Quy định mới hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn tạm dừng đóng BHXH
Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP đã đưa ra các quy định quan trọng nhằm hỗ trợ người sử dụng lao động (NSDLĐ) đang gặp khó khăn. Theo đó, khi doanh nghiệp buộc phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến không có khả năng đóng BHXH, họ sẽ được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian tối đa 12 tháng.
Các trường hợp được áp dụng theo Nghị định 158/2025
Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định chi tiết các trường hợp NSDLĐ được coi là gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh, bao gồm:
- Gặp khó khăn khi thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc do khủng hoảng, suy thoái kinh tế.
- Khó khăn do thực hiện chính sách của Nhà nước khi tái cơ cấu nền kinh tế hoặc thực hiện cam kết quốc tế.
- Gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa gây ra.
Đây là những tình huống phổ biến mà nhiều doanh nghiệp có thể đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu không ổn định và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Điều kiện cụ thể để được tạm dừng đóng BHXH
Để được hưởng chính sách tạm dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất, NSDLĐ phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt sau:
- Phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh từ 30 ngày trở lên và không bố trí được việc làm cho người lao động. Trong đó, số lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc phải tạm thời nghỉ việc từ 50% trở lên so với tổng số lao động có mặt trước khi tạm dừng.
- Bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa gây ra (không kể giá trị tài sản là đất) hoặc không bố trí được việc làm cho người lao động với tỷ lệ tương tự như trên.
Những điều kiện này nhằm đảm bảo chỉ những doanh nghiệp thực sự khó khăn mới được hưởng hỗ trợ, tránh tình trạng lạm dụng chính sách.
Bổ sung quan trọng từ Luật Phục hồi, phá sản 2025
Luật Phục hồi, phá sản 2025 (có hiệu lực từ ngày 1-3-2026) đã sửa đổi, bổ sung quy định nêu trên của Luật BHXH 2024. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 86 của luật này quy định:
"Trong trường hợp NSDLĐ gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến việc người lao động và NSDLĐ không có khả năng đóng BHXH, hoặc NSDLĐ được áp dụng thủ tục phục hồi theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản, thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời gian tạm dừng đóng tối đa không quá 12 tháng".
Như vậy, từ ngày 1-3-2026, sẽ có thêm một trường hợp được tạm dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất, đó là NSDLĐ được áp dụng thủ tục phục hồi theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản. Đây là điểm mới quan trọng, mở rộng phạm vi hỗ trợ cho các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu để phục hồi hoạt động.
Quy định về thời gian và nghĩa vụ đóng bù
Thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất được tính theo tháng và không quá 12 tháng, bắt đầu từ tháng NSDLĐ có văn bản đề nghị gửi cơ quan BHXH. Trong thời gian này, NSDLĐ vẫn phải duy trì đóng vào quỹ ốm đau và thai sản, quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp để đảm bảo quyền lợi cơ bản cho người lao động.
Trường hợp trong thời gian tạm dừng đóng mà người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, tử tuất hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, NSDLĐ và người lao động (hoặc thân nhân) phải thực hiện đóng bù cho thời gian tạm dừng để giải quyết chế độ hoặc xác nhận thời gian đóng BHXH.
Sau khi hết thời hạn tạm dừng, NSDLĐ và người lao động phải tiếp tục đóng BHXH bắt buộc và đóng bù cho thời gian tạm dừng. Thời hạn đóng bù chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng kết thúc việc tạm dừng đóng. Số tiền đóng bù được tính theo quy định tại Điều 33 và Điều 34 của Luật BHXH.
Nếu NSDLĐ và người lao động đóng bù sau thời hạn quy định, việc này sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 40 và Điều 41 của Luật BHXH, có thể bao gồm các khoản phạt hoặc lãi suất chậm đóng.
Những quy định mới này thể hiện sự linh hoạt của pháp luật trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, đồng thời vẫn đảm bảo quyền lợi lâu dài của người lao động thông qua cơ chế đóng bù hợp lý.
