Doanh nghiệp đưa xe lên tận bản đón công nhân sau Tết vì nhiều người chờ ăn rằm tháng Giêng
Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều công nhân xây dựng, đặc biệt là những người đến từ vùng cao và đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn chưa rời quê để trở lại công trường. Thay vào đó, họ chờ đợi cho đến sau ngày rằm tháng Giêng, một phong tục truyền thống quan trọng, mới bắt đầu quay lại làm việc. Tình trạng này đã gây ra không ít khó khăn cho các doanh nghiệp và nhà thầu, buộc họ phải triển khai những biện pháp đặc biệt như đưa xe lên tận các bản làng xa xôi để đón công nhân.
Áp lực tìm người sau Tết của các nhà thầu
Vào một buổi tối muộn tại công trường xây dựng ở Hà Nội, ông Trần Văn Thưởng (67 tuổi), chủ một tổ thầu, vẫn cặm cụi bên chiếc điện thoại. Ông liên tục gọi điện cho các tổ trưởng để hỏi thăm từng người thợ về thời gian quay lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết. Giọng nói của ông lộ rõ sự sốt ruột, thậm chí pha chút nài nỉ. Đối với ông Thưởng, những ngày sau Tết không chỉ là việc khởi động lại máy móc và vật tư, mà còn là một cuộc chạy đua căng thẳng để tìm kiếm nhân lực.
Ông Thưởng chia sẻ: “Thợ của tôi chủ yếu là anh em vùng cao, nhiều người là đồng bào dân tộc thiểu số. Với họ, Tết chưa thực sự kết thúc cho đến khi qua rằm tháng Giêng. Nhiều người kiên quyết bảo phải ăn rằm xong mới xuống. Có người còn muốn nghỉ dài hơn để ở nhà làm nương, làm rẫy. Tôi không thể ép buộc họ vì họ là lao động tự do.”
Tình trạng công nhân trở lại muộn đã ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thi công. Để kịp khối lượng công việc theo cam kết với chủ đầu tư, ông Thưởng buộc phải bố trí một số công nhân quay lại sớm làm tăng ca, bao gồm cả ca đêm. Ông giải thích: “Chủ đầu tư đã giao mốc thời gian cụ thể. Nếu chậm trễ, tôi sẽ bị phạt hợp đồng. Có tổ 30 người nhưng chỉ 15 người xuống trước. Số còn lại báo sau ngày 15 mới đi. Nếu chờ đủ người mới làm thì chắc chắn không kịp tiến độ.”
Góc nhìn từ những công nhân trở lại sớm
Trong số những công nhân đã quay lại làm việc từ mùng 8 tháng Giêng có anh Nguyễn Thanh Minh, quê ở Phú Thọ. Để san sẻ áp lực với chủ thầu, anh Minh cùng một số đồng nghiệp đã bắt đầu làm ca đêm để bù đắp tiến độ. Anh cho biết nhiều đồng nghiệp của mình vẫn chưa trở lại Hà Nội. “Họ bảo phải qua rằm tháng Giêng mới xuống. Ở quê, nhiều người vẫn giữ thói quen đó,” anh nói.
Anh Minh đã gắn bó với nghề xây dựng hơn 10 năm. Năm nay, anh nghỉ Tết từ ngày 23 tháng Chạp đến mùng 8 tháng Giêng rồi trở lại công trình. Công việc của anh phụ thuộc vào tiến độ, làm nhiều thì hưởng nhiều, làm ít thì hưởng ít. Là lao động chính trong gia đình, anh Minh cho biết mình không thể nghỉ lâu. Anh chia sẻ: “Tôi là thợ hàn, thu nhập trung bình khoảng 800.000 đồng/ngày. Với anh em thợ hồ và lao động phổ thông, mức thu nhập dao động từ 350.000 đến 400.000 đồng/ngày. So với miền núi, mức thu nhập này cao hơn không đáng kể, nhưng công việc tại các công trường dưới Hà Nội ổn định hơn. Ở quê, việc làm không đều đặn.”
Thiếu hụt nhân lực lan rộng và giải pháp từ doanh nghiệp
Sự thiếu hụt nhân lực không chỉ ảnh hưởng đến đội thợ chính. Tại khu vực cổng công trường, bà Loan (70 tuổi, quê Thanh Hóa) đang đảm nhận công việc xịt rửa bánh xe chở đất trước khi xe ra đường. Vị trí này vốn do một nam công nhân phụ trách, nhưng người này chưa quay lại sau kỳ nghỉ Tết nên bà được điều chuyển làm thay. Bà Loan nói: “Thiếu người nên ai làm được việc gì thì làm. Công trường chưa đủ nhân lực nên phải xoay xở như vậy.”
Tình trạng lao động quay lại không đồng loạt sau Tết không chỉ diễn ra tại công trường này. Ghi nhận tại một số dự án xây dựng lớn khác cho thấy, việc huy động nhân công sau kỳ nghỉ vẫn gặp nhiều khó khăn. Tại dự án Nhà máy điện rác Greenity Nam Định ở tỉnh Ninh Bình, đại diện ban quản lý cho biết hiện số lượng công nhân quay trở lại làm việc chỉ đạt trên 50% so với trước Tết. Dự kiến phải sau ngày 15 tháng Giêng mới có đủ nhân lực.
Để đẩy nhanh tiến độ, doanh nghiệp đã chủ động bố trí xe lên tận các địa phương đón công nhân. Tuy nhiên, do lao động chủ yếu là tự do, việc huy động nhân sự phụ thuộc nhiều vào sự chủ động của từng tổ. Đại diện ban quản lý chia sẻ: “Nhiều tổ xuống ngày 12 tháng Giêng, có tổ báo ngoài ngày 15. Có khi xe lên chờ cả tuần mới đón đủ người.”
Chính sách đãi ngộ: Yếu tố then chốt giữ chân nhân công
Theo đại diện ban quản lý dự án Nhà máy điện rác Greenity Nam Định, dù số lao động quay lại sau Tết chưa đạt 100%, nhưng tốc độ huy động nhân công tại đây được đánh giá là tương đối nhanh so với mặt bằng chung. Lý giải về điều này, vị đại diện cho rằng yếu tố then chốt nằm ở chính sách đãi ngộ với người lao động.
Ông nói: “Chúng tôi xây dựng đơn giá phù hợp, thanh toán đúng hẹn, thực hiện đầy đủ cam kết về an toàn lao động và điều kiện làm việc. Khi quyền lợi được đảm bảo, anh em sẽ chủ động quay lại. Thực tế, nhiều công trình khác đến ngày 23 tháng Chạp công nhân đã về quê gần hết. Tuy nhiên, tại dự án này, đến ngày 26 vẫn còn một số tổ tiếp tục làm việc. Đối với những tổ ở lại muộn, doanh nghiệp bố trí chế độ bồi dưỡng thêm và trả lương khoán theo khối lượng công việc để động viên.”
Ban quản lý cũng chủ động phối hợp với các tổ trưởng, bố trí phương tiện lên tận địa phương đón công nhân quay lại làm việc ngay sau kỳ nghỉ. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng gián đoạn kéo dài và từng bước ổn định lại nhịp thi công sau Tết.
Trong bối cảnh nguồn lao động xây dựng chủ yếu là tự do và mang tính thời vụ, việc xây dựng mối quan hệ lâu dài, minh bạch về tiền lương và đảm bảo điều kiện làm việc được xem là giải pháp bền vững để giữ chân nhân công. Khi quyền lợi được đặt lên hàng đầu, sự trở lại của người lao động không chỉ là vấn đề thời điểm sau rằm tháng Giêng, mà trở thành cam kết gắn bó lâu dài, yếu tố quan trọng để các công trình duy trì tiến độ và tạo nền tảng ổn định cho năm sản xuất mới.
