Bẫy chi phí từ vũ khí giá rẻ của Iran thách thức Mỹ tại Trung Đông
Sau gần hai tuần giao tranh, cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel đang làm nổi bật một nghịch lý chiến lược đáng chú ý: một quốc gia có ngân sách quân sự khiêm tốn lại có thể gây áp lực đáng kể lên cỗ máy quân sự hùng mạnh nhất thế giới. Trong khi Washington duy trì ưu thế về công nghệ và hỏa lực, kho tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) giá rẻ của Tehran đang biến chiến dịch quân sự thành một gánh nặng tài chính ngày càng lớn cho đối thủ.
Vũ khí giá rẻ Iran bào mòn ngân sách Mỹ
Iran được cho là đã dành nhiều năm để xây dựng kho vũ khí gồm tên lửa đạn đạo và UAV, phân tán chúng trên khắp lãnh thổ và áp dụng các biện pháp che giấu tinh vi nhằm giảm thiểu nguy cơ bị phá hủy trong giai đoạn đầu chiến tranh. Sự chuẩn bị dài hạn này đang giúp Tehran duy trì khả năng tấn công bền bỉ, ngay cả khi phải đối mặt với các đợt không kích liên tục từ phía Mỹ và đồng minh.
Nhà nghiên cứu Kelly Grieco từ Trung tâm Stimson nhận định: "Mỹ là quốc gia dẫn đầu cuộc cách mạng tấn công chính xác tầm xa, và đây là cuộc chiến đầu tiên chúng ta thấy đối thủ của Washington cũng sở hữu khả năng tương tự". Bà Grieco nhấn mạnh rằng điều này đang tạo ra sức ép chưa từng có lên hệ thống phòng thủ của Mỹ.
Kho vũ khí của Iran ước tính bao gồm khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo trước khi chiến tranh bùng nổ, với tầm bắn đa dạng từ vài trăm km đến hơn 2.000 km. Ngoài ra, Tehran còn sở hữu số lượng lớn UAV tấn công một chiều Shahed-136, với chi phí sản xuất chỉ từ 20.000 đến 50.000 USD mỗi chiếc. Trong khi đó, một tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 của Mỹ có giá lên tới 4 triệu USD, tạo ra sự chênh lệch chi phí khổng lồ khiến mỗi cuộc đánh chặn trở thành gánh nặng tài chính.
Áp lực đè nặng lên hệ thống phòng thủ của Mỹ
Các đợt tấn công ồ ạt của Iran đã buộc Mỹ và đồng minh phải sử dụng số lượng lớn tên lửa đánh chặn để bảo vệ căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu. Ước tính, chỉ riêng số tên lửa Patriot PAC-3 được dùng trong giai đoạn đầu chiến tranh có thể vượt quá 1.000 quả, gần gấp đôi sản lượng hàng năm của loại vũ khí này.
Chuyên gia Mark Cancian từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định: "Đây là cuộc đua xem liệu kho dự trữ của chúng ta (Mỹ) sẽ cạn trước hay kho tên lửa của Iran cạn trước". Ngoài việc tiêu hao đạn dược, các cuộc tấn công còn gây thiệt hại cho hệ thống radar và thiết bị hỗ trợ phòng thủ, như radar của hệ thống THAAD tại Jordan – một tổn thất đáng kể về mặt chiến lược.
Bầu trời Trung Đông thuộc về ai?
Một yếu tố làm phức tạp thêm chiến dịch của Mỹ là hệ thống phòng không của Iran, bao gồm tên lửa phòng không 358 sử dụng đầu dò hồng ngoại, không cần radar để theo dõi mục tiêu. Sự hiện diện của các hệ thống này đã ngăn Mỹ đạt được ưu thế tuyệt đối trên không như trong các cuộc chiến trước đây.
Theo các quan chức Mỹ, lực lượng của họ mới chỉ đạt được "ưu thế trên không" ở một số khu vực, chứ chưa thể hoạt động tự do trên toàn bộ chiến trường. Rủi ro này được thể hiện qua việc Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay không người lái MQ-9 Reaper kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Trong bối cảnh đó, quân đội Mỹ buộc phải sử dụng nhiều hơn các loại vũ khí tấn công tầm xa đắt đỏ như tên lửa hành trình Tomahawk và JASSM, làm suy giảm kho dự trữ chiến lược trong dài hạn. Ankit Panda, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định: "Mỹ dường như đã đánh giá thấp khả năng chịu đựng tổn thất của Iran và khả năng gây tổn thất ngược trở lại".
Tương lai của cuộc xung đột vẫn còn nhiều bất định, khi cả hai bên đều phải đối mặt với những lựa chọn chiến lược khó khăn, với Iran tiếp tục khai thác lợi thế từ chiến thuật vũ khí giá rẻ để thử thách sức bền của siêu cường Mỹ tại Trung Đông.
