Canh Bạc Sinh Tồn Của Iran: Leo Thang Xung Đột Và Chiến Lược Mới Đầy Rủi Ro
Cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel đang bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn bao giờ hết, với những diễn biến phức tạp và leo thang nhanh chóng. Sau nhiều năm căng thẳng và các cuộc đối đầu quân sự lẻ tẻ, Tehran đã hoàn toàn thay đổi cách tiếp cận chiến lược của mình, chuyển từ phản ứng hạn chế sang leo thang xung đột trên phạm vi toàn khu vực Trung Đông.
Thay Đổi Chiến Lược: Từ Răn Đe Sang Leo Thang
Theo các phân tích từ Wall Street Journal, sự chuyển hướng chiến lược của Iran bắt nguồn từ những thất bại và tổn thất nặng nề trong cuộc chiến ngắn nhưng khốc liệt với Israel vào tháng 6 năm ngoái. Trong cuộc chiến 12 ngày đó, Iran phải chịu thiệt hại nghiêm trọng, bao gồm việc nhiều tướng lĩnh quân đội cấp cao thiệt mạng, các cơ sở hạt nhân bị tàn phá, và hệ thống phòng không bị suy yếu đáng kể.
Mặc dù Iran vẫn tồn tại sau cuộc chiến, các nhà lãnh đạo nước này nhận ra rằng chiến lược cũ - với những đòn phản công có giới hạn nhằm tránh leo thang thành chiến tranh toàn diện - không còn hiệu quả. Thay vào đó, họ lựa chọn một chiến lược mới táo bạo hơn, với mục tiêu không chỉ đáp trả đối thủ trực tiếp mà còn mở rộng chiến trường ra toàn bộ Trung Đông.
Chiến lược này nhằm gây tổn thất tối đa cho đối phương, đặc biệt tập trung vào các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh như UAE, Ả-rập Xê-út và Qatar - những nước có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Tehran tin rằng việc gây áp lực lên các quốc gia này sẽ khiến kinh tế thế giới bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm ý chí tiếp tục chiến tranh của Washington.
Học Thuyết “Phòng Thủ Mosaic” Và Các Cuộc Tấn Công
Một yếu tố quan trọng trong chiến lược mới của Iran là học thuyết “phòng thủ mosaic”, một mô hình phòng thủ phi tập trung được xây dựng từ năm 2005. Theo mô hình này, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo được chia thành 31 trung tâm chỉ huy độc lập, mỗi trung tâm có quyền tự chủ trong việc ra quyết định nếu lãnh đạo cấp cao bị loại bỏ hoặc hệ thống liên lạc bị gián đoạn.
Chiến lược này dựa trên những cuộc chiến mà lực lượng yếu hơn đã thành công trong việc chống lại cường quốc quân sự, bao gồm chiến tranh tại Iraq, Afghanistan và cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah năm 2006. Ngoài ra, Iran còn dựa vào lực lượng bán quân sự Basij với hàng trăm nghìn tình nguyện viên được triển khai trong các khu dân cư và nhà thờ Hồi giáo trên khắp đất nước.
Trong những ngày đầu của cuộc chiến, Iran đã tiến hành một loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào nhiều mục tiêu khác nhau. Các cơ sở năng lượng, khách sạn sang trọng, cảng biển và thậm chí đại sứ quán Mỹ trong khu vực đều trở thành mục tiêu. Đáng chú ý, Iran đã phóng tên lửa tấn công căn cứ quân sự tại Síp, đánh dấu lần đầu tiên nước này nhắm vào lãnh thổ châu Âu.
Mục Tiêu Năng Lượng Và Rủi Ro Toàn Cầu
Một trong những mục tiêu chính của Iran là gây gián đoạn thị trường năng lượng quốc tế. Các cơ sở dầu khí lớn trong khu vực đã bị tấn công hoặc phải tạm dừng hoạt động để phòng ngừa rủi ro. Ví dụ, nhà máy lọc dầu Ras Tanura Refinery tại Saudi Arabia, một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất thế giới, đã tạm ngừng hoạt động sau khi bị UAV Iran tấn công.
Tại UAE, trung tâm dầu mỏ Jebel Ali cũng bị tấn công, trong khi cơ sở khí hóa lỏng Ras Laffan ở Qatar cũng trở thành mục tiêu. Ngoài ra, Iran còn tấn công các tàu di chuyển qua eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn dầu của thế giới. Các chuyên gia cảnh báo, nếu tuyến đường này bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu có thể tăng lên tới 150 USD mỗi thùng, gây áp lực lớn lên nền kinh tế toàn cầu và Chính phủ Mỹ.
Rủi Ro Lớn Và Tương Lai Bất Ổn
Dù chiến lược leo thang mang lại một số lợi thế chiến thuật, nhưng đây cũng là một canh bạc cực kỳ rủi ro đối với Iran. Đối đầu trực tiếp với hai trong số các lực lượng không quân mạnh nhất thế giới là Mỹ và Israel đồng nghĩa với việc Iran có thể phải chịu tổn thất nặng nề về quân sự và kinh tế.
Các cuộc không kích liên tục của Mỹ và Israel đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, với nhiều căn cứ quân sự, kho vũ khí và hệ thống phòng thủ bị phá hủy. Tuy nhiên, cho đến nay các lực lượng an ninh Iran vẫn chưa xuất hiện dấu hiệu sụp đổ hoặc chia rẽ nghiêm trọng, trong khi lực lượng đối lập trong nước thiếu tổ chức và vũ khí để thách thức quyền lực của chính quyền.
Giới phân tích cho rằng mục tiêu chính của Iran không nhất thiết là giành chiến thắng hoàn toàn trong cuộc chiến. Thay vào đó, Tehran muốn chứng minh rằng họ vẫn đủ mạnh để gây thiệt hại nghiêm trọng cho đối thủ, từ đó buộc các bên phải cân nhắc trước khi tiếp tục leo thang. Cuộc chiến hiện tại có thể sẽ làm thay đổi sâu sắc cục diện chính trị và quân sự tại Trung Đông, với Iran có thể bước ra khỏi cuộc xung đột với sức mạnh quân sự suy giảm nhưng chế độ vẫn tồn tại nếu duy trì được sự kiểm soát trong nước.
Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh phải đối mặt với nguy cơ trở thành chiến trường chính của cuộc xung đột, với việc các cơ sở năng lượng và cơ sở hạ tầng quan trọng bị tấn công có thể gây ra nhiều hậu quả lâu dài đối với nền kinh tế toàn cầu. Dù kết quả cuối cùng của cuộc chiến vẫn còn chưa rõ ràng, một điều chắc chắn là Trung Đông đang bước vào giai đoạn bất ổn mới, trong canh bạc đầy rủi ro này, không bên nào có thể chắc chắn mình sẽ là người chiến thắng.
