Tết Nguyên đán từ lâu đã trở thành dịp linh thiêng để sum vầy, đoàn tụ và thăm hỏi người thân trong gia đình. Thế nhưng, đối với không ít phụ nữ, niềm vui này lại bị phủ bóng bởi những rào cản từ chính người chồng của mình khi họ muốn trở về quê ngoại. Những trường hợp chồng cấm cản, đe dọa, thậm chí sử dụng áp lực tài chính để ngăn vợ thăm bố mẹ đẻ không chỉ là biểu hiện của tư tưởng gia trưởng lạc hậu, mà còn là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến các quyền cơ bản được pháp luật Việt Nam bảo vệ.
Quyền bình đẳng và tự do cá nhân trong hôn nhân
Theo quy định tại Điều 17 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, vợ chồng có quyền bình đẳng trong mọi mặt của đời sống hôn nhân, bao gồm việc tôn trọng quyền tự do cá nhân của nhau. Không ai có quyền áp đặt hay kiểm soát một cách vô lý hành vi của người bạn đời. Do đó, việc về quê ngoại ăn Tết là một quyền chính đáng, và nếu người chồng cấm đoán, gây áp lực tâm lý cho vợ trong vấn đề này, họ có thể phải đối mặt với các chế tài pháp lý.
Hành vi cấm cản có thể bị xem là bạo lực tinh thần
Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 đã mở rộng định nghĩa về bạo lực gia đình, bao gồm cả bạo lực tinh thần. Việc chồng dùng lời nói hoặc hành động đe dọa, ép buộc vợ không được thăm gia đình, gây tổn thương về mặt tinh thần, hoàn toàn có thể bị xếp vào nhóm hành vi bạo lực này. Điều 23 Hiến pháp 2013 cũng khẳng định rõ: “Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú ở trong nước”. Mặc dù vợ chồng có nghĩa vụ chung sống, nhưng quyền tự do đi lại và cư trú vẫn được đảm bảo. Vì vậy, người vợ hoàn toàn có quyền về nhà mẹ đẻ của mình mà không bị ngăn cản.
Mức xử phạt cụ thể theo Nghị định 144/2021
Căn cứ vào khoản 1 Điều 55 Nghị định 144 năm 2021, người có hành vi cấm thành viên gia đình ra khỏi nhà, ngăn cản họ gặp gỡ người thân, bạn bè nhằm mục đích cô lập, gây áp lực tâm lý thường xuyên sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng. Như vậy, nếu người chồng không cho vợ con về quê ngoại ăn Tết với ý đồ cô lập và gây áp lực tâm lý, đây chính là hành vi vi phạm và có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền phạt nêu trên.
Ngoài ra, người chồng còn có thể bị buộc phải xin lỗi công khai vợ nếu người vợ có yêu cầu. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp chồng không cho vợ về quê ngoại đều bị phạt. Quy định chỉ áp dụng khi việc cấm cản nhằm mục đích cô lập, gây áp lực tâm lý thường xuyên. Ngược lại, nếu người vợ có hành vi tương tự đối với chồng, cô ấy cũng sẽ phải chịu mức phạt tương đương.
Các hành vi bạo lực gia đình khác cũng bị xử phạt nặng
Trong dịp Tết, ngoài việc cấm đoán vợ về quê ngoại, còn nhiều hành vi bạo lực gia đình khác có thể bị xử phạt hành chính theo Mục 4 Nghị định 144/2021:
- Phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình.
- Phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng cho các hành vi như sử dụng công cụ gây thương tích, không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu, hoặc đối xử tồi tệ như bắt nhịn ăn, mặc rách.
- Phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.
- Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 5 đến 1 triệu đồng nếu ngăn cản thành viên gia đình thực hiện quyền làm việc hoặc tham gia hoạt động xã hội hợp pháp.
Có thể thấy, mức phạt hành chính liên quan đến bạo lực gia đình đã được tăng lên đáng kể, thậm chí gấp 10 lần so với trước đây trong nhiều trường hợp, thể hiện sự nghiêm khắc của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi của các thành viên gia đình.
Ngăn cản vợ chăm sóc cha mẹ cũng bị phạt
Theo Điều 56 Nghị định 144/2021, hành vi ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình, chẳng hạn như giữa vợ và chồng, có thể bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng. Cụ thể, nếu người chồng ngăn cản vợ thăm nom, chăm sóc cha mẹ của mình, đây được xem là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền phạt tương ứng. Quy định này nhấn mạnh rằng, quyền được chăm sóc và thăm hỏi người thân là bất khả xâm phạm, và bất kỳ sự cản trở nào cũng sẽ bị pháp luật trừng trị.
Tóm lại, việc về quê ngoại ăn Tết không chỉ là truyền thống văn hóa đẹp mà còn là quyền hợp pháp của mỗi cá nhân. Các hành vi cấm đoán, đe dọa hay gây áp lực tâm lý từ người chồng không chỉ làm tổn thương mối quan hệ gia đình mà còn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Pháp luật Việt Nam ngày càng hoàn thiện với các chế tài mạnh mẽ hơn để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và các thành viên trong gia đình, đặc biệt là trong những dịp lễ quan trọng như Tết Nguyên đán.
