Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, tuyến giao thông chiến lược dài khoảng 60 km, đang được tỉnh Nghệ An đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng với mục tiêu bàn giao đất ở và đất vườn trước ngày 30/8, đồng thời thi công đồng loạt cả sáu gói thầu xây lắp trước ngày 30/9/2026. Với tổng mức đầu tư hơn 23.940 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương.
Phạm vi và tiến độ giải phóng mặt bằng
Dự án được chia làm 10 dự án thành phần, gồm dự án thành phần 1 (tuyến chính) và 9 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do các xã làm chủ đầu tư. Qua rà soát, dự án ảnh hưởng đến đất ở và đất sản xuất của 2.688 hộ dân, trong đó 313 hộ bị ảnh hưởng về đất ở, vườn. Ngoài ra, 274 ngôi mộ và hàng loạt công trình hạ tầng kỹ thuật cần di dời.
Theo Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh Nghệ An, đến nay các địa phương đã giải phóng mặt bằng được 24,59/25,28 km đất sản xuất nông nghiệp và 9,28/25,2 km đất lâm nghiệp. 197/199 hộ tái định cư đã được phê duyệt. Tại xã Hưng Nguyên, nhà thầu đang gấp rút đắp đường công vụ để triển khai cọc khoan nhồi phục vụ thi công 33 móng trụ của cầu cạn Đại Huệ dài hơn 1,4 km.
Tiến độ tại các xã trọng điểm
Xã Hưng Nguyên và Xuân Lâm
Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Hoàng Anh Tiến cho biết, công tác giải phóng mặt bằng đối với đất ở của 9 hộ dân và đất nông, lâm nghiệp liên quan 228 hộ dân đã được hoàn thành từ cuối tháng 6/2026 và bàn giao nhanh chóng. Tương tự, tại xã Xuân Lâm, lãnh đạo UBND xã thông tin công tác giải phóng mặt bằng đất ở và đất nông nghiệp đã hoàn thành. Các hộ tái định cư đã bốc thăm nhận vị trí và đang được hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hạ tầng khu tái định cư đạt hơn 80%, dự kiến đầu tháng 8 sẽ bàn giao đất thực địa để người dân xây nhà mới.
Xã Vạn An và vướng mắc điện cao thế
Chủ tịch UBND xã Vương Hồng Thái cho biết, “nút thắt” duy nhất còn lại của địa phương là di dời hệ thống hạ tầng điện cao thế trên tuyến. Ngay sau khi nhận được hướng dẫn và yêu cầu bổ sung hồ sơ từ Bộ Công thương, địa phương đang huy động tổ công tác chuyên trách khẩn trương hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục theo quy định để sớm di dời.
Khó khăn tại xã Kim Bảng
Trong 9 xã dự án đi qua, tiến độ giải phóng mặt bằng ở xã Kim Bảng còn chậm so với yêu cầu. Đến nay, xã mới giải ngân được 116 tỷ đồng trong tổng số 425 tỷ đồng được bố trí để giải phóng mặt bằng, đạt khoảng 27%. Phó Chủ tịch UBND xã Kim Bảng Đặng Văn Tuấn chia sẻ: “Diện tích đất cần giải phóng mặt bằng lớn; nhiều thửa đất người dân tự ý xây dựng nhà ở, gây khó khăn cho việc lập phương án bồi thường; một số diện tích đất còn tranh chấp... Trong khi đó, địa bàn xã đang thực hiện nhiều dự án trọng điểm, dẫn đến tình trạng thiếu hụt cán bộ, không đáp ứng kịp khối lượng công việc đặt ra. Ngoài ra, diện tích đất phát sinh làm bãi thải tăng thêm lớn, lên tới 208,1 ha. Chúng tôi đang làm việc ngày đêm, cả thứ bảy, chủ nhật để hoàn thành tiến độ theo chỉ đạo của UBND tỉnh.”
Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy xã Kim Bảng, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho rằng tiến độ chậm có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó phương pháp điều hành chưa thật sự bài bản. Ông yêu cầu địa phương huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, giảm tối đa các cuộc họp không cần thiết, tập trung toàn lực giải phóng mặt bằng. Các thành viên Ban Thường vụ Đảng ủy phải trực tiếp phụ trách các đoạn tuyến cụ thể, kịp thời đôn đốc, tháo gỡ khó khăn. Bí thư Đảng ủy xã trực tiếp chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy, UBND tỉnh về kết quả giải phóng mặt bằng. Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh cử cán bộ bám địa bàn, sát cánh cùng địa phương.
Phối hợp xử lý đất quốc phòng
Liên quan diện tích đất quốc phòng (Trường bắn Trung đoàn 764), Thiếu tướng Vũ Văn Tùng, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An cùng đoàn công tác đã kiểm tra, khảo sát thực địa các vị trí đất quốc phòng nằm trong phạm vi ảnh hưởng của tuyến cao tốc và khảo sát các vị trí quy hoạch đất quốc phòng sau chuyển đổi. Ông yêu cầu các cơ quan chuyên môn khảo sát kỹ lưỡng khu vực quy hoạch mới, bảo đảm vị trí thay thế đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật quân sự; nhanh chóng hoàn thiện các thủ tục pháp lý, báo cáo Quân khu 4 và Bộ Quốc phòng phê duyệt phương án chuyển đổi mục đích sử dụng đất đúng quy định. Nhấn mạnh việc triển khai dự án cao tốc là nhiệm vụ chính trị quan trọng, Thiếu tướng Vũ Văn Tùng đề nghị các ban, ngành phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương sớm giải quyết dứt điểm các vướng mắc, kịp thời bàn giao mặt bằng phục vụ thi công, bảo đảm tiến độ dự án.
Ý nghĩa chiến lược của dự án
Tuyến đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy có điểm đầu Km0+000 giao với đường cao tốc bắc-nam phía đông đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt, thuộc địa phận xã Hưng Nguyên; điểm cuối kết nối vào Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy. Đây là công trình trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An, góp phần kết nối vùng và thúc đẩy thương mại qua cửa khẩu quốc tế.
