Bài học đắt giá từ quán cà phê 1,8 tỷ đồng tại Hà Nội
Năm 2022, anh Hưng (35 tuổi, tên đã thay đổi) quyết định mở một quán cà phê phong cách Hàn Quốc sau khi quan sát một mô hình tương tự đang rất thành công tại Hà Nội. Anh nhận thấy quán này luôn đông khách, nhiều người xếp hàng chụp ảnh và thưởng thức đồ uống. Tin rằng đây là ý tưởng kinh doanh tiềm năng, anh đã vay ngân hàng 1,8 tỷ đồng để hiện thực hóa giấc mơ của mình.
Đầu tư lớn cho không gian "check-in"
Anh Hưng thuê một căn nhà mặt phố rộng rãi tại khu dân cư đông đúc ở Hà Nội và bắt tay vào cải tạo. Phần lớn số vốn được dồn vào thiết kế và trang trí nội thất. Quán được bài trí theo phong cách Hàn Quốc hiện đại với nhiều cây xanh, cửa sổ lớn đón ánh sáng tự nhiên và hệ thống đèn chiếu sáng ấm áp. Bàn ghế bằng gỗ và một số vật dụng trang trí được nhập khẩu trực tiếp, tạo điểm nhấn khác biệt so với các quán cà phê truyền thống xung quanh.
Không gian được đầu tư công phu với nhiều góc chụp ảnh đẹp mắt, nhắm vào đối tượng khách hàng trẻ tuổi - nhóm người đang giúp nhiều quán cà phê "check-in" thu hút đông đảo người đến. Trong những tháng đầu tiên sau khai trương, quán đón nhận lượng khách khá lớn, bao gồm cả bạn bè, người quen ủng hộ và những vị khách tò mò muốn trải nghiệm không gian mới lạ. Ba tháng đầu tiên, doanh thu khả quan khiến anh tự tin rằng mình đã đi đúng hướng.
Thực tế phũ phàng khi hiệu ứng mới lạ qua đi
Tuy nhiên, tình hình bắt đầu thay đổi sau đó. Lượng khách giảm dần theo từng tháng, những ngày trong tuần quán trở nên vắng vẻ, chỉ đông đúc nhẹ vào cuối tuần. Khi nhìn lại khu vực xung quanh, anh Hưng mới nhận ra nguyên nhân sâu xa. Dù nằm trên tuyến phố đông dân cư, phần lớn cư dân ở đây là các gia đình trung niên và người lớn tuổi. Nhu cầu của họ thiên về cà phê truyền thống hoặc những quán quen thuộc, thay vì không gian chụp ảnh hay phong cách "check-in".
Ngoài ra, khu vực này cũng thiếu vắng các trường đại học hay khu văn phòng - nguồn khách chính của mô hình cà phê "check-in". Một sai lầm nghiêm trọng khác là quán gần như không có chiến lược marketing bài bản trước khi khai trương. Anh kỳ vọng rằng vị trí mặt phố và không gian đẹp sẽ tự động thu hút khách hàng. Thực tế cho thấy lượng khách ban đầu chủ yếu đến vì sự tò mò, và khi hiệu ứng mới lạ qua đi, quán không có đủ tệp khách quen để duy trì doanh thu ổn định.
Áp lực chi phí và kết cục đắng lòng
Chi phí vận hành hàng tháng tạo ra áp lực nặng nề. Tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, nguyên liệu và chi phí bảo trì không gian rộng lớn đòi hỏi doanh thu phải đạt mức rất cao mới có thể hòa vốn. Sau khoảng 6 tháng, quán chỉ hoạt động cầm chừng. Đến tháng thứ 10, khi khoản dự phòng gần cạn kiệt, anh Hưng buộc phải đóng cửa và thanh lý toàn bộ nội thất. Tổng số tiền lỗ sau khi thanh lý tài sản và thanh toán các chi phí còn lại lên tới gần 800 triệu đồng.
Chia sẻ về thất bại này, anh Hưng thừa nhận sai lầm lớn nhất của mình là quyết định kinh doanh chỉ vì thấy một mô hình khác đang đông khách, mà không nghiên cứu kỹ thị trường địa phương. Anh nhấn mạnh: "Tôi đã quá tin vào hình ảnh bề ngoài mà quên đi yếu tố then chốt: khách hàng thực sự của mình là ai và họ ở đâu."
Lời khuyên từ chuyên gia F&B
Theo bà Vân Nguyễn, một chuyên gia tư vấn trong lĩnh vực F&B, trường hợp của anh Hưng khá phổ biến với những người mới khởi nghiệp. Nhiều người bị thuyết phục bởi hình ảnh quán đông khách mà quên phân tích các yếu tố nền tảng như vị trí, tệp khách hàng, thương hiệu và chiến lược marketing. Bà Vân giải thích: "Một mô hình kinh doanh có thể thành công ở khu vực này nhưng chưa chắc phù hợp ở khu vực khác. Thói quen tiêu dùng, độ tuổi cư dân, mật độ văn phòng hay trường học đều ảnh hưởng trực tiếp đến lượng khách của quán."
Việc sao chép mô hình mà không nghiên cứu thị trường địa phương có thể khiến chủ quán rơi vào tình trạng đầu tư lớn nhưng không tìm được đúng khách hàng mục tiêu. Bà Vân khuyên rằng trước khi đầu tư vào lĩnh vực F&B, người khởi nghiệp cần trả lời rõ một câu hỏi quan trọng: khách hàng của mình thực sự đang ở đâu. "Đừng kinh doanh vì thấy người khác đông khách. Hãy kinh doanh vì hiểu rõ khách hàng của mình."
Trong nhiều trường hợp, một quán nhỏ với chi phí vừa phải, đặt đúng khu vực có tệp khách phù hợp, lại có cơ hội tồn tại và phát triển bền vững hơn nhiều so với một mô hình đầu tư lớn nhưng sai thị trường. Bài học từ anh Hưng là lời cảnh tỉnh cho những ai đang ấp ủ ý tưởng kinh doanh trong lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt này.
