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, việc thiếu mục tiêu rõ ràng và những nghi ngờ về mức độ cam kết của Mỹ khiến một số nước còn do dự. Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng nếu xảy ra sự cố nghiêm trọng hoặc thương vong lớn, khả năng các nước vùng Vịnh trực tiếp tham chiến có thể gia tăng đáng kể, đẩy khu vực vào vòng xoáy xung đột khó lường.
