Tòa án Đức bác đơn kiện khí hậu nhằm vào BMW và Mercedes-Benz
Tòa án Liên bang Đức vừa đưa ra phán quyết quan trọng khi bác bỏ nỗ lực của các nhà hoạt động môi trường nhằm buộc hai hãng xe hàng đầu BMW và Mercedes-Benz chấm dứt bán xe động cơ đốt trong sau năm 2030. Quyết định này khẳng định rõ ràng rằng trách nhiệm đặt ra các mục tiêu cắt giảm khí thải thuộc về nhà lập pháp, không phải của các doanh nghiệp tư nhân.
Các nhà hoạt động môi trường khởi kiện
Vụ kiện được khởi xướng bởi tổ chức Environmental Action Germany (DUH), với lập luận cho rằng việc tiếp tục bán xe chạy nhiên liệu hóa thạch sau năm 2030 sẽ vi phạm Hiến pháp Đức và xâm phạm quyền của các thế hệ trẻ. Theo nguyên đơn, lượng khí CO₂ phát thải cao từ các hãng xe này đồng nghĩa với việc "tiêu thụ" một phần không cân đối trong ngân sách carbon toàn cầu và quốc gia.
Ba giám đốc điều hành của DUH đã trình bày quan điểm rằng nếu Mercedes-Benz và BMW tiếp tục bán xe động cơ đốt trong sau tháng 11/2030, điều này có thể xâm phạm quyền tự quyết được ghi nhận trong Hiến pháp. Họ lập luận rằng việc "đốt" hết ngân sách carbon sẽ buộc chính phủ phải áp dụng các biện pháp cắt giảm khí thải nghiêm ngặt hơn trong tương lai, qua đó hạn chế tự do của thế hệ trẻ.
Phán quyết của tòa án
Tuy nhiên, Tòa án Liên bang Tư pháp Đức đã bác bỏ hoàn toàn quan điểm này. Chủ tọa phiên tòa, thẩm phán Stephan Seiters, nhấn mạnh rằng không tồn tại các "ngân sách phát thải" áp dụng riêng cho từng công ty, đồng thời khẳng định trách nhiệm xây dựng luật bảo vệ khí hậu thuộc về các nhà hoạch định chính sách.
Lập luận của nguyên đơn dựa trên phán quyết mang tính bước ngoặt năm 2021 của Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức, trong đó yêu cầu chính phủ tăng cường luật bảo vệ khí hậu nhằm bảo vệ các thế hệ tương lai. Tuy vậy, tòa án lần này cho rằng tiền lệ đó không đồng nghĩa với việc có thể áp đặt trực tiếp nghĩa vụ cắt giảm phát thải lên doanh nghiệp ngoài khuôn khổ pháp luật hiện hành.
Phản ứng từ các hãng xe
BMW và Mercedes-Benz đều hoan nghênh phán quyết này. BMW nhấn mạnh rằng các tranh luận về cách đạt mục tiêu khí hậu cần diễn ra trong tiến trình chính trị, thông qua các nghị viện được bầu cử dân chủ, đồng thời khẳng định hãng đã và đang đóng góp hiệu quả cho nỗ lực bảo vệ khí hậu.
Đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng quyết định này mang lại "sự chắc chắn pháp lý" cho các công ty hoạt động tại Đức. Các hãng xe Đức đã đầu tư hàng tỷ Euro vào quá trình chuyển đổi sang xe điện nhằm đáp ứng mục tiêu khí hậu của Liên minh châu Âu.
Bối cảnh ngành công nghiệp ôtô Đức
Là một trong những mũi nhọn của ngành công nghiệp châu Âu, ngành công nghiệp ôtô Đức đang đứng trước thách thức lớn khi đối mặt với những quy định chặt chẽ về mức phát thải và tỷ lệ xe điện hóa, trong khi công nghệ lại đi sau Trung Quốc.
EU từng đặt mục tiêu loại bỏ dần xe động cơ đốt trong vào năm 2035, tuy nhiên Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất nới lỏng quy định này vào cuối năm ngoái dưới áp lực mạnh mẽ từ ngành công nghiệp ôtô. Điều này phản ánh sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và duy trì sức cạnh tranh của ngành công nghiệp then chốt.
Phán quyết của Tòa án Liên bang Đức không chỉ mang ý nghĩa pháp lý quan trọng mà còn đặt ra câu hỏi về sự phân định rõ ràng giữa trách nhiệm của nhà nước và doanh nghiệp trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
