40.000 Thủy Thủ Mắc Kẹt Giữa Làn Đạn Và Đói Khát Ở Eo Biển Hormuz
Ba tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển năng lượng toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn. Hàng trăm tàu thương mại, bao gồm những tàu chở hàng triệu thùng dầu thô, mắc kẹt ở hai phía eo biển, không thể di chuyển trong điều kiện chiến sự căng thẳng và nguy hiểm.
Thảm Cảnh Của Hàng Chục Nghìn Thủy Thủ
Ít nhất 40.000 thủy thủ đang bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự tắc nghẽn này, với một nửa trong số họ phải đối mặt với các cuộc không kích, UAV và tình trạng nhiễu điện tử nghiêm trọng trong Vịnh Ba Tư. Trên một tàu chở dầu dài 300 mét, một thuyền trưởng giấu tên chia sẻ rằng ông và thủy thủ đoàn đã phải ngồi chờ suốt nhiều tuần, với khoảng hai triệu thùng dầu thô bên dưới và tiếng nổ vang lên từng hồi phía trên. Để giảm căng thẳng, họ chơi bóng rổ và xem phim, nhưng chiến tranh luôn hiện hữu ngay bên ngoài boong tàu.
Ở một tàu khác gần eo biển, một sĩ quan cấp cao kể lại cảnh tượng nhìn thấy cảng Fujairah bốc cháy ngay trước mắt trong khi máy bay chiến đấu bay qua đầu. Khi con tàu cố gắng rời khu vực nguy hiểm, hệ thống GPS bị gây nhiễu, buộc thủy thủ phải quay lại phương pháp định vị bằng radar truyền thống. Một thủy thủ ẩn danh cho biết: "Với chúng tôi, mọi thứ đều trở nên mù mịt", tình trạng "mù điện tử" này làm tăng nguy cơ va chạm hoặc trở thành mục tiêu ngoài ý muốn.
Khó Khăn Trong Việc Sơ Tán Và Thiếu Thốn Nhu Yếu Phẩm
Theo Hội đồng Doanh nghiệp Hàng hải Quốc tế (IMEC), nhiều thủy thủ có quyền từ chối đi vào khu vực nguy hiểm, nhưng lựa chọn này gần như không khả thi do thiếu nhân lực thay thế. Ông Francesco Gargiulo, giám đốc điều hành IMEC, thừa nhận: "Trên thực tế, việc thực thi quyền hồi hương là cực kỳ khó khăn. Chủ tàu không thể đưa thủy thủ về nếu không có người thay thế sẵn sàng vào vùng chiến sự".
Một thủy thủ người Ấn Độ tên Kumar chia sẻ: "Mỗi buổi tối chúng tôi đều nghe thấy tiếng bom rất lớn, gia đình chúng tôi hoảng loạn. Mọi người thực sự bất lực lúc này". Trong khi đó, Pereira, một thủy thủ khác, nói: "Chúng tôi đã chứng kiến các cuộc không kích, rung chấn liên tục, đây là điều bọn tôi chưa từng thấy trước đây. Chúng tôi luôn sẵn sàng hành lý để rời đi bất cứ lúc nào".
Không chỉ đối mặt với nguy hiểm, nhiều tàu còn thiếu nhu yếu phẩm trầm trọng. Một số thủy thủ phải sống bằng đường và gạo, trong khi nước ngọt trở nên khan hiếm do hệ thống lọc không hoạt động hiệu quả khi tàu neo đậu lâu ngày. Các cuộc tấn công thường diễn ra vào ban đêm, khiến thủy thủ phải thức trắng canh gác, dẫn đến thiếu ngủ kéo dài và căng thẳng tâm lý gia tăng.
Khủng Hoảng Chuỗi Cung Ứng Và Tác Động Kinh Tế Toàn Cầu
Việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa không chỉ là một khủng hoảng nhân đạo mà còn là cú sốc lớn đối với kinh tế toàn cầu. Khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển đi qua tuyến này, khiến bất kỳ gián đoạn nào cũng ngay lập tức tác động đến giá năng lượng. Trong những tuần gần đây, giá dầu đã tăng mạnh, kéo theo nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu tại nhiều khu vực, đặc biệt là châu Á và châu Phi, đồng thời chi phí phân bón cũng leo thang, đe dọa an ninh lương thực toàn cầu.
Ông Jesper Kristensen, giám đốc điều hành Tập đoàn Hàng hải Hiệp lực, nhận định: "Ngành vận tải phụ thuộc vào một lực lượng lao động lớn nhưng thường ít được chú ý. Những thời điểm như thế này cho thấy họ quan trọng thế nào đối với thương mại toàn cầu". Trong khi đó, các chủ tàu đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa lợi nhuận và rủi ro, với thu nhập từ tàu chở dầu tại Trung Đông tăng thêm khoảng 200.000 USD mỗi ngày, nhưng chi phí bảo hiểm cũng tăng vọt phản ánh mức độ nguy hiểm chưa từng có.
Ngành Hàng Hải Trước Viễn Cảnh Bất Định
Một trong những yếu tố nguy hiểm nhất hiện nay là chiến tranh điện tử, với tín hiệu GPS bị gây nhiễu trên diện rộng, khiến tàu thuyền không thể xác định vị trí chính xác. Hiện tượng này dẫn đến những sai lệch bất thường, chẳng hạn như tàu xuất hiện trên bản đồ ở vị trí không chính xác hoặc "di chuyển" với tốc độ không thể xảy ra. Không chỉ GPS, hệ thống AIS, vốn giúp các tàu nhận diện lẫn nhau, cũng bị ảnh hưởng, với chỉ khoảng 16% tàu trong khu vực còn phát tín hiệu vị trí.
Trong hoàn cảnh đó, các thuyền trưởng buộc phải quay lại phương pháp định vị truyền thống như bản đồ giấy và quan sát trực tiếp, làm tăng đáng kể rủi ro vận hành. Một số thủy thủ cho biết họ bị ép làm việc trong điều kiện nguy hiểm, thậm chí phải tắt đèn boong tàu để tránh bị phát hiện. Các nỗ lực sơ tán gặp nhiều trở ngại do hạn chế chuyến bay và thủ tục pháp lý, khiến nhiều thủy thủ không thể lên bờ hoặc không có giấy tờ cần thiết để rời đi.
Ông Chirag Bahri thuộc Cộng đồng Phúc lợi Người đi biển Quốc tế chia sẻ: "Những người trên tàu rất lo lắng, gia đình họ cũng vậy. Hầu hết đang tìm cách rời đi. Hiện tại, tất cả chỉ cố gắng cầm cự". Dữ liệu theo dõi cho thấy chỉ dưới 100 tàu thương mại vượt Eo biển Hormuz kể từ đầu tháng 3, với nhiều tàu phải tắt hệ thống nhận dạng tự động để tránh bị phát hiện, và một số tuyến đường "rủi ro cao" sát bờ biển Iran được sử dụng dù không được khuyến nghị.
