Luật BHXH 2024 thay đổi sâu rộng, lao động trên 40 tuổi đứng trước ngã rẽ quan trọng
Việc rút bảo hiểm xã hội một lần từ lâu được nhiều người lao động coi như một "khoản tiết kiệm" để giải quyết nhu cầu chi tiêu trước mắt. Tuy nhiên, với sự ra đời của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, chính sách này đã có những thay đổi căn bản nhằm đảm bảo an sinh bền vững cho người dân. Những thay đổi này tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến nhóm lao động từ 40 tuổi trở lên – những người đã tích lũy nhiều năm tham gia BHXH và đang phải đối mặt với quyết định khó khăn: rút tiền ngay lập tức hay giữ lại để hưởng lương hưu hàng tháng khi về già.
Điều kiện rút BHXH một lần được siết chặt theo quy định mới
Luật BHXH 2024, được Quốc hội khóa XV thông qua, đã sửa đổi nhiều nội dung quan trọng, trong đó Điều 70 quy định rõ ràng các điều kiện để được hưởng BHXH một lần. So với các quy định cũ, từ ngày 1/7/2025, chỉ những trường hợp đặc biệt mới được phép rút BHXH một lần. Mục tiêu chính của sự thay đổi này là khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng góp để đủ điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng, thay vì chọn giải pháp rút tiền sớm.
Cụ thể, theo cơ chế mới tại Điều 70 Luật BHXH 2024, quy định không còn cho phép rút BHXH một cách đơn giản sau 12 tháng không đóng như trước đây. Thay vào đó, việc rút BHXH một lần chỉ được áp dụng trong các trường hợp cụ thể và hạn chế, nhằm ngăn chặn tình trạng rút sớm khi thời gian đóng còn ít, đặc biệt là đối với những người trẻ tuổi mới bước vào nghề.
Lao động trên 40 tuổi cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích trước mắt và tương lai
Đối với người lao động từ 40 tuổi trở lên, vốn đã có nhiều năm đóng BHXH, đây là thời điểm then chốt để đưa ra quyết định sáng suốt. Nếu lựa chọn rút BHXH một lần, họ có nguy cơ mất đi quyền lợi lương hưu hàng tháng – một nguồn thu nhập ổn định và quý giá khi về già. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc bảo lưu thời gian đóng BHXH và đạt đủ điều kiện để hưởng lương hưu sẽ mang lại sự an tâm tài chính lâu dài, vượt trội hơn hẳn so với những lợi ích ngắn hạn từ việc rút tiền một lần.
Do đó, trước khi nộp hồ sơ để hưởng BHXH một lần, người tham gia cần phải đối chiếu kỹ lưỡng với các quy định tại Điều 70 Luật BHXH 2024. Đặc biệt, họ nên đánh giá chi tiết về thời gian đóng BHXH và độ tuổi nghỉ hưu của bản thân. Lựa chọn nhận trợ cấp hàng tháng thay vì rút một lần không chỉ đảm bảo an sinh lâu dài mà còn giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình trong giai đoạn nghỉ hưu.
Rút BHXH một lần: Lợi trước mắt nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro lâu dài
Trao đổi trên báo Sức khỏe & Đời sống, Luật sư Nguyễn Thị Trang – Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội, cho biết nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm tuổi ngoài 40, vẫn quan niệm BHXH một lần như một "khoản tiết kiệm" dễ dàng rút ra để đáp ứng nhu cầu trước mắt. Tuy nhiên, bà Trang cảnh báo rằng, với Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025, điều kiện rút BHXH một lần đã được siết chặt rõ rệt. Nếu rút không đúng đối tượng, người lao động sẽ tự đánh mất nhiều quyền lợi an sinh quan trọng trong dài hạn.
Theo luật sư Nguyễn Thị Trang, việc rút BHXH một lần tiềm ẩn nhiều thiệt thòi lớn:
- Số tiền nhận về thường thấp hơn đáng kể so với tổng số tiền đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Mất cơ hội hưởng lương hưu ổn định hàng tháng khi về già, trong khi lương hưu còn được điều chỉnh tăng theo tình hình kinh tế - xã hội.
- Không được cấp thẻ BHYT miễn phí, dẫn đến gánh nặng chi phí y tế sẽ lớn hơn khi tuổi cao sức yếu.
- Thân nhân cũng mất quyền hưởng các chế độ tử tuất và mai táng phí, những khoản hỗ trợ thiết yếu trong trường hợp người lao động không may qua đời.
Chuyên gia khuyến cáo: Ưu tiên an sinh dài hạn thay vì giải pháp tạm thời
Trong một bài phỏng vấn trên Báo Dân trí, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh rằng, việc rút BHXH một lần để lấy tiền chi tiêu trước mắt cho các mục đích như xây nhà, chữa bệnh, hoặc lo việc gia đình thường không đủ lớn và chỉ giải quyết được nhu cầu ngắn hạn. Một khi đã tiêu hết số tiền này, người lao động sẽ không còn nguồn thu ổn định khi về già, dẫn đến tình trạng thiếu bảo đảm an sinh trong những năm cuối đời.
Ông Lợi chỉ ra rằng, trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2022, gần 5 triệu người đã rút BHXH một lần. Đáng chú ý, không ít người trong số này sau đó đã quay trở lại hệ thống BHXH khi nhận ra giá trị lâu dài của quyền lợi lương hưu. Điều này phản ánh thực tế là nhiều người lao động chưa thực sự hiểu đúng bản chất của hệ thống bảo hiểm xã hội và những hậu quả phải gánh chịu khi bỏ qua các quyền lợi dài hạn.
Theo thống kê, trong năm 2025, vẫn có hơn 1 triệu người rút BHXH một lần. Tuy nhiên, con số này đã giảm khoảng 26% so với năm trước, nhờ vào các quy định mới và công tác truyền thông hiệu quả của BHXH Việt Nam nhằm nâng cao nhận thức của người lao động về lợi ích của quyền lợi dài hạn.
Luật sư Trang cùng nhiều chuyên gia khác đưa ra khuyến nghị rằng, người lao động từ 40 tuổi trở lên, đặc biệt là những người đã đóng BHXH nhiều năm, nên cân nhắc kỹ lưỡng việc giữ lại BHXH để hưởng lương hưu hàng tháng, thay vì vội vàng rút BHXH một lần ngay khi nghỉ việc. Lựa chọn này không chỉ đảm bảo một nguồn thu nhập ổn định khi về già mà còn giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình và tăng cường sự an tâm khi bước vào tuổi nghỉ hưu, trong bối cảnh chi phí y tế và sinh hoạt ngày càng leo thang.
