Sau bài viết trước của Báo Nhân Dân về hiện tượng "câu view bất chấp" của một số nhà sáng tạo nội dung, nhiều chuyên gia, phụ huynh và người dùng đã lên tiếng đề xuất các giải pháp quản lý mạng xã hội hiệu quả, từ tẩy chay cộng đồng đến các biện pháp kỹ thuật và pháp lý mạnh tay.
Giải pháp từ cộng đồng: Tẩy chay và tăng cường kiểm soát
Chị Trần Yến Nhi (22 tuổi, Gia Lâm, Hà Nội) cho rằng mục đích cuối cùng của những người livestream nội dung tiêu cực là kiếm tương tác và tiền tài trợ. Vì vậy, giải pháp hiệu quả nhất là sự tẩy chay quyết liệt từ cộng đồng: không xem, không bình luận, không ủng hộ tiền bạc. Chị cũng kiến nghị các nhà mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động nhận diện và ngắt sóng livestream bạo lực, tiêu cực, đồng thời siết chặt quy định về tính năng nhận tiền để kiểm soát nguồn thu từ nội dung độc hại.
Thầy giáo Hoàng Đức Mạnh (Trường THCS Mạc Đĩnh Chi) nhấn mạnh rằng quản lý không chỉ là cấm đoán mà cần đồng hành, giáo dục kỹ năng số để học sinh có tư duy phản biện trước các nội dung giật gân. Anh đề nghị các nền tảng mạng xã hội chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc hạn chế lan truyền nội dung bạo lực, tự gây tổn hại, và hoàn thiện cơ chế bảo vệ trẻ em như kiểm soát độ tuổi và minh bạch đề xuất nội dung.
Trách nhiệm của nền tảng và thuật toán
Chị Nguyễn Hương Giang (phụ huynh tại Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ rằng khi gặp nội dung nói tục, kích động, chị lập tức chặn tài khoản và báo cáo vi phạm. Quan trọng hơn, chị coi đó là cơ hội để trò chuyện với con, giải thích vì sao nội dung đó không phù hợp, giúp con hình thành tư duy chọn lọc. Anh Nguyễn Gia Đoàn Tú (Gia Lâm, Hà Nội) cho rằng cần chế tài cụ thể để nghiêm trị hành vi lan truyền nội dung lệch lạc, thay vì chỉ dừng ở biện pháp kỹ thuật. Anh mong cơ quan chức năng sớm ban hành luật quy định về nội dung trên mạng xã hội.
Anh Nguyễn Hồng Linh, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, chỉ ra "lỗ hổng thuật toán": các hệ thống hiện nay ưu tiên hiển thị nội dung dựa trên lượt tương tác, vô tình cổ xúy cho nội dung "bẩn", giật gân. Anh Bùi Công Minh, biên đạo múa và nhà sáng tạo nội dung, nhận định rằng mỗi nội dung đăng tải có thể tác động đến nhiều người, do vậy người có sức ảnh hưởng càng phải có trách nhiệm với cộng đồng, không nên đánh đổi sức khỏe, danh dự để lấy vài phút nổi tiếng.
Kinh nghiệm quốc tế: Anh và EU đi đầu
Nhiều quốc gia đã có động thái mạnh mẽ bảo vệ giới trẻ. Chính phủ Anh công bố kế hoạch áp dụng lệnh giới nghiêm mặc định từ nửa đêm đến 6 giờ sáng đối với người dùng mạng xã hội từ 16-17 tuổi. Trong khung giờ này, các ứng dụng như Instagram, Facebook tự động khóa, trừ khi người dùng chủ động thay đổi cài đặt. Tính năng tự động phát video hay cuộn nội dung vô hạn cũng tắt theo mặc định. Bộ trưởng Công nghệ Anh Liz Kendall nhấn mạnh các biện pháp nhằm tránh tình trạng thanh-thiếu niên tiếp cận mạng xã hội thiếu cơ chế bảo vệ. Tháng trước, London ban hành lệnh cấm Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram và Facebook đối với người dưới 16 tuổi, hiệu lực từ đầu năm 2027.
Ủy ban châu Âu (EC) chính thức yêu cầu Meta thay đổi Facebook và Instagram, cáo buộc Meta lạm dụng tính năng "cuộn trang vô tận" và thông báo đẩy liên tục để khai thác điểm yếu tâm lý, giữ chân người dùng lâu dài. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm công nghệ và chuyển đổi số - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng động thái này đã chỉ đích danh cơ chế thao túng tâm lý của "nền kinh tế chú ý". Ông khẳng định phán quyết phản ánh sự phá sản của mô hình "tự điều chỉnh" mà các nền tảng thường viện dẫn. EC coi các công cụ quản lý thời gian hiện tại chỉ là "tuân thủ mang tính đối phó". Bằng việc buộc Meta vô hiệu hóa cuộn vô hạn theo mặc định, châu Âu đang tái thiết lập quyền tự quyết kỹ thuật số, tạo tiền đề cho Đạo luật Công bằng Kỹ thuật số (DFA) vào cuối năm 2026.
Việt Nam siết chặt quản lý với các biện pháp cứng
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Diệu cho biết Việt Nam đã xây dựng hệ sinh thái pháp lý đặc thù. Thứ nhất, Nghị định 147/2024/NĐ-CP (hiệu lực từ 25/12/2024) buộc xác thực tài khoản mạng xã hội bằng số điện thoại chính chủ hoặc số định danh cá nhân qua VNeID. Tài khoản ảo hoặc từ chối xác thực bị hạn chế tương tác, chỉ được xem nội dung. Thứ hai, trẻ em dưới 16 tuổi không được tự tạo tài khoản độc lập mà phải đăng ký dưới sự giám hộ của cha mẹ. Các dự thảo pháp lý bổ sung đề xuất "khóa tương tác" hoàn toàn với nhóm tuổi này, chỉ cho phép xem nội dung an toàn. Đối với trò chơi trực tuyến, người dưới 18 tuổi chỉ được chơi tối đa 60 phút cho một trò chơi và không quá 180 phút mỗi ngày; nhà cung cấp phải tự động ngắt kết nối và cảnh báo sức khỏe khi hết giờ.
Thứ ba, về quản trị thuật toán, cuộc thanh tra TikTok năm 2023 do Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện đã chỉ ra các vi phạm khi nền tảng sử dụng thuật toán tạo xu hướng "bất chấp" hậu quả. Các nền tảng bị buộc công khai quy trình phân phối nội dung, không dùng thuật toán lách luật, và gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ. Quyết định 830/QĐ-TTg ngày 01/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021-2025" yêu cầu các nền tảng áp dụng thuật toán chặn lọc tự động nội dung bạo lực, không phù hợp lứa tuổi.
Phối hợp gia đình và nhà trường
Anh Lê Quang Thành Nhân (30 tuổi, đang sống tại Singapore) chia sẻ mô hình "kiềng ba chân" giữa chính quyền, nhà trường và gia đình cùng các nền tảng công nghệ. Chính quyền có quy định nghiêm khắc, nhà trường và gia đình giáo dục kỹ năng mạng và định hướng sử dụng internet có trách nhiệm. Anh Nguyễn Anh Tùng, phụ huynh ba con tại Hà Nội, cho rằng cấm đoán cực đoan là không hợp lý; thay vào đó, anh thiết lập giới hạn thời gian sử dụng 1-2 giờ mỗi ngày, không cho trẻ dùng thiết bị trong phòng riêng hay trước khi ngủ. Anh cũng sử dụng ứng dụng quản lý truy cập và hướng trẻ tới các hoạt động ngoài thiên nhiên, hạn chế tiếp xúc với màn hình ánh sáng xanh.
Trong thời gian tới, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của EU nhưng cần nội luật hóa phù hợp với hệ thống pháp luật và văn hóa Việt Nam. Các cơ quan quản lý như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có thể lồng ghép quy định về trách nhiệm của nền tảng xuyên biên giới trong bảo vệ người dùng trẻ tuổi, yêu cầu minh bạch thuật toán và cung cấp công cụ kiểm soát thời gian hiệu quả hơn, đúng với thuần phong mỹ tục.
