Hàng trăm doanh nghiệp tại TP.HCM nợ bảo hiểm xã hội, người lao động khốn đốn
Dư luận xã hội đang kỳ vọng cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm minh và áp dụng các chế tài đủ mạnh để tăng cường kỷ cương pháp luật, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Tình trạng nợ bảo hiểm xã hội kéo dài đã khiến nhiều công nhân rơi vào cảnh chật vật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày.
Doanh nghiệp nợ hàng nghìn tỷ đồng, thời gian kéo dài 5-10 năm
Theo danh sách được Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh công bố, có ít nhất 100 doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội với số tiền ít nhất là gần 4 tỷ đồng. Đáng chú ý, có doanh nghiệp nợ nhiều nhất lên đến gần 68 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp đã nợ bảo hiểm xã hội của người lao động từ 5-7 năm, thậm chí có trường hợp kéo dài đến 10 năm mà vẫn chưa được khắc phục.
Một trong những doanh nghiệp nằm trong danh sách “đen” là Công ty TNHH sản xuất-thương mại-dịch vụ Vinh Thông, trú đóng tại khu công nghiệp Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2025, 137 công nhân của công ty này đã ủy quyền cho Trung tâm tư vấn pháp luật-Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh khởi kiện ra tòa. Sau nhiều lần thương lượng, tháng 9/2025, Tòa án nhân dân Khu vực 9 đã ban hành 118 quyết định công nhận và 19 bản án sơ thẩm công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.
Tuy nhiên, đến nay việc trả lương vẫn diễn ra “nhỏ giọt”, còn khoản bảo hiểm xã hội công ty vẫn chưa có động thái giải quyết. Bà Nguyễn Thị Kiều Loan, một công nhân tham gia khởi kiện, chia sẻ: “Thời điểm tôi ủy quyền khởi kiện cũng là lúc tôi sinh con và nghỉ thai sản. Tổng cộng số tiền công ty nợ lương và bảo hiểm xã hội của tôi khoảng 70 triệu đồng; trong đó, nợ bảo hiểm xã hội gần 40 triệu đồng, chưa kể tiền thai sản tôi tự bỏ tiền túi ra trang trải hơn 30 triệu đồng. Dù đã có phán quyết của tòa, tôi vẫn chưa nhận được những chi phí này; trong khi gia đình tôi phải đi thuê nhà trọ, bản thân ở nhà nuôi con nhỏ, chồng làm việc tự do, cuộc sống rất bấp bênh”.
Gian nan trong quá trình chốt sổ bảo hiểm xã hội
Luật gia Dương Văn Thuận, tư vấn viên pháp luật thuộc Trung tâm tư vấn pháp luật-Liên đoàn Lao động thành phố, cho biết tình trạng nợ lương và bảo hiểm xã hội đang có dấu hiệu “tái diễn” với thời gian nợ kéo dài. Không ít doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng hoặc “mất tích”, khiến người lao động dù đã nghỉ việc vẫn không thể hoàn tất thủ tục chốt sổ.
Hệ quả là họ bị treo quyền lợi như không thể hưởng trợ cấp thất nghiệp, không đủ điều kiện nhận bảo hiểm xã hội một lần, thậm chí gián đoạn quá trình tích lũy để hưởng lương hưu. Ông Thuận dẫn chứng, trong quá trình thụ lý hồ sơ ủy quyền khởi kiện của 14 công nhân tại Công ty Vinh Thông vào cuối năm 2025, công nhân phải chờ hai tháng để Bảo hiểm xã hội cơ sở Tân Phú hoàn tất xác nhận thời gian đóng bảo hiểm.
Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Quốc Thanh nhấn mạnh: Theo quy định tại Điều 48 văn bản hợp nhất số 18/VBHNVPQH ngày 12/2/2026, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm xã hội kéo dài, dẫn đến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ông Thanh khuyến cáo, người lao động cần chủ động theo dõi quá trình đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp hằng tháng qua phương tiện điện tử hoặc ứng dụng VSSID để kịp thời phát hiện doanh nghiệp trốn đóng, chậm đóng. Trường hợp doanh nghiệp cố tình né tránh, người lao động có quyền khởi kiện tại tòa án để bảo vệ quyền lợi của mình.
