Thanh Tra Phát Hiện Nhiều Vi Phạm Nghiêm Trọng Trong Quản Trị Và Tài Chính Tại Tập Đoàn Cao Su
Kết luận thanh tra mới đây đã chỉ rõ hàng loạt tồn tại và vi phạm trong công tác quản trị, tài chính và đầu tư tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam cùng các đơn vị thành viên. Những sai sót này không chỉ làm giảm hiệu lực kiểm soát nội bộ mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn trong quản lý vốn đầu tư, đe dọa đến sự bảo toàn và phát triển vốn nhà nước.
Chậm Trễ Trong Ban Hành Văn Bản Định Hướng Và Tạm Ứng Vốn Không Đúng Quy Định
Theo báo cáo, Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc của Tập đoàn đã bị xác định là chậm ban hành hoặc thậm chí không ban hành các nghị quyết và văn bản định hướng quan trọng về suất đầu tư tối đa đối với các dự án kiến thiết cơ bản do các đơn vị thành viên làm chủ đầu tư. Việc thiếu vắng những văn bản quản lý này đã làm suy yếu đáng kể hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ, tạo ra những lỗ hổng nguy hiểm trong quá trình quản lý vốn đầu tư.
Bên cạnh đó, thanh tra cũng phát hiện rằng Công ty mẹ đã tiến hành tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên mà Tập đoàn sở hữu 100% vốn điều lệ. Tính đến thời điểm cuối năm 2024, số tiền đang được theo dõi trên các tài khoản phải thu và phải trả đã lên tới hơn 2.304 tỉ đồng. Tuy nhiên, việc tạm ứng này lại được thực hiện mà không có bất kỳ văn bản thỏa thuận cụ thể nào với các công ty thành viên, điều này hoàn toàn không phù hợp với Quy chế quản lý tài chính đã được Tập đoàn ban hành.
Sử Dụng Quỹ Đầu Tư Phát Triển Chưa Hiệu Quả Và Vi Phạm Trong Phân Phối Lợi Nhuận
Liên quan đến việc trích lập và sử dụng Quỹ đầu tư phát triển, nhiều đơn vị thành viên đã thực hiện một cách thiếu hiệu quả. Cụ thể, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Cao su Kon Tum và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Cao su Ea Hleo đã trích quỹ từ năm 2014 nhưng cho đến nay vẫn chưa sử dụng. Tương tự, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Cao su Bình Long trong giai đoạn từ 2018 đến 2024 cũng trích quỹ nhưng chưa triển khai sử dụng, không đảm bảo việc tối ưu hóa nguồn lực theo đúng quy định.
Một trường hợp điển hình khác là Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa, đã liên tục trích lập Quỹ đầu tư phát triển từ năm 2018 đến 2024. Số dư quỹ được ghi nhận trên báo cáo tài chính đến cuối năm 2024 là hơn 1.080 tỉ đồng và con số này đã tăng lên hơn 1.175 tỉ đồng tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2025. Tuy nhiên, nguồn quỹ khổng lồ này vẫn chưa được sử dụng một cách tương xứng với yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư, gây lãng phí nguồn vốn đáng kể.
Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, các công ty cổ phần bắt buộc phải thực hiện phân phối lợi nhuận sau thuế một cách chính xác. Tuy nhiên, một số đơn vị như Công ty cổ phần VRG - Bảo Lộc, Công ty cổ phần Thủy điện Geruco Sông Côn, Công ty cổ phần VRG - Đắk Nông và Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú đã không phối hợp sử dụng hết lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho các cổ đông góp vốn theo đúng quy định.
Quản Lý Đất Đai Lỏng Lẻo Và Hiệu Quả Đầu Tư Thấp
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra rằng, trong lĩnh vực quản lý đất đai, có tới 6 công ty được địa phương giao hoặc cho thuê đất để phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng lại bị các tổ chức và cá nhân khác lấn chiếm với tổng diện tích lên đến hơn 1.600 ha. Tình trạng này phản ánh sự quản lý lỏng lẻo và thiếu kiểm soát chặt chẽ.
Đối với hoạt động đầu tư tài chính dài hạn, Thanh tra Chính phủ đánh giá rằng hiệu quả đầu tư của Tập đoàn và các công ty thành viên chưa tương xứng với quy mô vốn bỏ ra. Nhiều công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế trong nhiều năm liên tiếp, không đảm bảo được yêu cầu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị vốn đầu tư một cách nghiêm trọng.
Ngoài ra, tính từ năm 2018 đến hết tháng 10 năm 2025, các công ty thuộc Tập đoàn còn phải nộp ngân sách nhà nước một khoản tiền thuê đất tạm tính lên tới hơn 894 tỉ đồng, cho thấy những bất cập trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Làm Rõ Trách Nhiệm Cá Nhân Và Yêu Cầu Khắc Phục
Theo kết luận thanh tra, trách nhiệm đối với các vi phạm và khuyết điểm nêu trên thuộc về Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, các công ty thuộc Tập đoàn được thanh tra và các cá nhân có liên quan trực tiếp. Thanh tra Chính phủ đã đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Tập đoàn tiến hành kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với tập thể cũng như cá nhân liên quan.
Đồng thời, Bộ Tài chính được yêu cầu phải khẩn trương kiểm tra, rà soát, đánh giá và xác định rõ nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan, từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời nhằm bảo toàn vốn nhà nước theo đúng quy định. Thanh tra Chính phủ cũng nhấn mạnh việc "khẩn trương rà soát, báo cáo, khắc phục ngay tình trạng công ty mẹ, công ty con, sở hữu chéo giữa các công ty trong nhóm công ty thuộc Tập đoàn, thực hiện góp vốn, cổ phần đầu tư tại các công ty con theo đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ của Tập đoàn".
Khởi Tố Cựu Tổng Giám Đốc Tập Đoàn
Trong một diễn biến liên quan, Bộ Công an đã chính thức khởi tố cựu Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam Lê Quang Thung cùng 8 người khác để điều tra các sai phạm nghiêm trọng liên quan đến dự án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, thuộc quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh. Hành động này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan chức năng trong việc xử lý các vi phạm và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp nhà nước.
