Biểu tình bùng nổ tại Iran giữa nguy cơ động binh Mỹ
Trong bối cảnh các tàu sân bay Mỹ đang áp sát vùng Vịnh, hàng nghìn sinh viên tại Tehran và các thành phố lớn của Iran đã xuống đường biểu tình vào cuối tuần qua, tạo nên một thế gọng kìm thách thức chính quyền từ ngay bên trong nội tại. Theo các hãng tin địa phương và dữ liệu mạng xã hội, đụng độ đã xảy ra giữa nhóm sinh viên biểu tình và các lực lượng ủng hộ chính phủ.
Làn sóng phản kháng trùng dịp tưởng niệm
CNN đưa tin các cuộc biểu tình bùng phát đúng vào dịp 40 ngày tưởng niệm nạn nhân thiệt mạng trong các cuộc trấn áp tháng trước - đợt bất ổn dân sự nghiêm trọng nhất tại Iran kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Video từ hiện trường cho thấy các đoàn tuần hành công khai chỉ trích Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei và hô vang khẩu hiệu ủng hộ ông Reza Pahlavi, con trai của cố Quốc vương Iran đang lưu vong.
Hãng tin thân chính phủ SNN công bố hình ảnh người biểu tình ném đá vào lực lượng dân quân sinh viên Basij - nhóm thường xuyên hỗ trợ an ninh chính phủ trấn áp các cuộc tụ tập. Những hoạt động tương tự cũng được ghi nhận tại Đại học Beheshti, Amir Kabir ở thủ đô Tehran và Đại học Mashhad ở phía Đông Bắc.
Chính quyền đối mặt thế gọng kìm
Làn sóng phản kháng này diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm nhất, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra "tối hậu thư" 15 ngày và đe dọa tấn công quân sự. Sự chia rẽ nội bộ sâu sắc đang đặt chính quyền của Tổng thống Masoud Pezeshkian vào tình thế cực kỳ khó khăn khi vừa phải đối phó với người biểu tình, vừa phải răn đe lực lượng quân sự hùng hậu của Mỹ ngoài khơi.
Tại thị trấn Abdanan phía Tây, không khí căng thẳng bao trùm sau vụ bắt giữ một giáo viên hoạt động xã hội. Người dân và sinh viên đã xuống đường hô vang khẩu hiệu phản đối chính quyền, làm sâu sắc thêm cuộc khủng hoảng mà Tehran đang phải đối mặt.
Tranh cãi về số liệu thương vong
Theo Aljazeera, Chính phủ Iran tiếp tục quy trách nhiệm cho "những kẻ khủng bố" đứng sau các cuộc biểu tình toàn quốc khiến hàng nghìn người chết vào tháng trước. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và các chuyên gia nhân quyền quốc tế đưa ra những số liệu thương vong gây tranh cãi.
Ngày 21/2, Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi cho biết Tehran đã công bố danh sách 3.117 nạn nhân, mô tả họ là "nạn nhân của các hoạt động khủng bố gần đây", bao gồm khoảng 200 nhân viên an ninh. Viết trên mạng xã hội X, ông Araghchi tuyên bố: "Nếu bất kỳ ai tranh cãi về tính chính xác của dữ liệu này, hãy chia sẻ bằng chứng". Trước đó, ông khẳng định 690 người trong danh sách là "khủng bố" do Mỹ và Israel tài trợ.
Chỉ vài giờ trước đó, Tổng thống Donald Trump phát biểu với báo giới rằng con số thiệt mạng lên tới 32.000 người. Ông nhấn mạnh người dân Iran đang phải sống trong "địa ngục" dưới sự điều hành của chế độ hiện tại. Các chuyên gia Liên Hợp Quốc nhận định sự chênh lệch giữa số liệu chính thức và ước tính thực tế đang làm trầm trọng thêm nỗi đau khổ của gia đình các nạn nhân.
Làn sóng sơ tán quốc tế và nguy cơ xung đột
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Bộ trưởng Araghchi vẫn đang nỗ lực vận động trên các phương tiện truyền thông Mỹ nhằm hướng tới một thỏa thuận "công bằng" về chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, nguy cơ xung đột quân sự đang hiện hữu rõ rệt hơn bao giờ hết.
Cuối tuần qua, Serbia, Thụy Điển, Ba Lan đã phát lệnh khẩn cấp, khuyến cáo toàn bộ công dân của mình rời khỏi Iran ngay lập tức. Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định Iran sẽ không khuất phục trước sức ép từ Washington ngay cả khi ông Donald Trump đe dọa tiến hành các cuộc không kích hạn chế để buộc Tehran ký kết thỏa thuận hạt nhân mới.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang huy động lực lượng không quân và hải quân hùng hậu nhất kể từ năm 2003, bao gồm hai nhóm tác chiến tàu sân bay với siêu tàu sân bay USS Gerald R. Ford, nhằm thực thi "tối hậu thư" 15 ngày của Nhà Trắng.
Ngoại giao pháo hạm và diễn tập quân sự
Giữa lúc đàm phán hạt nhân bấp bênh, Mỹ và Iran đồng loạt gia tăng sức ép quân sự. Ngày 19/2, Iran đã tổ chức tập trận trên biển cùng Nga tại vịnh Oman và Ấn Độ Dương, nhằm "nâng cao năng lực phối hợp tác chiến và trao đổi kinh nghiệm quân sự".
Tehran đã phát đi cảnh báo nguy cơ tên lửa đối với các phi công trong khu vực, cho thấy Iran đang chuẩn bị cho kịch bản phóng tên lửa chống hạm trong khuôn khổ cuộc diễn tập. Trong tuần, Iran cũng đã tiến hành diễn tập bắn đạn thật tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch trên toàn cầu đi qua.
Theo hãng tin AP, việc Mỹ triển khai thêm tàu chiến và máy bay không đồng nghĩa với việc Washington chắc chắn sẽ tấn công Iran, song động thái này sẽ cho Tổng thống Trump thêm lựa chọn quân sự nếu cần. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Nếu Iran quyết định không đi tới thỏa thuận, Mỹ có thể phải sử dụng căn cứ trên đảo Diego Garcia và sân bay tại Fairford để đối phó với Iran".
Phóng viên Tohid Asadi của Al Jazeera từ Tehran nhận định, hai quốc gia đang đứng trước một "ngã ba đường lịch sử". Trong khi giới ngoại giao chạy đua với thời gian, người dân thủ đô lại sống trong nơm nớp lo sợ. Một doanh nhân tại Tehran chia sẻ: "Điều người Mỹ muốn là sự đầu hàng, và chính quyền Iran sẽ không bao giờ chấp nhận điều đó. Nếu kịch bản đó xảy ra, điều kiện sống sẽ càng trở nên khắc nghiệt hơn".
